Της Χάρης Ποντίδα
Καραβοτσακίσματα
Θοδωρής Γκόνης
στιχουργός – σκηνοθέτης
Κάθε φορά που ακούω το «Η πιο μεγάλη ώρα» του Ακη Πάνου αλλά κι ένα παλιό του Βαμβακάρη, το «Καραβοτσακίσματα», μπορεί να μην δακρύζω αλλά συγκινούμαι σε ένα βαθύτερο επίπεδο. «Βάσανα, πίκρες, φαρμάκια, καραβοτσακίσματα…». Αυτοί οι δυο άνθρωποι είναι πυλώνες. Κι είναι ωραίο να σε βρουν τα τραγούδια τους στον δρόμο γιατί σε εγκαρδιώνουν, σε κάνουν να πας. Ακόμη και να είσαι κάπου με κάποιον που βαριέσαι, κοιτιόσαστε με άλλο βλέμμα. Η φωνή του Βαμβακάρη είναι ό, τι πιο ωραίο έχω ακούσει. Τόσο φτωχή που είναι πανάκριβη. Και όσο πιο αρχική η εκτέλεση τόσο καλύτερα, τόσο πιο σπουδαία. Εχουν τόση αλήθεια μέσα τους τα τραγούδια του που δεν ψευτίζει τίποτα.
Αύγουστος
Χρήστος Θηβαίος
τραγουδοποιός
Ο «Αύγουστος» του Παπάζο-γλου Ηταν το 1986, ήμουν σε μια συγκέντρωση ελλήνων φοιτητών στην Ιταλία όπου άκουσα την εκδοχή του Σείριου με το πιάνο. Ηταν λίγο πριν έρθω στην Ελλάδα για διακοπές και όταν άκουσα αυτή την φωνή και τους στίχους, έμεινα. Πώς μένεις όταν σου συμβαίνει κάτι που δεν μπορεί να το εκφράσεις; Ετσι. Ενα δεύτερο τραγούδι που θα θυμάμαι για πάντα είναι το ο «Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα» του Καββαδία σε μουσική Μικρούτσικου. Εφευγα για την Ιταλία το 1982 και πήρα μαζί μου μια κασέτα με την φωνή του Βασίλη Παπακωνσταντίνου και της Μαρίας Δημητριάδη. Ηταν η Ελλάδα που ήθελα να πάρω μαζί μου. Με συγκινούσε και ο στίχος και η μουσική – ίσως ήταν η πρώτη φορά που συνέβαινε αυτό σε ελληνικό τραγούδι. Γιατί μέχρι τότε άκουγα ξενόγλωσσο ροκ, Doors και Pink Floyd. Με τον Καββαδία αισθάνθηκα μια υπερηφάνεια για το ελληνικό τραγούδι.
Κορίτσια
της συγγνώμης
Παντελής Θαλασσινός
τραγουδοποιός
Ημουν μια μέρα στο αυτοκίνητό μου κι άκουγα μια εκπομπή στο ραδιόφωνο με τον Λευτέρη Παπαδόπουλο. Τον θυμάμαι λοιπόν να απευθύνεται στους ακροατές και να λέει «ακούστε αυτό το τραγούδι» κι αμέσως μετά ακούγεται το «Κορίτσια της συγγνώμης» των Κατσιμιχαίων. Παίζει το κομμάτι κι εγώ κάνω στην άκρη το αυτοκίνητο μου, κλείνω την μηχανή και ακούω. Τους Κατσιμιχαίους τους είχα ακούσει πρώτη φορά από το «Ρίτα Ριτάκι» και μετά αγόρασα τα «Ζεστά ποτά». «Κορίτσια της συγγνώμης μες στα μάτια σας / είναι μια λύπη που δεν έχω εγώ ξεχάσει/ Κορίτσια, γκρίζα, νεράιδες της αγάπης/ ό, τι ήτανε να χάσω το έχω χάσει… «
Επαιζα από το ’81 σε μπουάτ αλλά όταν γνώρισα τους Κατσιμιχαίους τους έκανα συντρόφους μου αμέσως. Πέρασα στην κιθάρα μου τα τραγούδια τους και τα έπαιζα συστηματικά. Μπορεί να τους συνάντησα χρόνια αργότερα (αν και δεν έκανα ποτέ παρέα μαζί τους) αλλά εγώ ήδη τους είχα γνωρίσει καλά. Παρέα δεν έκανα ποτέ μαζί τους. Τους ανθρώπους που θαυμάζω αποφεύγω να τους πλησιάσω πολύ, γιατί δεν θέλω να απογοητευτώ.
