Οι ταραντούλες που ζουν τόσο σε δέντρα όσο και σε υπόγειες φωλιές φαίνεται να διαθέτουν αξιοσημείωτη ικανότητα χωρικού προσανατολισμού, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη. Ο χωρικός προσανατολισμός αφορά την ικανότητα ενός ζώου να αντιλαμβάνεται τη θέση του στον τρισδιάστατο χώρο και να κινείται με σκοπό μέσα στο περιβάλλον του.
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι ταραντούλες ενδέχεται να θυμούνται και να επαναχρησιμοποιούν πληροφορίες, αυξάνοντας έτσι τις πιθανότητές τους να εντοπίζουν λεία ή να επιστρέφουν στα καταφύγιά τους. Η συμπεριφορά αυτή υποδηλώνει πιθανά στοιχεία μάθησης στα είδη αυτά.
Η μελέτη, που υπογράφεται από τον ερευνητή Alireza Zamani του Πανεπιστημίου του Turku στη Φινλανδία και τον ανεξάρτητο ερευνητή Rick C. West, δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Ecology and Evolution. Οι επιστήμονες κατέγραψαν παρατηρήσεις για είδη ταραντούλας από τη Βόρεια και Νότια Αμερική, τόσο δενδρόβια όσο και εδαφόβια, τα οποία εμφάνισαν συμπεριφορές που ενδέχεται να σχετίζονται με γνωστικές διαδικασίες.
Συμπεριφορές κυνηγιού και προσαρμογής
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ταραντούλες που ζουν σε δέντρα εγκατέλειπαν τα καταφύγιά τους κάθε νύχτα για να κυνηγήσουν κοντά σε τεχνητά φώτα, όπου συγκεντρώνονταν ιπτάμενα έντομα. Μετά το κυνήγι, επέστρεφαν στα ίδια σημεία, γεγονός που δείχνει πιθανή χωρική μνήμη.
Παράλληλα, ταραντούλες που συνήθως διαβιούν σε υπόγειες φωλιές παρατηρήθηκαν να αναρριχώνται σε δέντρα κατά την ξηρή περίοδο, προσαρμόζοντας τη συμπεριφορά τους για να αναζητήσουν τροφή. Σε πλημμυρικές περιοχές, τα εδαφόβια είδη μετακινούνταν προσωρινά σε θάμνους ή δέντρα κατά τη διάρκεια των βροχών, πιθανώς για να αποφύγουν τις πλημμύρες.
Εξελικτικές και οντογενετικές διαφοροποιήσεις
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι αυτές οι συμπεριφορές διαφέρουν από τις λεγόμενες οντογενετικές μεταβολές, δηλαδή τις αλλαγές που συμβαίνουν σε συγκεκριμένα στάδια ανάπτυξης ενός ζώου. Ενδεικτικά, μια τυφλή ταραντούλα που ζει σε σπήλαια στο Μεξικό φαίνεται να αλλάζει τρόπο αναζήτησης τροφής καθώς ενηλικιώνεται: τα νεαρά άτομα παραμένουν κοντά σε σταθερά καταφύγια, ενώ τα ενήλικα κινούνται πιο ελεύθερα, πιθανώς λόγω αυξημένων ενεργειακών αναγκών.
Συνδυασμός εσωτερικών και εξωτερικών ερεθισμάτων
Οι ταραντούλες αντιδρούν σε διαταραχές επιστρέφοντας γρήγορα στις φωλιές τους, χωρίς σημάδια αποπροσανατολισμού. Εντυπωσιακό είναι ότι ακόμη και η τυφλή ταραντούλα των σπηλαίων παρουσιάζει παρόμοια συμπεριφορά με τα είδη που διαθέτουν όραση.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτή η ικανότητα πιθανόν βασίζεται στον συνδυασμό εσωτερικών σημάτων του σώματος –όπως η στάση και η κατεύθυνση– με εξωτερικά ερεθίσματα, μεταξύ των οποίων το φως, οι δονήσεις και τα χημικά σήματα.
Η γνωστική διάσταση της συμπεριφοράς
«Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι οι ταραντούλες μπορούν να μάθουν να αποφεύγουν δυσάρεστα ερεθίσματα, να πλοηγούνται σε σύνθετους λαβυρίνθους και να θυμούνται χωρικές θέσεις με την πάροδο του χρόνου. Αυτές οι ικανότητες υποδηλώνουν ότι το νευρικό τους σύστημα υποστηρίζει πιο ευέλικτη συμπεριφορά από ό,τι θεωρούνταν παραδοσιακά», δηλώνει ο ερευνητής Alireza Zamani.
Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η γνωστική ερμηνεία αυτών των συμπεριφορών παραμένει προκαταρκτική. Οι ταραντούλες βασίζονται κυρίως σε αισθητηριακές πληροφορίες, όπως χημικά και μεταξωτά ερεθίσματα, που πιθανώς εξηγούν την ικανότητά τους να αναγνωρίζουν καταφύγια και περιοχές πλούσιες σε λεία.
«Συνολικά, οι μελέτες για τη μάθηση στις αράχνες είναι ακόμη σχετικά πρόσφατες, ειδικά για τις ταραντούλες. Οι παρατηρήσεις από το πεδίο, σε συνδυασμό με ελεγχόμενα πειράματα, θα είναι καθοριστικές για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα αισθητηριακά ερεθίσματα, η μνήμη και η εμπειρία συνεργάζονται ώστε να βοηθούν αυτές τις αράχνες να προσανατολίζονται και να αναζητούν λεία», καταλήγει ο Zamani.
