Η εκτόξευση των τιμών στα καύσιμα αεροσκαφών προκαλεί αναταράξεις στις διεθνείς αερομεταφορές και πιέζει ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Οι μεγάλες ιαπωνικές αεροπορικές αυξάνουν τις προσαυξήσεις καυσίμων, ενώ οι κινεζικές εταιρείες εκφράζουν ανησυχία. Στην Ευρώπη, η Ryanair προειδοποιεί για πιθανές περικοπές θερινών δρομολογίων και η Lufthansa εξετάζει το ενδεχόμενο να καθηλώσει μέρος του στόλου της. Με το πετρέλαιο να έχει ακριβύνει, τα καύσιμα αεροσκαφών τείνουν να γίνουν απαγορευτικά, καθιστώντας τους αιθέρες λιγότερο πολυσύχναστους.

Από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, το κόστος του αργού πετρελαίου έχει αυξηθεί κατά περίπου 50%. Ωστόσο, ακόμη μεγαλύτερη είναι η άνοδος στις τιμές των παραγώγων του, όπως βενζίνη, ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών.

Σύμφωνα με τα αμερικανικά διυλιστήρια, περίπου το 50% της παραγωγής αφορά βενζίνη, το 30% ντίζελ και το 10% καύσιμα αεροσκαφών. Η τιμή των τελευταίων έχει εκτοξευθεί κατά 120%, δημιουργώντας σοβαρές πιέσεις στην αγορά.

Όπως επισημαίνει το περιοδικό Foreign Policy, η εκτίναξη του κόστους των καυσίμων αεροσκαφών αποτελεί την αιχμή του δόρατος για την παγκόσμια οικονομία, καθώς έχει υπερδιπλασιαστεί μέσα σε έναν μήνα από την έναρξη του πολέμου.

«Η κρίση στα καύσιμα αεροσκαφών είναι προβληματική λόγω της επίδρασής της σε έναν μεγάλο κλάδο μέσα σε τεράστιες οικονομίες, αλλά και επειδή προμηνύει μια ευρύτερη και πιο επώδυνη επίδραση από το “μεσαίο” μέρος του βαρελιού, δηλαδή το ντίζελ», τονίζεται στην ανάλυση. Η αύξηση στο ντίζελ επηρεάζει φορτηγά, τρακτέρ και, τελικά, τις τιμές των τροφίμων, που ήδη πιέζονται από το αυξημένο κόστος λιπασμάτων λόγω του πολέμου με το Ιράν.

Αλυσιδωτές επιπτώσεις στις αεροπορικές

Η εκτόξευση του κόστους αναγκάζει τις αεροπορικές εταιρείες να ακυρώνουν πτήσεις, να καθηλώνουν αεροσκάφη και να επιβάλλουν νέες προσαυξήσεις. Με την παγκόσμια εμπορική αεροπορία να αποτελεί βιομηχανία 4 τρισ. δολαρίων και τις εμπορευματικές αερομεταφορές να μεταφέρουν αγαθά αξίας 8 τρισ. δολαρίων, οι συνέπειες είναι εκτεταμένες.

«Η Ασία ήταν η πρώτη που ένιωσε τον πόνο, αλλά ακολούθησε η Ευρώπη», δήλωσε ο Tom Kloza, ειδικός στα διυλισμένα προϊόντα. Σύμφωνα με τον ίδιο, η απότομη αύξηση στο κόστος των καυσίμων αεροσκαφών προοιωνίζεται ανάλογες πιέσεις και σε άλλα προϊόντα, όπως το ντίζελ και τη βενζίνη.

Γιατί τα καύσιμα αεροσκαφών είναι τόσο ακριβά

Ένα βαρέλι αργού πετρελαίου αξίζει λιγότερο από το σύνολο των προϊόντων που προκύπτουν από αυτό, καθώς τα διυλισμένα προϊόντα έχουν υψηλότερη αξία. Ο Τζον Ροκφέλερ είχε επιλέξει να μονοπωλήσει τα διυλιστήρια, όχι τις γεωτρήσεις, ακριβώς για αυτόν τον λόγο.

Τα καύσιμα αεροσκαφών απαιτούν πολύ πιο εντατική και δαπανηρή διύλιση. Πρέπει να αντέχουν σε θερμοκρασίες παγετού, να έχουν υψηλό σημείο ανάφλεξης και να είναι απολύτως καθαρά. Επιπλέον, υποβαθμίζονται εύκολα, γι’ αυτό και τα αποθέματα μετρώνται σε ημέρες, σε αντίθεση με τα αποθέματα αργού πετρελαίου που επαρκούν για μήνες.

Η κατάσταση επιδεινώνεται από τη διαταραχή στο 1/5 της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, γεγονός που προκαλεί ανησυχία στην αγορά.

