Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απείλησε να προχωρήσει στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ενός από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαύλους παγκοσμίως, τονίζοντας ότι το Ιράν πρέπει να τα ανοίξει εκ νέου χωρίς όρους. Η δήλωση έγινε μέσω της πλατφόρμας Truth Social, προκαλώντας διεθνές ενδιαφέρον και ανησυχία στις αγορές ενέργειας.
«Με άμεση ισχύ, το Πολεμικό Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών, το καλύτερο στον κόσμο, θα ξεκινήσει τη διαδικασία αποκλεισμού κάθε πλοίου που επιχειρεί να εισέλθει ή να εξέλθει από τα Στενά του Ορμούζ», έγραψε ο Τραμπ. «Κάποια στιγμή, θα φτάσουμε σε ένα καθεστώς όπου θα επιτρέπεται η ελεύθερη είσοδος και έξοδος για όλους, αλλά το Ιράν δεν έχει επιτρέψει να συμβεί αυτό», έγραψε αναλυτικά.
Η απόφαση του Ιράν να περιορίσει τη διέλευση δεξαμενόπλοιων πετρελαίου έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις σε χώρες που εξαρτώνται από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής, οδηγώντας σε άνοδο των τιμών διεθνώς — συμπεριλαμβανομένων και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το ερώτημα που ανακύπτει είναι γιατί ο Τραμπ θα επιθυμούσε να επιβάλει αποκλεισμό στα ίδια στενά των οποίων ζητά το άνοιγμα. Παρότι τα στενά δεν είναι πλήρως κλειστά, το Ιράν επιτρέπει τη διέλευση ορισμένων πλοίων με αντάλλαγμα «διόδια» έως και 2 εκατομμύρια δολάρια ανά δεξαμενόπλοιο. Παράλληλα, συνεχίζει να εξάγει το δικό του πετρέλαιο, με μέσο όρο 1,85 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης Kpler.
Οικονομικές και γεωπολιτικές συνέπειες
Ένα ενδεχόμενο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από τις ΗΠΑ θα μπορούσε να πλήξει καίρια την ιρανική οικονομία, διακόπτοντας μια βασική πηγή χρηματοδότησης της κυβέρνησης και των στρατιωτικών της επιχειρήσεων. Ωστόσο, ένας τέτοιος αποκλεισμός θα είχε και παγκόσμιες συνέπειες, καθώς θα προκαλούσε νέα άνοδο στις τιμές του πετρελαίου.
Για τον λόγο αυτό, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ έχει μέχρι στιγμής επιτρέψει τη διέλευση ιρανικών δεξαμενόπλοιων, με στόχο τη συγκράτηση των τιμών. Επιπλέον, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν χορηγήσει προσωρινή άδεια στο Ιράν τον Μάρτιο για την πώληση πετρελαίου που παρέμενε αποθηκευμένο σε πλοία.
Οι αμερικανικές κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο εφαρμόζονται εδώ και δεκαετίες, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ είχε μπλοκάρει τις πωλήσεις μετά την αποχώρηση από τη συμφωνία για τα πυρηνικά το 2018. Η πρόσφατη άρση των κυρώσεων απελευθέρωσε περίπου 140 εκατομμύρια βαρέλια, ποσότητα ικανή να καλύψει τη διεθνή ζήτηση για μιάμιση ημέρα, σύμφωνα με την Υπηρεσία Ενεργειακής Πληροφόρησης των ΗΠΑ.
Πολιτικές πιέσεις και ενεργειακή στρατηγική
Η προσωρινή εξαίρεση από τις κυρώσεις δημιούργησε πολιτικές πιέσεις, καθώς επέτρεπε στο Ιράν να χρηματοδοτεί τον πόλεμό του κατά των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους. Παράλληλα, το ιρανικό πετρέλαιο πωλούνταν σε υψηλότερη τιμή από το Brent, ενισχύοντας τα έσοδα της Τεχεράνης.
Η ανησυχία για τις αυξημένες τιμές καυσίμων οδήγησε την κυβέρνηση Τραμπ να αναζητήσει τρόπους περιορισμού των επιπτώσεων. Η απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου και η αποχαρακτήριση εκατοντάδων εκατομμυρίων βαρελιών ρωσικού πετρελαίου αποτέλεσαν μέρος αυτής της στρατηγικής.
Τώρα, ο Τραμπ φαίνεται έτοιμος να ρισκάρει μια νέα άνοδο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, επιδιώκοντας να εντείνει τη διαπραγματευτική πίεση προς το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου.
