Το νησί Χαργκ  από το οποίο διέρχεται το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν  αποτελεί εύλογα τον πλέον ευαίσθητο οικονομικό στόχο. Παρ’ όλα αυτά, μέχρι στιγμής έχει παραμείνει ανέγγιχτο από τις επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ.

Βρίσκεται περίπου 15 μίλια ανοιχτά των ιρανικών ακτών, στον Περσικό Κόλπο, και διαθέτει βαθιά λιμάνια που επιτρέπουν τον ελλιμενισμό μεγάλων δεξαμενόπλοιων για φόρτωση πετρελαίου — κάτι που μεγάλο μέρος της ιρανικής ακτογραμμής δεν μπορεί να υποστηρίξει εύκολα.

«Το νησί Χαργκ παράγει 78 δισ. δολάρια ετησίως από ενεργειακά έσοδα, με αναντικατάστατες βαθιές προβλήτες που κανένα άλλο ιρανικό λιμάνι δεν μπορεί να αναπαράγει», δήλωσε στο περιοδικό TIME ο Μιάντ Μαλέκι, πρώην αξιωματούχος κυρώσεων του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ και ανώτερος σύμβουλος στο ίδρυμα Foundation for Defense of Democracies με έδρα την Ουάσιγκτον.

Σύμφωνα με τον Μαλέκι, το Ιράν διαθέτει σημαντικό μέρος των εσόδων από τις εξαγωγές πετρελαίου στις ένοπλες δυνάμεις. Ο στρατός λαμβάνει φυσικά τα βαρέλια και πωλεί μεγάλο μέρος του πετρελαίου ανεξάρτητα, κυρίως στην Κίνα. Αυτό καθιστά την νήσο Χαργκ όχι μόνο τη ραχοκοκαλιά της ιρανικής οικονομίας, αλλά και την κύρια πηγή εσόδων των ενόπλων δυνάμεων.

Οι ειδικοί σημειώνουν πως ο βομβαρδισμός ή η κατάληψη της περιοχής αυτής από αμερικανικές δυνάμεις θα προκαλούσε πιθανότατα μια διαρκή ανοδική τάση στις ήδη αυξημένες τιμές του πετρελαίου, καθώς θα ισοδυναμούσε με την αφαίρεση από το παγκόσμιο ισοζύγιο του συνόλου των ημερήσιων εξαγωγών του Ιράν.

Το 2025, τα καθαρά έσοδα από εξαγωγές πετρελαίου ανήλθαν σε 53 δισ. δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 11% του ετήσιου ΑΕΠ της χώρας, σύμφωνα με αναλυτή που επικαλείται το NBC.

«Αν το Χαργκ δεχθεί επίθεση και καταστραφούν οι ενεργειακές του υποδομές, το 90% των εξαγωγών αργού του Ιράν θα τεθεί εκτός λειτουργίας», ανέφερε στο TIME ο Αμίρ Χαντζανί, ερευνητής στο Quincy Institute. «Αυτό θα προκαλέσει μαζικά αντίποινα του Ιράν στις ενεργειακές υποδομές των αραβικών κρατών του Περσικού Κόλπου, πέρα από όσα έχουμε δει μέχρι σήμερα».

Λόγω του κεντρικού του ρόλου στις εξαγωγές πετρελαίου, κάθε διακοπή στη λειτουργία του νησιού Χαργκ θα μπορούσε να έχει ευρύτερες συνέπειες, επηρεάζοντας όχι μόνο την περιφερειακή σταθερότητα αλλά και τις διεθνείς αγορές πετρελαίου και τη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, που συνδέουν τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν.

Αμερικανικά πλήγματα στη νήσο Χαργκ

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ  Ντόνλαντ Τραμπ δήλωσε ότι οι αεροπορικές επιθέσεις των ΗΠΑ είχαν «καταστρέψει ολοκληρωτικά» το μεγαλύτερο μέρος της νήσου Χαργκ, προσθέτοντας στο NBC News πως ο στρατός ενδέχεται να πλήξει την περιοχή «μερικές φορές ακόμη, απλώς για διασκέδαση».

Επίσης, ο Τραμπ ανέφερε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι απέφυγε να πλήξει ενεργειακές εγκαταστάσεις στο νησί «για λόγους ευπρέπειας», υποστηρίζοντας πως στόχος ήταν αποκλειστικά στρατιωτικές υποδομές.