Αντιδράσεις ανά ήπειρο

Η Ασία βίωσε πρώτη την πίεση. «Είδαμε τις τιμές στη Σιγκαπούρη και στην Ασία να φτάνουν τα 200 έως 250 δολάρια το βαρέλι», ανέφερε ο Kloza. Η Αυστραλία αντιμετωπίζει προβλήματα, καθώς εξαρτάται από εισαγωγές καυσίμων από Κίνα και Νότια Κορέα, οι οποίες έχουν περιορίσει τις εξαγωγές.

Η Korean Air λαμβάνει «έκτακτα μέτρα», ενώ και οι κινεζικές εταιρείες εκφράζουν ανησυχία. Στην Ευρώπη, η British Airways και ο βρετανικός αεροπορικός τομέας προετοιμάζονται για τις επιπτώσεις, καθώς οι εξαγωγές καυσίμων από τη Μέση Ανατολή έχουν διακοπεί λόγω του πολέμου με το Ιράν.

Οι ΗΠΑ βρίσκονται σε καλύτερη θέση, διυλίζοντας σχεδόν 2 εκατ. βαρέλια την ημέρα, αλλά η γεωγραφική κατανομή των διυλιστηρίων δημιουργεί προβλήματα εφοδιασμού για αεροδρόμια στις δυτικές ακτές, που εξαρτώνταν από ασιατικές εισαγωγές.

Η αεροπορική εταιρεία Aurigny θα συνεχίσει να «παρακολουθεί στενά» τα αποθέματα καυσίμων αεροσκαφών, ωστόσο δεν αναμένονται ελλείψεις «για τις επόμενες τέσσερις έως έξι εβδομάδες», όπως δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας.

Ο Nico Bezuidenhout ανέφερε ότι η Aurigny έχει λάβει «διαβεβαιώσεις από πολλούς προμηθευτές και αεροδρόμια» πως υπάρχουν επαρκή βραχυπρόθεσμα αποθέματα καυσίμων τόσο στο Γκέρνζι όσο και στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Ωστόσο, πρόσθεσε ότι η αεροπορική εταιρεία, η οποία ανήκει στην κυβέρνηση του Γκέρνζι, δαπανά περίπου 120% περισσότερα για καύσιμα σε σχέση με την περίοδο πριν από το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν.

Από την πλευρά του, ο οργανισμός Ports of Jersey επισήμανε ότι τα καύσιμα προέρχονται από ένα ευρύ φάσμα χωρών, γεγονός που επιτρέπει τη διατήρηση «ενός αξιόπιστου και ανθεκτικού εφοδιαστικού δικτύου».

Οι ευρωπαϊκές αεροπορικές σε συναγερμό

Η Ryanair και άλλες ευρωπαϊκές εταιρείες εξετάζουν το ενδεχόμενο ακύρωσης πτήσεων εάν υπάρξουν προβλήματα προμήθειας καυσίμων τους θερινούς μήνες, όπως προειδοποίησε ο διευθύνων σύμβουλος Μάικλ Ο’Λίρι. Ο ίδιος προβλέπει αυξήσεις τιμών 3% έως 4% στα εισιτήρια από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο.

Παρότι πολλές εταιρείες είχαν προχωρήσει σε αντιστάθμιση κόστους πριν από τον πόλεμο, οι αυξήσεις θα είναι «σημαντικά υψηλότερες» αν η σύγκρουση δεν λήξει πριν από το καλοκαίρι.

Αύξηση ζήτησης για Ελλάδα και Ευρώπη

Ο Ο’Λίρι σημείωσε ότι η ζήτηση για προορισμούς όπως η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιταλία και το Μαρόκο αυξάνεται κατακόρυφα, καθώς οι ταξιδιώτες αποφεύγουν τη Μέση Ανατολή. Η Ryanair ενισχύει τα θερινά της δρομολόγια προς τη χώρα μας και άλλους ευρωπαϊκούς προορισμούς.

Οι κρατήσεις πτήσεων στην Ευρώπη αυξάνονται, ενώ οι πτήσεις προς τη Μέση Ανατολή μειώνονται δραματικά. «Τα κράτη του Κόλπου θα υποστούν ζημιά στο τουριστικό τους προϊόν», ανέφερε ο επικεφαλής της Ryanair, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι ο πόλεμος θα τελειώσει σύντομα.

Τα καύσιμα αεροσκαφών, που πριν από τον πόλεμο κόστιζαν περίπου 90 δολάρια το βαρέλι, ξεπερνούν πλέον τα 200 δολάρια. Από τις 28 Φεβρουαρίου έχουν ακυρωθεί περισσότερες από 50.000 πτήσεις από και προς τη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με στοιχεία του Bloomberg.