To τρίτομο έργο του Ανδρέα Μποννάτου «Σκοτεινή ντίβα – Ιστορίες παγκόσμιας προδοσίας» θέλει να φωτίσει, με διαφορετικό τρόπο, τη ζωή της Μαρίας Κάλλας  ενώ παρουσιάζει και νέα στοιχεία ανατρέποντας την εικόνα που είχαμε για σημαντικές στιγμές της νεότερης ελληνικής αλλά και διεθνούς ιστορίας. Ο συγγραφέας Ανδρέας Μποννάτος (είναι ο δημοσιογράφος Ανδρέας Γ. Χριστοδουλάκης), αποκαλύπτει πλήθος μυστικών, καλά φυλαγμένων στα συρτάρια των κυβερνήσεων, των μυστικών υπηρεσιών αλλά και πανίσχυρων προσωπικοτήτων.

Όπως λέει το ενδιαφέρον για τη Μαρία Κάλλας ξεκίνησε από μια προσωπική οικογενειακή μνήμη, τη γνωριμία της μητέρας του με την Κάλλας. Ακολούθησε μια πολυετής έρευνα διάρκειας δεκατεσσάρων ετών, η οποία στηρίχθηκε στην εμπιστοσύνη ανθρώπων-κλειδιών, των οποίων οι μαρτυρίες ξεπέρασαν την Κάλλας και άνοιξαν ένα ευρύτερο ιστορικό πεδίο.

Ο συγγραφέας μίλησε στα tanea.gr.

Πώς καταφέρατε να αποκτήσετε πρόσβαση σε «κλειδωμένες» πληροφορίες;

Το ενδιαφέρον για την Κάλλας προήλθε από τη μητέρα μου Μαρία, η οποία την είχε γνωρίσει το 1960 στην Αθήνα. Η συλλογή των στοιχείων κράτησε συνολικά 14 χρόνια σε δύο φάσεις της ζωής μου. Κέρδισα την εμπιστοσύνη «σημαδιακών» ανθρώπων. Οι αφηγήσεις τους ξεπέρασαν κατά πολύ την συγκλονιστική κρυφή ζωή της μεγάλης Ντίβας, επεκτάθηκαν σε σημαντικές στιγμές της νεότερης Ελληνικής αλλά και διεθνούς ιστορίας και ανέτρεψαν πλήρως την εικόνα που είχα για πρόσωπα και γεγονότα μέχρι εκείνη τη στιγμή.

Αποκαλύφθηκε αμέτρητο πλήθος μυστικών, καλά φυλαγμένων στα συρτάρια των κυβερνήσεων, των μυστικών υπηρεσιών αλλά και πανίσχυρων προσωπικοτήτων που αφορούν φαινομενικά ετερόκλιτα γεγονότα και απασχόλησαν την παγκόσμια κοινή γνώμη επί δεκαετίες. Από την ενδελεχή αναζήτηση της αλήθειας προκύπτουν αποκαλύψεις για πλήθος προσωπικοτήτων και συμβάντων, αφού η Κάλλας και ο Ωνάσης σχετίζονταν με όλες τις κορυφαίες προσωπικότητες της εποχής και είχαν πληροφορίες που κανένας άλλος εκτός των παγκόσμιων ηγετών μπορούσε να έχει.

Χαρακτηρίζετε το έργο σας «χρονολόγιο μυθιστορίας». Πώς ισορροπήσατε ανάμεσα στην ιστορική τεκμηρίωση και τη μυθιστορηματική αφήγηση;

Η «Σκοτεινή Ντίβα-ιστορίες παγκόσμιας προδοσίας» είναι μυθιστορηματική απεικόνιση των αφηγήσεων πολλών και διαφορετικών ανθρώπων, πρωτογενώς προς εμένα. Όλες οι αφηγήσεις, αφορούν σε ιστορίες που έζησαν οι ίδιοι ή άκουσαν από τρίτους και μου τις μετέφεραν. Πολλές από τις ιστορίες έχουν μεγάλη χρονική απόσταση από τη στιγμή που συνέβησαν. Προσπάθησα φιλότιμα να διασταυρώσω τις ιστορίες που μου αφηγήθηκαν. Αυτό κάποιες φορές δεν κατέστη εφικτό.