Θεωρία του μπούμερανγκ

Ο αρθρογράφος της εφημερίδας Guardian Dan Sabbagh,  σε άρθρο του στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» την Πέμπτη (12/3/26) ανέφερε ότι υπάρχει και ένα μακροπρόθεσμο πολιτικό επιχείρημα:  «Το νησί Χαργκ είναι τόσο σημαντικό για την οικονομία του Ιράν, ώστε η καταστροφή των εγκαταστάσεων του θα εξάλειφε κάθε πρόφαση ότι πρόκειται για πόλεμο με στόχο ένα καλύτερο μέλλον για το Ιράν», σημειώνει η Νάσμπαχερ, υπογραμμίζοντας πως μια τέτοια εξέλιξη θα στερούσε και το διάδοχο καθεστώς από τα πετρελαϊκά έσοδα.

Σύμφωνα με τον Κίλιαμ αν και μιακατάληψη του Χαργκ από τις ΗΠΑ θα πρόσφερε στον Λευκό Οίκο έναν σημαντικό μοχλό πίεσης έναντι της Τεχεράνης, είναι πολύ πιθανό κάτι τέτοιο να αποδεικνυόταν μπούμερανγκ. «Το Ιράν θα είχε παραγωγή την οποία δεν θα ήταν σε θέση να εξάγει, ενώ οι ΗΠΑ δεν θα είχαν τη δυνατότητα παραγωγής. Κι αυτό θα εγκλώβιζε τις αγορές σε ένα σπιράλ, προκαλώντας μια πραγματική αντιπαράθεση».

Άνοδο σημείωσαν οι τιμές του Πετρελαίου

Οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν νέα άνοδο τη Δευτέρα (16/3/26), εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών για την παγκόσμια προσφορά, μετά τα αμερικανικά πλήγματα στο κρίσιμο πετρελαϊκό κέντρο του Ιράν στη νήσο Χαργκ και την απαίτηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προς τους συμμάχους να συμβάλουν στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

Το διεθνές πρότυπο Brent αυξήθηκε κατά 1,8%, φτάνοντας τα 104,98 δολάρια το βαρέλι στις πρωινές συναλλαγές. Ένα ακόμη Σαββατοκύριακο βίας στη Μέση Ανατολή ενίσχυσε τους φόβους για την επέκταση της σύγκρουσης και τις επιπτώσεις που αποτυπώνονται στις αγορές ενέργειας.

Το νησί Χαργκ έχει δεχθεί επίθεση την δεκαετία του 1980 στον πόελμο Ιράν-Ιράκ

Το νησί Χαργκ, στρατηγικής σημασίας για τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου, έχει στο παρελθόν αποτελέσει στόχο επιθέσεων σε περιόδους περιφερειακών συγκρούσεων. Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση σημειώθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του 1980, όταν οι ιρακινές δυνάμεις εξαπέλυσαν επανειλημμένες αεροπορικές επιδρομές στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του νησιού.

Οι επιθέσεις εκείνης της περιόδου προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στις υποδομές εξαγωγής πετρελαίου, επηρεάζοντας προσωρινά τη δυνατότητα της χώρας να διατηρεί σταθερή ροή εξαγωγών.

Παρά τις καταστροφές, η Τεχεράνη συνέχισε να «επιδιορθώνει» τις εγκαταστάσεις και να διασφαλίζει τη συνέχιση των αποστολών πετρελαίου. Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, το Ιράν ενίσχυσε σημαντικά την άμυνα του Χαργκ, εγκαθιστώντας αντιαεροπορικά συστήματα, ενισχυμένες κατασκευές και υπόγειες δεξαμενές αποθήκευσης.

Τα μέτρα αυτά έχουν σχεδιαστεί ώστε να διασφαλίζουν τη συνέχιση των εξαγωγών πετρελαίου ακόμη και υπό συνθήκες παρατεταμένης στρατιωτικής πίεσης, επιβεβαιώνοντας τη σημασία του νησιού για την ενεργειακή ασφάλεια του Ιράν.

Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ

Τα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα στον κόσμο, απ’ όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, παραμένουν σχεδόν κλειστά από την έναρξη της κρίσης.

Ο Τραμπ δήλωσε το Σαββατοκύριακο ότι «πολλές χώρες» θα στείλουν πλοία για να βοηθήσουν στο άνοιγμα των Στενών, χωρίς ωστόσο να κατονομάσει ποιες. Παράλληλα, κάλεσε δημόσια συμμάχους των ΗΠΑ – τη Γαλλία, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, το Ηνωμένο Βασίλειο – αλλά και την Κίνα να συμμετάσχουν σε μια «ομαδική προσπάθεια» προστασίας των πλοίων από ιρανικές επιθέσεις.