Το χαμόγελο
της Τζοκόντας
Τάνια Τσανακλίδου
τραγουδίστρια
Ημουν γύρω στα 12 όταν άκουσα «Το χαμόγελο της Τζοκόντας» από το Κρατικό Ραδιοφωνικό Σταθμό Θεσσαλονίκης. Δεν είχε βέβαια λόγια για να θυμάμαι αλλά ήταν τόσο δυνατό αυτό που μου δημιουργούσε η μουσική που με καθήλωσε. Κάθε Κυριακή το έβαζε ο Κρατικός Ραδιοφωνικός Σταθμός Θεσσαλονίκης, όλο τον δίσκο, κι εγώ τον περίμενα. Αργότερα, άνοιξη, παίρναμε τα αυτοκίνητα, μεγάλη παρέα, και κάναμε κάτι ωραίες βόλτες στον Χορτιάτη και η «Τζοκόντα» μάς συνόδευε. Μόλις απέκτησα πικάπ πήγα και πήρα τον δίσκο. Αυτό και το «Reflections». Σίγουρα έχει επηρεάσει τον τρόπο που αντιλαμβάνομαι τη μουσική και τις επιλογές που έκανα αργότερα στο τραγούδι.
Τα όνειρα χτίζονται Λάµπρος Καρελάς
τραγουδιστής
Είναι ένα κομμάτι του Ακη Πάνου το «Τα όνειρα χτίζονται» που είχα ακούσει από τον Καζαντζίδη και με ακολουθεί από τότε. Τελευταία το έκανα επανεκτέλεση με μια κιθάρα και το έχω ανεβάσει στο ΥouΤube. Θυμάμαι όμως ότι και ο ίδιος ο Ακης Πάνου στις συζητήσεις που κάναμε έλεγε ότι στιχουργικά είναι το καλύτερό του… ήταν ένα από τα έξι τραγούδια του που είχε δώσει στον Καζαντζίδη. Οσο περνάνε τα χρόνια και το ακούω, τόσο εκτιμώ αυτό τον στίχο, το βάθος του, την αλήθεια του. «Τα όνειρα που μένουνε μονάχα μες στη σκέψη/ κανείς μην τα πιστέψει, τα σβήνει η ζωή. Τα όνειρα που κτίζονται και αντέχουνε στο χρόνο /υφαίνονται με πόνο χωρίς αναπνοή./ Είναι τόσο σκληρός ο αγώνας μα τόσο γλυκός/ είναι τόσο μεγάλη η ζωή όταν ζεις διαρκώς/ κι έτσι φτάνεις στο τέρμα χωρίς να ‘χεις νιώσει μικρός /και παλεύεις, πεθαίνεις, περνάς, μα δεν είσαι μικρός».
