Η τεχνητή νοημοσύνη αξιοποιήθηκε για πρώτη φορά από αρχαιολόγους και ερευνητές, με στόχο την ψηφιακή ανασύνθεση του προσώπου ενός άνδρα που έχασε τη ζωή του κατά την έκρηξη του Βεζούβιου, η οποία κατέστρεψε την αρχαία ρωμαϊκή πόλη της Πομπηίας το 79 μ.Χ.

Η εικόνα απεικονίζει έναν άνδρα του οποίου τα λείψανα βρέθηκαν μαζί με εκείνα ενός ακόμη προσώπου, την ώρα που προσπαθούσαν να διαφύγουν προς την ακτή, στη διάρκεια της ηφαιστειακής καταστροφής.

Η ψηφιακή αναπαράσταση τον δείχνει να τρέχει σε δρόμο καλυμμένο με συντρίμμια, κρατώντας πάνω από το κεφάλι του ένα μεγάλο πήλινο σκεύος ως αυτοσχέδια ασπίδα, ενώ στο βάθος εκρήγνυται ο Βεζούβιος.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο άνδρας φαίνεται να έχασε τη ζωή του από την πτώση βαριών ηφαιστειακών υλικών στα πρώτα στάδια της τραγωδίας.

Ψηφιακή ανασύνθεση από το Αρχαιολογικό Πάρκο Πομπηίας

Η ανακατασκευή πραγματοποιήθηκε από το Αρχαιολογικό Πάρκο της Πομπηίας σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Πάδοβας, βασισμένη σε δεδομένα ανασκαφών κοντά στη νεκρόπολη της Porta Stabia, έξω από τα τείχη της αρχαίας πόλης.

Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν τον άνδρα να κρατά ένα πήλινο γουδί, το οποίο ερμήνευσαν ως προσπάθεια να προστατεύσει το κεφάλι του από τη βροχή μικρών ηφαιστειακών λίθων που έπεφταν κατά την έκρηξη.

Αρχαίες μαρτυρίες, όπως εκείνες του Ρωμαίου συγγραφέα Πλίνιου του Νεότερου, περιγράφουν κατοίκους της πόλης να χρησιμοποιούν διάφορα αντικείμενα για να προφυλαχθούν από τη στάχτη και τα συντρίμμια.

Μαζί του βρέθηκαν επίσης ένα λυχνάρι, ένα μικρό σιδερένιο δαχτυλίδι και δέκα χάλκινα νομίσματα.

Η συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης στην αρχαιολογία

Το ψηφιακό πορτρέτο δημιουργήθηκε με χρήση τεχνητής νοημοσύνης και τεχνικών επεξεργασίας εικόνας, οι οποίες μετέφρασαν τα αρχαιολογικά και σκελετικά δεδομένα σε ρεαλιστική ανθρώπινη μορφή, σύμφωνα με το Αρχαιολογικό Πάρκο της Πομπηίας.

«Το πλήθος των αρχαιολογικών δεδομένων είναι πλέον τόσο μεγάλο, που μόνο με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης θα μπορέσουμε να τα προστατεύσουμε και να τα αξιοποιήσουμε επαρκώς», δήλωσε ο διευθυντής του πάρκου, Gabriel Zuchtriegel.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι «αν χρησιμοποιηθεί σωστά, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει σε μια ανανέωση των κλασικών σπουδών».

Οι ερευνητές υπογράμμισαν πως το έργο αποσκοπεί στο να καταστήσει την αρχαιολογική έρευνα πιο προσιτή και συναισθηματικά ελκυστική για το κοινό, χωρίς να χάνεται η επιστημονική της βάση.

Αντιδράσεις και αμφιβολίες στο διαδίκτυο

Παρά τον ενθουσιασμό των επιστημόνων, ορισμένοι χρήστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εξέφρασαν σκεπτικισμό για την εικόνα που δημιουργήθηκε μέσω AI.

«Φυσικά, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να είναι σημαντική στις αρχαιολογικές μελέτες. Αλλά εδώ απλώς ζωγράφισε μια εικόνα», σχολίασε ένας χρήστης.

Ένας άλλος πρόσθεσε: «Δεν μπορώ να καταλάβω τι μας έδειξε η τεχνητή νοημοσύνη. Απλώς ζωγράφισε μια εικόνα!»

Η Πομπηία θάφτηκε κάτω από στάχτη και ελαφρόπετρα κατά την έκρηξη του Βεζούβιου, διατηρώντας σχεδόν ανέπαφη την πόλη και τα λείψανα χιλιάδων κατοίκων της επί σχεδόν δύο χιλιετίες. Σήμερα αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.