Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν συνεχίζεται, παρά τις επανειλημμένες δηλώσεις νίκης του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ. Οι ιρανικές αντεπιθέσεις σε ισραηλινούς και αμερικανικούς στόχους έχουν προκαλέσει αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας και χρηματοπιστωτικών συναλλαγών.

«Είχαμε δύο δεκαετίες για να μελετήσουμε τις ήττες του αμερικανικού στρατού στα ανατολικά και δυτικά μας. Ενσωματώσαμε τα διδάγματα αναλόγως», έγραψε ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Σεγιέντ Αμπάς Αραγτσί, σε ανάρτησή του στο X την 1η Μαρτίου, μία ημέρα μετά τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ στην Τεχεράνη που σκότωσαν τον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και άλλους υψηλόβαθμους αξιωματούχους.

«Οι βομβαρδισμοί στην πρωτεύουσά μας δεν επηρεάζουν την ικανότητά μας να διεξάγουμε πόλεμο», πρόσθεσε ο Ιρανός υπουργός.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η Τεχεράνη εφαρμόζει τακτικές ασύμμετρου πολέμου απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ, επιχειρώντας να αντισταθμίσει τη στρατιωτική της υστέρηση. Το ερώτημα είναι: λειτουργούν αυτές οι τακτικές;

Τι είναι ο «ασύμμετρος πόλεμος»

Όταν υπάρχει σαφής ανισορροπία ισχύος σε μια σύγκρουση, η ασθενέστερη πλευρά καταφεύγει σε ανορθόδοξες μεθόδους, εξήγησε ο Βρετανός σύμβουλος ασφάλειας και πρώην στρατιωτικός εκπαιδευτής Τζον Φίλιπς στο Al Jazeera. Αυτή η μορφή πολέμου, είπε, περιλαμβάνει ανταρτοπόλεμο, τρομοκρατικές ενέργειες, κυβερνοεπιθέσεις και τη χρήση πληρεξουσίων, με σκοπό «να αντισταθμιστεί η συμβατική κατωτερότητα και να αξιοποιηθούν τα τρωτά σημεία του αντιπάλου».

«Το Ιράν είναι συμβατικά ασθενέστερο από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, αλλά ισχυρότερο από πολλούς γείτονές του», πρόσθεσε ο Φίλιπς. «Αυτό που το καθιστά ιδιαίτερο είναι ότι οι μέθοδοι αυτές βρίσκονται στον πυρήνα της στρατηγικής του και όχι στο περιθώριο».

Γιατί το Ιράν χρησιμοποιεί ασύμμετρες τακτικές

Στον πόλεμο που βρίσκεται σε εξέλιξη, η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ χρησιμοποιούν ακριβά συστήματα πυραύλων και drones, ενώ το Ιράν απαντά με φθηνότερα μέσα, όπως τα drones Shahed, που κοστίζουν μόλις 20.000–35.000 δολάρια. Οι ειδικοί σημειώνουν ότι οι ΗΠΑ δαπανούν έως και 2 δισ. δολάρια ημερησίως, γεγονός που καθιστά κρίσιμο για την Τεχεράνη να διατηρήσει τους δικούς της πόρους και να επιμηκύνει τη σύγκρουση.

Παράλληλα, οι στοχευμένες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν δείξει ότι το Ιράν δεν μπορεί να προστατεύσει πλήρως τις στρατιωτικές και πυρηνικές του εγκαταστάσεις. Οι κυρώσεις και οι εσωτερικές πιέσεις περιορίζουν επίσης τη δυνατότητά του για παρατεταμένη αντιπαράθεση.

«Η ασύμμετρη προσέγγιση του Ιράν λειτουργεί περισσότερο ως μηχανισμός επιβίωσης και πίεσης, παρά ως στρατηγική για αποφασιστική νίκη», σχολίασε ο Φίλιπς.

Οι τακτικές του Ιράν

Από τις 28 Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη έχει εξαπολύσει κύματα βαλλιστικών πυραύλων εναντίον του Ισραήλ και αμερικανικών βάσεων στον Περσικό Κόλπο, επιδιώκοντας να εξαντλήσει τα αποθέματα αναχαίτισης των αντιπάλων της.

