Οι χώρες μέλη του ΝΑΤΟ ανακοίνωσαν ότι δεν θα συμμετάσχουν στο σχέδιο του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για την επιβολή αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ. Αντίθετα, προτείνουν να αναλάβουν δράση μόνο μετά το τέλος των εχθροπραξιών, γεγονός που ενδέχεται να προκαλέσει έντονη δυσαρέσκεια στον Ρεπουμπλικάνο πρόεδρο και να αυξήσει τις εντάσεις εντός της Συμμαχίας.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι ο αμερικανικός στρατός θα συνεργαστεί με άλλες χώρες για να περιορίσει τη θαλάσσια κυκλοφορία στο Στενό, καθώς οι συνομιλίες μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών το περασμένο Σαββατοκύριακο δεν κατέληξαν σε συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης με το Ιράν.
Αργότερα, ο αμερικανικός στρατός διευκρίνισε ότι ο αποκλεισμός, που επρόκειτο να ξεκινήσει στις 17:00 ώρα Ελλάδας, θα αφορά μόνο πλοία με προορισμό ή προέλευση τα ιρανικά λιμάνια.
Από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, το Ιράν έχει ουσιαστικά αποκλείσει τη διέλευση στο Στενό για όλα τα ξένα πλοία, επιτρέποντας τη διέλευση μόνο των δικών του. Σύμφωνα με αναλυτές, επιδιώκει να καταστήσει τον έλεγχό του μόνιμο και να επιβάλει τέλη στα διερχόμενα πλοία.
«Ο αποκλεισμός θα ξεκινήσει σύντομα. Και άλλες χώρες θα συμμετάσχουν σε αυτόν τον αποκλεισμό», ανέφερε ο Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social.
Ωστόσο, σύμμαχοί του στο ΝΑΤΟ, όπως η Βρετανία και η Γαλλία, ξεκαθάρισαν ότι δεν προτίθενται να εμπλακούν στη σύγκρουση. Αντίθετα, εργάζονται σε μια πρωτοβουλία για την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας σε μια περιοχή από την οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου.
Η στάση αυτή αποτελεί ακόμη ένα σημείο τριβής με τον Τραμπ, ο οποίος έχει απειλήσει να αποσύρει τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ και εξετάζει το ενδεχόμενο μείωσης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη, μετά την άρνηση ορισμένων χωρών να επιτρέψουν τη χρήση του εναέριου χώρου τους για επιθέσεις κατά του Ιράν.
Αντιδράσεις και διπλωματικές πρωτοβουλίες
«Δεν υποστηρίζουμε τον αποκλεισμό», δήλωσε ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ στο BBC. «Η απόφασή μου είναι απολύτως ξεκάθαρη: όποια κι αν είναι η πίεση και υπήρξε αρκετά σημαντική πίεση δεν πρόκειται να παρασυρθούμε στον πόλεμο», πρόσθεσε.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, ενημέρωσε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ότι ο Τραμπ ζητά συγκεκριμένες δεσμεύσεις για τη διασφάλιση του Στενού του Ορμούζ, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλείται το Reuters.
Ο Ρούτε είχε επισημάνει στις 9 Απριλίου ότι το ΝΑΤΟ θα μπορούσε να αναλάβει ρόλο στην περιοχή, εφόσον συμφωνήσουν όλα τα 32 μέλη του στη συγκρότηση κοινής αποστολής.
Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες δηλώνουν πρόθυμες να συμμετάσχουν, αλλά μόνο μετά την επίτευξη διαρκούς παύσης των εχθροπραξιών και μιας συμφωνίας με το Ιράν για την ασφάλεια των πλοίων τους.
Η ευρωπαϊκή πρόταση για πολυεθνική αποστολή
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε στο X ότι η Γαλλία θα διοργανώσει διάσκεψη με τη Βρετανία και άλλες χώρες για τη δημιουργία πολυεθνικής αποστολής με στόχο την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στο Στενό.
«Αυτή η αυστηρά αμυντική αποστολή, διακριτή από τους εμπλεκόμενους στη σύγκρουση, θα αναπτυχθεί μόλις το επιτρέψουν οι συνθήκες», υπογράμμισε ο Μακρόν.
Η πρωτοβουλία στοχεύει στη θέσπιση κανόνων ασφαλούς διέλευσης και στον συντονισμό στρατιωτικών πλοίων που θα συνοδεύουν δεξαμενόπλοια, εξήγησε ο Στάρμερ στο βρετανικό κοινοβούλιο.
«Πρόκειται για τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας και τη στήριξη της ελευθερίας των θαλάσσιων μεταφορών μόλις τερματιστεί η σύγκρουση. Κοινός μας στόχος είναι ένα συντονισμένο, ανεξάρτητο, πολυεθνικό σχέδιο», τόνισε ο Βρετανός πρωθυπουργός.
Σύμφωνα με γαλλική διπλωματική πηγή, συνάντηση για την κατάρτιση των σχεδίων της αποστολής, με τη συμμετοχή περίπου 30 χωρών, θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ήδη από την Πέμπτη στο Παρίσι ή στο Λονδίνο.
Τα πολεμικά πλοία θα παρέχουν αίσθημα ασφάλειας χωρίς να εμπλέκονται σε εχθροπραξίες, ανέφερε η ίδια πηγή, προσθέτοντας ότι το Ιράν και οι ΗΠΑ θα ενημερωθούν για την αποστολή, χωρίς ωστόσο να συμμετέχουν άμεσα.
Τ’έλος, αλλη ευρωπαϊκή διπλωματική πηγή εξέφρασε επιφυλάξεις σχετικά με το αν ο Τραμπ θα αντιμετωπίσει θετικά μια τέτοια πρωτοβουλία, δεδομένου ότι έχει ήδη διατάξει τον αποκλεισμό του Στενού. «Με δεδομένο ότι ο Τραμπ χρησιμοποιεί πλέον το Στενό ως δικό του μοχλό πίεσης, θα θέλει μια αποστολή εκεί;», διερωτήθηκε η πηγή.