Είναι συνεπώς φυσικό και αναμενόμενο να υπάρχουν αναφορές που να μην απεικονίζουν με απόλυτη ακρίβεια την πραγματικότητα, πολλώ δε μάλλον που υπάρχει υποκειμενισμός στις αφηγήσεις των συνομιλητών μου, «ξεθώριασμα» της μνήμης στο πέρασμα του χρόνου, ίσως και υστεροβουλία των αφηγητών κάποτε. Για το λόγο αυτό άλλωστε δεν περιέλαβα τελικά στο ανάγνωσμα αρκετές ιστορίες που ήταν μεν συγκλονιστικές αλλά τις θεώρησα ως ασταθείς ρεαλιστικά, εντελώς υποκειμενικές ή και ενδεχομένως κατευθυνόμενες.

Όμως δεν πρόκειται απλώς ένα βιβλίο για την Κάλλας, το βιασμό που υπέστη στην Κατοχή, την έκτρωση που αναγκαστικά έκανε, το ερωτικό ένστικτο για τις γυναίκες που είχε, τον πραγματικό μεγάλο έρωτά της και το θάνατό της που ήταν «καλυμμένη» δολοφονία από την αδελφή της Υακίνθη. Ούτε είναι μόνο ιστορίες για τον Ωνάση, το Νιάρχο και τους Κέννεντι.

Πρόκειται συνολικά για αποκαλυπτικό «χρονολόγιο μυθιστορίας», που αφηγείται ιστορίες προδοσίας. Προσωπικής αλλά και παγκόσμιας. Το αποτέλεσμα θα το κρίνουν όπως πάντα οι αναγνώστες.

Μην ξεχνάτε όμως τι είχε πει ο Ζαν Κοκτώ (1889-1963), ο διάσημος Γάλλος σκηνοθέτης και συγγραφέας που υπήρξε στενός φίλος και μέγας θαυμαστής της Κάλλας: «Η ιστορία με το πέρασμα του χρόνου διαστρεβλώνεται, ενώ ο μύθος εξελίσσεται σε σημείο που να γίνεται ιστορική πραγματικότητα».

Αποκαλύπτετε ανοιχτά τις πηγές σας. Τι ρόλο παίζει για εσάς η αξιοπιστία σε μια τόσο «εκρηκτική» θεματολογία;

Ακριβώς αυτή την έννοια έχει ο χαρακτηρισμός που έχω δώσει στο όλο αφήγημα ως «χρονολόγιο μυθιστορίας» ώστε να είναι απόλυτα αξιόπιστο το ανάγνωσμα.

Θέλω να ξεκαθαρίσω εξαρχής ότι σε καμία περίπτωση δεν έχω πρόθεση να μεταφερθεί λάθος εικόνα για προσωπικότητες παγκόσμιου βεληνεκούς που θαυμάζω απεριόριστα όπως η ίδια η Μαρία Κάλλας, ή που εκτιμώ για το τεράστιο κοινωνικό έργο τους στη χώρα μας, μέσω των φερώνυμων Ιδρυμάτων, δηλαδή του Αριστοτέλη Ωνάση και του Σταύρου Νιάρχου, αλλά και άλλων φυσικά.

Εάν, έστω και χωρίς πρόθεση, ένα μικρό τμήμα του βιβλίου δείχνει το αντίθετο, ζητώ εκ προοιμίου συγγνώμη και διαβεβαιώνω πως δεν υπάρχει οποιοσδήποτε δόλος ή υστεροβουλία από τη μεριά μου. Εννοείται πως οποιαδήποτε βάσιμη παρατήρηση ή διόρθωση ή επανόρθωση είναι καλοδεχούμενη, αρκεί να έχει αποδεικτική ισχύ.

Για το λόγο αυτό άλλωστε παραθέτω στο βιβλίο μου, τον κατάλογο των προσώπων από τα οποία άντλησα ή διασταύρωσα τις ιστορίες του βιβλίου, με όλες τις ηθικές υποχρεώσεις που ανέλαβα για να φτάσω στο αποτέλεσμα.