Το χαμόγελο
της Τζοκόντας
Ελεονώρα Ζουγανέλη
τραγουδίστρια
Οταν ήμουν περίπου 10 χρόνων είχα ξαπλώσει στο κρεβάτι των γονιών μου πολύ αργά το βράδυ μετά την δουλειά τους για να τους δω. Η μητέρα μου καθόταν μαζί μου και ύστερα από λίγο ήρθε ο μπαμπάς μου κρατώντας μια φυσαρμόνικα. Αρχισε να παίζει μια άγνωστη σε μένα τότε μελωδία που ξαφνικά μου έφερε βαθιά συγκίνηση. Αρχισα να κλαίω και ντρεπόμουν πάρα πολύ! Ο μπαμπάς μου με κοίταξε και με ρώτησε «συγκινήθηκες»; Του απάντησα αυστηρά, με ύφος απόλυτο, ότι πονούσε η κοιλιά μου. Αλλά η μητέρα μου το κατάλαβε και, αφού με αγκάλιασε, μου είπε «δεν πειράζει μην ντρέπεσαι, είναι όμορφο να σε συγκινεί μια μελωδία. Είναι το «Χαμόγελο της Τζοκόντας», του Χατζιδάκι». Πραγματικά ο πατέρας μου έπαιξε ένα θέμα από το έργο κι αυτή η στιγμή έχει χαραχθεί μέσα μου, όπως και η μελωδία..
Imagine
Μαρία Φαραντούρη
τραγουδίστρια
Θυμάμαι το «Imagine» των Beatles. Ημουν στο Λονδίνο τότε, ήταν δικτατορία κι εγώ είχα φύγει απ’ την Ελλάδα. Δύσκολες εποχές αλλά ωραίες. Γεμάτες. Με όνειρα για το μέλλον, συναυλίες – ήμουν μαζί με τον Μίκη Θεοδωράκη – αίθουσες θεάτρων γεμάτες, ανθρώπους που μοιράζονταν μαζί μας τις ιδέες και τα πιστεύω μας. Δεν θυμάμαι ακριβώς τη στιγμή που πρωτοάκουσα το τραγούδι αλλά θυμάμαι την συγκίνηση μου, πόσο με είχαν αγγίξει οι στίχοι του, πόσο είχα επηρεαστεί από το κλίμα που ζήταγε ισότητα, να αλλάξει ο κόσμος, να υπάρχει κοινωνική δικαιοσύνη.
Πάμε γι΄ άλλες
πολιτείες
Λόλεκ
τραγουδοποιός
Καλοκαίρι του 1988 είμαι διακοπές με την οικογένειά μου και κάθε πρωί ξυπνάω με το «Πάμε γι’ άλλες πολιτείες» του Σπανουδάκη σε ερμηνεία της Ελένης Βιτάλη. Είναι το τραγούδι που βάζουν δύο ηλικιωμένες γυναίκες από το δίπλα μπαλκόνι στο κασετόφωνό τους. Πρέπει να ήταν φίλες που είχαν πάει μαζί διακοπές και ξυπνούσαν από πολύ νωρίς. Ηταν καθισμένες δίπλα δίπλα και δεν μιλούσαν συχνά. Αν και δεν γνώριζα τη σημασία αρκετών λέξεων, υποπτευόμουν πως το τραγούδι μιλούσε για ένα κόσμο διαφορετικό και ομορφότερο. Η μελωδία είχε καρφωθεί στο μυαλό μου και μετά την τρίτη μέρα ξυπνούσα με λαχτάρα για να το ακούσω. Στο μέλλον δεν το αναζήτησα και το άκουσα ξανά ύστερα από αρκετά χρόνια. Νομίζω πως υποσυνείδητα ήθελα να παραμείνει ταυτισμένο με εκείνες τις μέρες.
Μαρίνα πράσινό
μου αστέρι
Νατάσα Μποφίλιου
τραγουδίστρια
«Μαρίνα πράσινο μου αστέρι/ Μαρίνα φως του αυγερινού…». Πρέπει να ήμουν γύρω στα 10 όταν με πήγε ο πατέρας μου στο Ηρώδειο, σε συναυλία του Μίκη Θεοδωράκη. Μη με ρωτήσετε ποιος τραγουδούσε, μη με ρωτήσετε για την ορχήστρα. Το μόνο που μου έμεινε ήταν αυτό το τραγούδι.