Η ανταπόκριση υπήρξε συγκρατημένη. Το υπουργείο Εξωτερικών της Νότιας Κορέας ανέφερε ότι «εξετάζει διάφορα μέτρα από πολλές πλευρές» για την ασφάλεια των ενεργειακών διαδρόμων, ενώ το Λονδίνο καταρτίζει σχέδια για την αποστολή drones εκκαθάρισης ναρκών στα Στενά, εκφράζονται ανησυχίες μία αμερικανική αποστολή θα μπορούσε να οξύνει την ένταση.

Ένας Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο CNN ότι η Τεχεράνη ενδέχεται να επιτρέψει τη διέλευση δεξαμενόπλοιων, εφόσον το εμπόριο πετρελαίου πραγματοποιείται σε κινεζικά γιουάν και όχι σε δολάρια. Ο Τραμπ, πάντως, προειδοποίησε τους συμμάχους του ΝΑΤΟ πως «αν δεν υπάρξει ανταπόκριση, θα είναι πολύ κακό για το μέλλον της Συμμαχίας».

Κάγια Κάλας: «Είναι προς το συμφέρον μας να παραμείνουν ανοικτά τά Στενά του Ορμούζ»

Οι υπουργοί Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να συζητήσουν σήμερα το ενδεχόμενο επέκτασης της αποστολής «Ασπίδες» στο στενό του Ορμούζ, με στόχο την προστασία της διεθνούς ναυσιπλοΐας, σύμφωνα με δήλωση της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας.

«Είναι προς το συμφέρον μας να παραμείνει ανοικτά τά στενά του Ορμούζ και ως εκ τούτου συζητούμε επίσης τι μπορούμε να κάνουμε σχετικά μ’ αυτό από την ευρωπαϊκή πλευρά», ανέφερε η Κάλας, μιλώντας σε δημοσιογράφους πριν από τη συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στις Βρυξέλλες.

Η Κάλας έκανε λόγο για διάφορα σενάρια, μεταξύ των οποίων και η προσφυγή στην αποστολή Aspides, που αυτή την περίοδο επιχειρεί στην Ερυθρά Θάλασσα. Για να καταστεί εφικτή η μεταφορά της δράσης της στο Χορμούζ, θα πρέπει να τροποποιηθεί η εντολή της, η οποία είχε αποφασισθεί αρχικά για την προστασία εμπορικών πλοίων από επιθέσεις των ανταρτών Χούθι, συμμάχων του Ιράν.

«Θα συζητήσουμε με τα κράτη-μέλη για να δούμε αν είναι δυνατό να τροποποιήσουμε πραγματικά την εντολή αυτής της αποστολής», εξήγησε η Κάλας. Ωστόσο, όπως πρόσθεσε, «το ζήτημα είναι να μάθουμε αν τα κράτη μέλη είναι διατεθειμένα να χρησιμοποιήσουν πράγματι αυτή την αποστολή».

Η άνοδος των τιμών και οι αντιδράσεις

Οι τιμές του πετρελαίου ξεπέρασαν τα 100 δολάρια το βαρέλι  για πρώτη φορά από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία πριν από τέσσερα χρόνια  καθώς η κρίση ΗΠΑ-Ισραήλ προκάλεσε χρηματιστηριακό ράλι, αυξάνοντας το κόστος καυσίμων διεθνώς και εκτοξεύοντας τις μετοχές των μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών σε ιστορικά υψηλά.

Από την πλευρά του ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος  προσπάθησε να υποβαθμίσει τον κίνδυνο διατήρησης υψηλών τιμών καυσίμων, λέγοντας στο NBC ότι «θα πέσουν χαμηλότερα από ό,τι ήταν πριν». Πρόσθεσε επίσης ότι: «Υπάρχει τόσο πολύ πετρέλαιο, τόσο πολύ φυσικό αέριο – είναι απλώς λίγο μπλοκαρισμένα. Θα ξεμπλοκάρουν πολύ σύντομα».

Tέλος, με δημοσίευμα του το Σαββατοκύριακο το Politico έκανε λόγο ότι ο πόλεμος στο Ιράν προκαλεί αυξήσεις τιμών που ξεπερνούν το κόστος της βενζίνης, επηρεάζοντας πλέον από τους ημιαγωγούς και την ιατρική, τα λιπάσματα, ακόμη και τα μπαλόνια για παιδικά πάρτι.

Το κλείσιμο του των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία για τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, με τις επιπτώσεις να  καταγράφονται και σε άλλους βασικούς κλάδους της  οικονομίας.

Τα Στενά του  Ορμούζ  αποτελούν σημαντικά σημεία « πνιγμού» για την ναυτιλιακή οδό, για τα λιπάσματα, αλλά και για άλλα προϊόντα που στηρίζουν ευρύτερους τομείς της οικονομίας.

Με πληροφορίες από Guardian, Politico, TIME