Ο συνδυασμός χημικών ουσιών που διαταράσσουν τις ορμόνες και των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής ενδέχεται να επιταχύνει τη μείωση της γονιμότητας σε ανθρώπους και ζώα, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη που παρουσιάζει ανησυχητικές προοπτικές για το μέλλον της αναπαραγωγής και της βιοποικιλότητας.
Η έρευνα, η οποία στηρίχθηκε σε ανασκόπηση 177 επιστημονικών μελετών, καταλήγει ότι η ταυτόχρονη έκθεση σε ενδοκρινικούς διαταράκτες —ουσίες που επηρεάζουν τη λειτουργία των ορμονών— και σε περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως η θερμική καταπόνηση και η αύξηση της θερμοκρασίας, μπορεί να έχει αθροιστικό ή συνεργιστικό αποτέλεσμα, επιβαρύνοντας περαιτέρω τη γονιμότητα.
Οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν σε ουσίες που υπάρχουν ευρέως σε πλαστικά και καταναλωτικά προϊόντα, όπως τα μικροπλαστικά, οι δισφαινόλες, οι φθαλικές ενώσεις και τα PFAS, γνωστά και ως «παντοτινά χημικά». Οι συγκεκριμένες ουσίες έχουν ήδη συνδεθεί με σοβαρές ορμονικές διαταραχές, δυσλειτουργίες του αναπαραγωγικού συστήματος και μειωμένη γονιμότητα.
Επιπτώσεις στη φύση και στα οικοσυστήματα
Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι συνέπειες δεν περιορίζονται στους ανθρώπους. Παρόμοιες επιδράσεις παρατηρούνται σε πολλά είδη —από ασπόνδυλα και ψάρια έως θηλαστικά και πτηνά— γεγονός που αναδεικνύει ένα ευρύτερο οικολογικό πρόβλημα με πιθανές μακροπρόθεσμες συνέπειες για τη βιοποικιλότητα.
Η κλιματική κρίση φαίνεται επίσης να επηρεάζει τη γονιμότητα μέσω της ανόδου της θερμοκρασίας, του θερμικού στρες, της μείωσης των επιπέδων οξυγόνου στα οικοσυστήματα και της διατάραξης των φυσικών κύκλων αναπαραγωγής. Η υψηλή θερμοκρασία έχει συνδεθεί με ορμονικές μεταβολές στους ανθρώπους και με προβλήματα παραγωγής σπέρματος σε ζώα.
Σε είδη όπως τα ψάρια, τα ερπετά και τα αμφίβια, η θερμοκρασία μπορεί ακόμη και να επηρεάσει τον καθορισμό του φύλου των απογόνων, ανατρέποντας φυσικούς εξελικτικούς μηχανισμούς και προκαλώντας σημαντικές ανισορροπίες στα οικοσυστήματα.
Ανησυχητικά δεδομένα για τη μείωση της γονιμότητας
Η νέα μελέτη έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά ανησυχητικών στοιχείων των τελευταίων ετών. Το 2017, διεθνής έρευνα είχε δείξει ότι ο αριθμός σπερματοζωαρίων στους άνδρες των δυτικών χωρών είχε μειωθεί πάνω από 50% μέσα σε τέσσερις δεκαετίες. Παράλληλα, το Institute for Health Metrics and Evaluation του Πανεπιστημίου Ουάσινγκτον είχε προειδοποιήσει ότι έως το 2050 περισσότερες από τα τρία τέταρτα των χωρών θα βρίσκονται κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης πληθυσμού.
Έκκληση για άμεση δράση
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι υπάρχουν ήδη επαρκή δεδομένα για την ανάγκη άμεσης λήψης μέτρων. Επισημαίνουν πως ο περιορισμός της κλιματικής αλλαγής και η μείωση της χρήσης τοξικών χημικών ουσιών αποτελούν κρίσιμα βήματα για την προστασία της δημόσιας υγείας και της αναπαραγωγικής ικανότητας των επόμενων γενεών.
Όπως τονίζουν, η ταυτόχρονη αντιμετώπιση αυτών των δύο κρίσεων μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για το μέλλον της ανθρώπινης γονιμότητας και της ζωής στον πλανήτη.
