Μέση Ανατολή φλέγεται και τα κράτη του Κόλπου βρέθηκαν αιφνιδίως στο επίκεντρο πυραυλικών επιθέσεων, drones και πληγμάτων σε κρίσιμες υποδομές, χωρίς να έχουν επιδιώξει εμπλοκή στη σύγκρουση που μαίνεται στο Ιράν, σύμφωνα ανάλυση του Guardian.
Όπως αναφέρει το βρετανικό μέσο, τις εβδομάδες πριν από την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή η οποία ξεκίνησε μετά τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμενεΐ, σε επιχείρηση που αποδίδεται σε Ισραήλ και ΗΠΑ οι ηγέτες των χωρών του Κόλπου προσπαθούσαν να αποτρέψουν την πολεμική ανάφλεξη.
Είχαν επιδιώξει διπλωματικές επαφές και απηύθυναν εκκλήσεις προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να αποφύγει κινήσεις που θα οδηγούσαν σε στρατιωτική κλιμάκωση. Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση, οι εξελίξεις τους αιφνιδίασαν, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να μην είχε ενημερώσει τους συμμάχους του στην περιοχή για τα σχέδιά του.
Κλιμάκωση και επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές
Ο Guardian περιγράφει μια εικόνα έντονης αβεβαιότητας στον Περσικό Κόλπο, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: “Μια απόκοσμη ησυχία απλώνεται πάνω από το βιομηχανικό λιμάνι του Ras Al Khaimah“. Στον συνήθως πολυσύχναστο ναυτιλιακό κόμβο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, τα πλοία παραμένουν δεμένα, ενώ εκατοντάδες δεξαμενόπλοια αποφεύγουν να διασχίσουν τα επικίνδυνα Στενά του Ορμούζ.
Σε απόσταση περίπου 20 ναυτικών μιλίων από το Ras Al Khaimah, δύο πετρελαιοφόρα που κατευθύνονταν προς τα στενά δέχθηκαν επίθεση από ιρανικούς πυραύλους, ανάμεσά τους και το ελληνόκτητο Zephyros. Παράλληλα, επίθεση με drone σημειώθηκε στη Φουτζάιρα, το κύριο πετρελαϊκό λιμάνι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Οι επιθέσεις αυτές, σύμφωνα με αναλυτές, αποτελούν τις συνέπειες μιας σύγκρουσης που τα κράτη του Κόλπου δεν ξεκίνησαν, αλλά στην οποία παρασύρονται ολοένα και βαθύτερα, παρά τις διπλωματικές τους προσπάθειες.
Αμφισβήτηση της σχέσης ασφάλειας με τις ΗΠΑ
Για δεκαετίες, χώρες όπως το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και το Ομάν έχουν επιτρέψει την παρουσία αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων ή την πρόσβαση των ΗΠΑ σε στρατιωτικές υποδομές. Σε αντάλλαγμα, η Ουάσιγκτον υπήρξε ο βασικός στρατιωτικός σύμμαχος και εγγυητής ασφάλειας της περιοχής.
Ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές που επικαλείται ο Guardian, τα κράτη του Κόλπου εκφράζουν πλέον αυξανόμενες ανησυχίες για τη σχέση αυτή, θεωρώντας ότι οι ΗΠΑ υπονόμευσαν τις διπλωματικές πρωτοβουλίες που βρίσκονταν σε εξέλιξη και συνέβαλαν στην κλιμάκωση.
«Το Ιράν δεν πυροβόλησε πρώτο»
«Η αντιληπτή απειλή του Ιράν προς τα κράτη του Κόλπου έγινε πραγματικότητα μόνο όταν οι ΗΠΑ κήρυξαν τον πόλεμο, το Ιράν δεν πυροβόλησε πρώτο», δηλώνει ο Khaled Almezaini, αναπληρωτής καθηγητής πολιτικής και διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Zayed του Άμπου Ντάμπι.
Όπως επισημαίνει, παρότι υπάρχει έντονη καταδίκη της ιρανικής στάσης, διατυπώνεται ταυτόχρονα μήνυμα προς τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι η σύγκρουση πρέπει να τερματιστεί. «Αυτός δεν είναι ο δικός μας πόλεμος», τονίζει.
Τις εβδομάδες πριν από τα πλήγματα, οι ηγέτες του Κόλπου είχαν φιλοξενήσει διαπραγματεύσεις και απευθύνει επανειλημμένες προειδοποιήσεις προς τον Αμερικανό πρόεδρο για τις συνέπειες μιας επίθεσης κατά του Ιράν στη σταθερότητα της περιοχής.
Οικονομικές απώλειες και ενεργειακός αποκλεισμός
Παρά τις διαβεβαιώσεις προς την Τεχεράνη ότι καμία στρατιωτική βάση τους δεν θα χρησιμοποιούνταν για επιθέσεις, το Ιράν εξαπέλυσε χιλιάδες drones και πυραύλους εναντίον αεροδρομίων, στρατιωτικών εγκαταστάσεων, διυλιστηρίων, λιμανιών και ξενοδοχείων.
Οι αεροπορικές μεταφορές έχουν περιοριστεί δραστικά, με απώλειες δισεκατομμυρίων δολαρίων για τις εταιρείες. Το Μπαχρέιν αντιμετωπίζει οικονομικές πιέσεις, ενώ η εικόνα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ως ασφαλούς επενδυτικού και τουριστικού προορισμού έχει πληγεί σοβαρά.
Παρότι τα περισσότερα ιρανικά drones και πύραυλοι αναχαιτίζονται, το κόστος των συστημάτων αεράμυνας είναι τεράστιο. Μόνο τα ΗΑΕ δαπανούν πάνω από 2 δισεκατομμύρια δολάρια για αναχαιτίσεις.
Την ίδια στιγμή, ο αποκλεισμός στα Στενά του Ορμούζ τη μοναδική θαλάσσια δίοδο που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον ανοικτό ωκεανό έχει περιορίσει δραστικά τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι ειδικοί υπολογίζουν ότι οι χώρες του Κόλπου χάνουν καθημερινά από 700 εκατομμύρια έως 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια.
Νέα ερωτήματα για τη συνεργασία με την Ουάσιγκτον
Η κρίση αναδεικνύει ερωτήματα για τη φύση της στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ ΗΠΑ και χωρών του Κόλπου. Η Allison Minor, διευθύντρια του προγράμματος ολοκλήρωσης της Μέσης Ανατολής στο Atlantic Council, τονίζει ότι το βασικό ζήτημα είναι αν υπάρχει πραγματική διαβούλευση μεταξύ των συμμάχων.
«Το πιο θεμελιώδες ερώτημα είναι αν υπάρχει ουσιαστικός συντονισμός. Τα κράτη του Κόλπου λαμβάνουν πράγματι το επίπεδο συνεργασίας και ασφάλειας που θεωρούν απαραίτητο, εφόσον οι Ηνωμένες Πολιτείες προχωρούν σε στρατιωτικές ενέργειες στην περιοχή;», διερωτάται η ίδια.