Ποιος είναι ο μυθιστορηματικός χαρακτήρας «Advocate» που αναφέρεται στο βιβλίο και ποια άτομα πραγματικά εκπροσωπεί;

Ναι ο βασικός χαρακτήρας του βιβλίου είναι αυτός του Advocate, μαζί φυσικά με αυτόν του καθηγητή Ιωάννη Γεωργάκη στον οποίο επίσης οφείλω πολλά. Στη μυθιστορηματική μορφή του Advocate, είναι συμπυκνωμένα διαφορετικά υπαρκτά πρόσωπα και οι αφηγήσεις τους.

Yπάρχει όμως ανάμεσά τους, μια βασική προσωπικότητα που σηματοδοτεί το μυθιστορηματικό χαρακτήρα, ένας διάσημος Έλληνας δικηγόρος, εξ απορρήτων του Ωνάση και στενός φίλος της Κάλλας. Εξ ου και το προσωνύμιο Advocate. Τα υπαρκτά πρόσωπα του χαρακτήρα αυτού, σε άλλα σημεία του βιβλίου αναφέρονται επίσης κανονικά με το ονοματεπώνυμό τους.

Κάποιες φορές έχουν χρησιμοποιηθεί ψευδώνυμα για άτομα που ζούσαν ακόμη το 2017 όταν γράφτηκε το βιβλίο ενώ υπάρχουν πιο πρόσφατες ιστορικού χαρακτήρα συμπληρώσεις, έως και λίγο πριν την έκδοση. Εμφανίζονται ακόμη και ελάχιστα πρόσωπα που ζήτησαν παρακλητικά να μην αποκαλυφθεί η ταυτότητά τους ούτε μετά θάνατον. Όταν διαβάσετε το βιβλίο θα καταλάβετε.

Εξυπηρετούν έτσι οι αφηγήσεις τους, τον όρο ‘μυθιστορία’: πρόκειται για ιστορίες που αφορούν σε υπαρκτά πρόσωπα και πραγματικές καταστάσεις, δοσμένα μέσα από μυθιστορηματική ματιά.

Γι’ αυτό και το τρίτομο βιβλίο, φιλοδοξεί να είναι ένας ωκεανός. Αλλού καταγάλανος, διάφανος και πεντακάθαρος και αλλού κατάμαυρος, σκοτεινός και θολός. Όπως όλοι οι ωκεανοί στις ημέρες μας και όπως οι περισσότερες ημέρες της ζωής μας.

Μέσα από το έργο σας λέτε ότι αναδεικνύεται ως κινητήρια δύναμη της Ιστορίας ο φθόνος και η ζήλεια. Πιστεύετε ότι αυτά τα ανθρώπινα πάθη καθορίζουν περισσότερο την Ιστορία από την εξουσία και το χρήμα; Πώς το βλέπουμε αυτό σε κάποιες περιπτώσεις στις σελίδες του βιβλίου;

Όλα συμβαίνουν επειδή ο κινητήριος μοχλός της ιστορίας δεν είναι ούτε η εξουσία, ούτε ο έρωτας, ούτε το χρήμα: είναι ο φθόνος και η ζήλεια, δηλαδή τα βασικά συστατικά του ανθρώπινου χαρακτήρα, που φέρνουν πάντα την προδοσία. Προδοσίες υπάρχουν πολλών ειδών. Από προδοσίες σε ένα πόλεμο ή ακόμη και σε μία ειρήνη μέχρι πολιτικές παρασπονδίες που προκαλούν κοινωνικές συγκρούσεις.

Νομίζω όμως πως η πιο βαριά προδοσία είναι αυτή μέσα στις ανθρώπινες σχέσεις. Εκεί όπου το ψέμα και η αλήθεια μπλέκονται, εκεί όπου η προσωπική σκοπιμότητα και ο υστερόβουλος σχεδιασμός ανατρέπουν την ευαίσθητη ψυχική ισορροπία δύο ανθρώπων ή μιας παρέας ανθρώπων. Η εγκατάλειψη, η παραπλάνηση, η αιφνιδιαστική άρση οποιασδήποτε εμπιστοσύνης, είναι φαινόμενα τόσο συνηθισμένα ανά τους αιώνες αλλά και τόσο ασυγχώρητα.

