Νέα γενετική μελέτη αποκαλύπτει ότι το γονίδιο που ευθύνεται για τα κόκκινα μαλλιά αυξήθηκε αισθητά σε συχνότητα στην Ευρώπη τα τελευταία 10.000 χρόνια, αποτέλεσμα διαδικασιών φυσικής επιλογής.
Η έρευνα βασίστηκε στην ανάλυση DNA από σχεδόν 16.000 αρχαία ανθρώπινα δείγματα και περισσότερους από 6.000 σύγχρονους ανθρώπους. Πρόκειται για μία από τις πιο εκτεταμένες καταγραφές εξελικτικών αλλαγών στον άνθρωπο. Οι επιστήμονες εντόπισαν 479 γενετικές παραλλαγές που αυξήθηκαν σε συχνότητα με την πάροδο του χρόνου, ανάμεσά τους και εκείνες που σχετίζονται με τα κόκκινα μαλλιά και το ανοιχτόχρωμο δέρμα.
Αν και η μελέτη δεν εξέτασε τις επιμέρους αιτίες πίσω από κάθε χαρακτηριστικό, κατέγραψε τη συνολική εικόνα της φυσικής επιλογής στη Δυτική Ευρασία. Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα και κόκκινα μαλλιά συνθέτουν πιο αποτελεσματικά βιταμίνη D, κάτι που πιθανόν αποτέλεσε πλεονέκτημα σε περιοχές με περιορισμένη ηλιοφάνεια.
Τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι η ανθρώπινη εξέλιξη συνεχίστηκε ενεργά και μετά τη μετάβαση στη γεωργία, επηρεάζοντας εκατοντάδες γονίδια που σχετίζονται με την υγεία και τη φυσιολογία.
Γενετικές μεταλλάξεις και εξελικτικά πλεονεκτήματα
Ορισμένες από τις καταγεγραμμένες εξελικτικές τάσεις παραμένουν δύσκολο να ερμηνευθούν. Μια γενετική μετάλλαξη που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο κοιλιοκάκης εμφανίστηκε πριν από περίπου 4.000 χρόνια και έκτοτε έγινε πιο συχνή. Παρά τη σύνδεσή της με αυτοάνοση νόσο, οι φορείς της φαίνεται ότι είχαν αυξημένες πιθανότητες επιβίωσης και αναπαραγωγής.
Αντίστοιχη εικόνα παρουσιάζει και το γονίδιο του ανοσοποιητικού συστήματος TYK2, το οποίο αυξάνει τον κίνδυνο φυματίωσης. Η συχνότητά του αυξήθηκε σταθερά μεταξύ 9.000 και 3.000 ετών πριν από σήμερα, πριν αρχίσει να μειώνεται. Πιθανή εξήγηση είναι ότι τέτοιες γενετικές παραλλαγές προσέφεραν πλεονέκτημα απέναντι σε παθογόνα που κυριαρχούσαν σε συγκεκριμένες περιόδους της ιστορίας.
Η μετάβαση στη γεωργία και οι αλλαγές στα γονίδια
Η μελέτη κατέγραψε ακόμη μείωση στη συχνότητα παραλλαγών που συνδέονται με αυξημένη αποθήκευση λίπους. Οι ερευνητές συνδέουν το εύρημα με την υπόθεση των «οικονομικών γονιδίων», σύμφωνα με την οποία η ικανότητα αποθήκευσης ενέργειας ήταν χρήσιμη στους κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες, αλλά έγινε λιγότερο ευνοϊκή όταν η γεωργία εξασφάλισε πιο σταθερή πρόσβαση σε τροφή.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα δεδομένα αφορούν κυρίως πληθυσμούς της Δυτικής Ευρασίας και δεν είναι σαφές αν παρόμοιες εξελικτικές τάσεις καταγράφονται και σε άλλες περιοχές του κόσμου.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Nature.