Παράλληλα, έχει μπλοκάρει τα στενά του Ορμούζ, προκαλώντας άνοδο της τιμής του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ επιθέσεις σε τάνκερ και ενεργειακές υποδομές έχουν εντείνει τον φόβο παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης.

Η Ισλαμική Επαναστατική Φρουρά (IRGC) απείλησε επίσης να πλήξει «οικονομικά κέντρα και τράπεζες» συνδεόμενα με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στον Κόλπο, προκαλώντας ανησυχία στις διεθνείς αγορές.

Χρήση πληρεξουσίων και «μωσαϊκό» άμυνας

Η Τεχεράνη αξιοποιεί δίκτυο συμμάχων και οργανώσεων όπως η Χεζμπολάχ, οι σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ και οι Χούθι στην Υεμένη, προκειμένου να διατηρεί πίεση σε πολλαπλά μέτωπα. Οι οργανώσεις αυτές επιτρέπουν στο Ιράν να επιτίθεται σε αμερικανικούς και ισραηλινούς στόχους με σχετική ευελιξία και χαμηλό κόστος.

Το Ιράν έχει αναπτύξει επίσης ένα πολυεπίπεδο αμυντικό σύστημα, γνωστό ως «μωσαϊκό άμυνα», το οποίο καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη την αποδιάρθρωση της διοικητικής του δομής μέσω στρατιωτικού πλήγματος.

Οι επιπτώσεις σε ΗΠΑ και Ισραήλ

Η ασύμμετρη στρατηγική της Τεχεράνης έχει αυξήσει σημαντικά το οικονομικό κόστος για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Σύμφωνα με το Center for Strategic and International Studies, οι πρώτες 100 ώρες της επιχείρησης «Epic Fury» κόστισαν περίπου 3,7 δισ. δολάρια, ενώ εκτιμήσεις ανεβάζουν το συνολικό ημερήσιο κόστος του πολέμου έως και 2 δισ. δολάρια.

Η οικονομική πίεση προκαλεί πολιτικές αντιδράσεις στην Ουάσιγκτον. Ο ηγέτης της μειοψηφίας στη Βουλή Χακίμ Τζέφρις, κατηγόρησε τον πρόεδρο Τραμπ ότι «ρίχνει την Αμερική σε έναν ατελείωτο πόλεμο στη Μέση Ανατολή» και «ξοδεύει δισεκατομμύρια για να βομβαρδίζει το Ιράν».

Αντίστοιχες επικρίσεις ακούγονται και στο Ισραήλ, με τον πολιτικό Γιάιρ Γκολάν να κατηγορεί την κυβέρνηση για έλλειψη σχεδίου οικονομικής στήριξης των πολιτών.

Αποδοτικότητα της ιρανικής στρατηγικής

Σύμφωνα με το The Soufan Center, η Τεχεράνη επιδιώκει έναν «πόλεμο αντοχής», με στόχο να εξαντλήσει τους αντιπάλους της και να καταστήσει το κόστος πολιτικά δυσβάσταχτο. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η στρατηγική αυτή έχει ήδη επιφέρει πολιτικό και οικονομικό κόστος για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Ο Αλί Βαέζ διευθυντής του Iran Project στο International Crisis Group, σημειώνει ότι με περιορισμένα μέσα το Ιράν έχει κατορθώσει να διαταράξει την παγκόσμια οικονομία και να πιέσει την Ουάσιγκτον. «Μια συνεχής ροή φθηνών drones μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στις αγορές ενέργειας και στις τιμές καυσίμων στις ΗΠΑ», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Τέλος ο Φίλιπς πρόσθεσε ότι:«Η στρατηγική αυτή βοήθησε την Ισλαμική Δημοκρατία να επιβιώσει από κυρώσεις και επιθέσεις, διατηρώντας την ικανότητα να πλήττει αμερικανικές βάσεις και ισραηλινά εδάφη» , επισημαίνοντας ωστόσο ότι η αυξανόμενη πίεση στους συμμάχους της Τεχεράνης ενδέχεται να περιορίσει την αποτελεσματικότητα του δικτύου της στο μέλλον.

Πηγή: Al Jazeera

Διαβάστε ακόμα:Τραμπ: «Η άνοδος των τιμών πετρελαίου σημαίνει μεγαλύτερα κέρδη για τις ΗΠΑ»