Το πιο κλασσικό παράδειγμα είναι οι βασικοί ήρωες του βιβλίου: Ο Αριστοτέλης Ωνάσης πρόδωσε τη Μαρία όταν το 1968 ευσχήμως την έδιωξε για να παντρευτεί τη Τζάκι. Αργότερα όμως και η Μαρία τον πρόδωσε από το Παρίσι που βρισκόταν και τον έβλαψε με ένα τρόπο απίστευτης «κατασκοπικής» ίντριγκας. Εάν ανατρέξετε στο βιβλίο θα καταλάβετε.

Οι συνέπειες της προδοσίας παραμένουν ίδιες, πολλές φορές είναι καταστροφικές.

Υπάρχουν σκέψεις για μεταφορά του έργου σας στην οθόνη;

Έχουν γίνει μεγάλες προσπάθειες από ομάδα ανθρώπων που πιστεύουν στο πρότζεκτ και τους ευχαριστώ θερμά. Μετά από πολύ κόπο έχουμε στα χέρια μας σημαντικό υλικό που φτιάχτηκε με βάση τα κύρια σημεία της «Σκοτεινής Ντίβας». Το αποτέλεσμα είναι ένα εξαιρετικό screen story ( ή όπως το λένε στο Χόλυγουντ ‘The Bible’) και επιπροσθέτως δύο πιλοτικά επεισόδια τα οποία από σεναριακή άποψη, είναι έτοιμα να γυριστούν ως 55λεπτες ιστορίες ικανές για το ξεκίνημα ενός μνημειώδους σήριαλ.

Το Bible-screen story είναι η αναλυτική περιγραφή όλων των πιθανών επεισοδίων, 8 ή 10 στον αριθμό και η αναλυτική περιγραφή των 20 πιο βασικών χαρακτήρων που θα εμφανίζονται στη σειρά.

Το πρόσωπο που συνέγραψε όλο αυτό το πολύτιμο υλικό δεν είναι καθόλου τυχαίο: πρόκειται για την κορυφαία σεναριογράφο του Χόλιγουντ Stacey Passon. Η Stacey Passon είναι σκηνοθέτις, σεναριογράφος και παραγωγός.

Η μεγάλη της επιτυχία είναι από το 2023, όταν έκανε το σενάριο και τη σκηνοθεσία στην δημοφιλέστατη αμερικανική σειρά της Apple TV ‘The Morning Show’, με πρωταγωνίστριες τη «δική» μας Jennifer Aniston, τη Reese Witherspoon και τον διάσημο κωμικό Billy Crudup. Η Passon έχει επίσης κάνει το σενάριο και τη σκηνοθεσία στην σειρά Transparent που κέρδισε Emmy (είναι τα αντίστοιχα Όσκαρ των τηλεοπτικών σειρών) ενώ έγραψε το σενάριο για την ταινία ‘We have always lived in the castle’ πάνω στο ομότιτλο μυθιστόρημα της Σίρλεϊ Τζάκσον.

To 2019 μετέφερε στη μικρή οθόνη σεναριακά και σκηνοθέτησε το τολμηρό μυθιστόρημα της Αναίς Νιν ‘Little Birds’, που προβλήθηκε και στην ελληνική Δημόσια τηλεόραση σε παραγωγή του διεθνούς δικτύου Sky International.

Στις πιο πρόσφατες δουλειές της συγκαταλέγεται η σκηνοθεσία του ‘The Serpent Queen’ για τη μεγάλη εταιρία παραγωγής Lionsgate. Για τη σειρά και τα δικαιώματα έχει δείξει έμπρακτο ενδιαφέρον μια από τις μεγαλύτερες ατζέντισσες του Χόλυγουντ αλλά δεν μπορούμε να πούμε κάτι παραπάνω προς το παρόν. Σε κάθε περίπτωση σήμερα υπάρχει το υλικό, η ενδιαφερόμενη παραγωγός, μια σεναριογράφος έτοιμη για όλα και ένα βαρύ όνομα στον ορίζοντα για το ρόλο της Μαρίας. Υπάρχει σκληρή δουλειά και …αισιοδοξία!

Ο Ανδρέας Μποννάτος (Ανδρέας Γ. Χριστοδουλάκης) είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Γεννήθηκε στον Πειραιά όπου και μεγάλωσε. Σπούδασε στην Αθήνα και έλαβε εκεί το πανεπιστημιακό του πτυχίο. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.