Οι δηλώσεις του υπουργού Εσωτερικών, Θοδωρή Λιβάνιου, για την ηλεκτρονική ψήφο στις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές του 2028, έφεραν για μία ακόμη φορά στο προσκήνιο ένα επίκαιρο δίλημμα: Εφαρμογή της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας στις εκλογικές διαδικασίες ή παραδοσιακή μέθοδο της κάλπης και του έντυπου ψηφοδελτίου;
Η ηλεκτρονική ψήφος για την εκλογή δημάρχων και περιφερειαρχών έχει εξαγγελθεί εδώ και περίπου 15 μήνες και όπως έχει σημειώσει ο υπουργός Εσωτερικών, όσον αφορά στη διαδικασία, ο εκλογέας ίσως χρειαστεί να μεταβεί σε κάποιο εκλογικό κέντρο στον δήμο που βρίσκεται, ασχέτως εάν είναι εγγεγραμμένος εκεί. «Θα πηγαίνεις σε ένα εκλογικό κέντρο, εκεί ο δικαστικός αντιπρόσωπος θα βεβαιώνει την ταυτότητα και θα ψηφίζεις μέσω ενός τάμπλετ σε παραβάν», έχει δηλώσει.
Για αρκετούς, λοιπόν, το ερώτημα που τίθεται δεν αφορά μόνο την τεχνολογική πρόοδο, αλλά και τη διασφάλιση θεμελιωδών δημοκρατικών αρχών, όπως η διαφάνεια, η αξιοπιστία και η μυστικότητα της ψήφου.
Από την άλλη, οι… χάρτινοι αριθμοί της παραδοσιακής εκλογικής διαδικασίας «ζαλίζουν». Στις ελληνικές εκλογές του 2023, σε πρώτη φάση 1.300 με 1.400 τόνοι χαρτιού ψηφοδελτίων δόθηκαν στα κόμματα. Στις εκλογές του 2019 για τη διεξαγωγή των τετραπλών εκλογικών αναμετρήσεων – ευρωεκλογές, δημοτικές, περιφερειακές και βουλευτικές – εκτιμάται πως χρειάστηκαν περισσότεροι από 5.000 τόνοι ψηφοδελτίων.
Στο μεταξύ, σύμφωνα με περιβαλλοντικές οργανώσεις, στην Ευρώπη την ίδια χρονιά, τον Μάιο του 2019, δηλαδή, για τη διεξαγωγή των ευρωεκλογών χρειάστηκε να κοπούν περίπου 150.000 δέντρα για να παραχθούν τα ψηφοδέλτια. Αν πάλι αναλογιστεί κανείς πως ένα δέντρο μπορεί να δώσει περί τα 80 κιλά λεπτού χαρτιού, δε θα ήταν υπερβολή – κάνοντας την αναγωγή – να ισχυριστεί πως για τα ψηφοδέλτια των εθνικών εκλογών του 2023 ούτε λίγο ούτε πολύ χρειάστηκε να…θυσιαστούν περίπου 17.000 δέντρα.
Κάν’ το όπως η Εσθονία
Κι όμως, στην Ευρώπη η ηλεκτρονική ψήφος δεν είναι κάτι ξένο. Αντίθετα εφαρμόζεται με μεγάλη επιτυχία εδώ και 16 χρόνια στην Εσθονία. Η ευρωπαϊκή χώρα των μόλις 1,3 εκατομμυρίων κατοίκων, το 2007 ήταν η πρώτη που καθιέρωσε την ηλεκτρονική ψήφο και μάλιστα στις εκλογές που διεξήχθησαν το 2023 πάνω από το ένα τρίτο των 966.000 εγγεγραμμένων ψηφοφόρων ψήφισε ηλεκτρονικά. Είναι ενδεικτικό πως το ποσοστό αυτό κατέρριψε το τελευταίο ρεκόρ που είχε σημειωθεί στις προηγούμενες εκλογές του 2019.
Άλλωστε, η συγκεκριμένη ευρωπαϊκή χώρα αποτελεί e – παράδειγμα για όλη την ήπειρο. Κι αυτό γιατί, το 99% των δημόσιων υπηρεσιών της είναι διαδικτυακές, το 98% των Εσθονών χρησιμοποιούν την e-ταυτότητα, την οποία χρησιμοποιούν για την παραγωγή περισσότερων από 10 εκατομμυρίων ψηφιακών υπογραφών ετησίως ενώ η διαλειτουργικότητα και η ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των υπηρεσιών έχει «γλιτώσει» την εσθονική Δημόσια Διοίκηση 804 χρόνια εργασίας!
