Κόκκινο κρασί και μπίρα αναδεικνύονται ως τα πιο ωφέλιμα ποτά για την υγεία της καρδιάς μας και των αγγείων μας και για την πρόληψη των εμφραγμάτων. Ολοένα και περισσότερες επιστημονικές μελέτες ασχολούνται τα τελευταία χρόνια με τη σχέση της μέτριας κατανάλωσης αλκοόλ και της στεφανιαίας νόσου. Ποιο οινοπνευματώδες ποτό, λοιπόν, μας ωφελεί περισσότερο και σε ποια ποσότητα; Ποια είναι τα μυστικά της σωστής κατανάλωσης του αλκοόλ;
Ποιοι δεν πρέπει να πίνουν καθόλου; Ο καθηγητής Προληπτικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Αντώνης Καφάτος, ο ομότιμος καθηγητής Καρδιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και διευθυντής του Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιολογίας κ. Παύλος Τούτουζας και ο κλινικός διαιτολόγος κ. Κωνσταντίνος Ξένος μιλούν για τις αλήθειες και τους μύθους γύρω από τα οινοπνευματώδη ποτά και μας ενημερώνουν για τη δράση των διαφορετικών κατηγοριών οιινοπνευματωδών ποτών.
Πιείτε ένα ποτήρι κόκκινο κρασί ή μπίρα, στην υγειά της καρδιάς σας! Ολοένα και περισσότερες επιστημονικές μελέτες δείχνουν την ωφέλιμη επίδραση των οινοπνευματωδών ποτών στη στεφανιαία νόσο και τη μακροζωία. Η αρχή έγινε με το κόκκινο κρασί, το οποίο έχει αποδειχθεί ότι ασκεί σημαντικότατη προστατευτική δράση στην καρδιά και τα αγγεία. Τελευταία όμως άρχισαν να μελετώνται και άλλα ποτά με σημαντική αντιοξειδωτική σύσταση και κυρίως η μπίρα.
Επί σειρά ετών έως και σήμερα, υπάρχει μια έντονη διαμάχη στον επιστημονικό χώρο, για το αν το αλκοόλ ή κάποιες άλλες ουσίες που περιέχονται στα αλκοολούχα ποτά είναι εκείνες που ασκούν προστατευτική δράση. Πολλοί διατυπώνουν την άποψη ότι η ευεργετική δράση του κόκκινου κρασιού οφείλεται στις πολλές αντιοξειδωτικές ουσίες που περιέχει και όχι μόνο στο αλκοόλ.
Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Circulation» και στην οποία συνοψίζονται τα αποτελέσματα δεκαπέντε μεγάλων μελετών, αναφέρει ότι η ήπια κατανάλωση κρασιού ή μπίρας σχετίζεται με μειωμένη κίνδυνο εμφάνισης νοσημάτων της καρδιάς και των αγγείων.
Η μέτρια κατανάλωση κόκκινου κρασιού (περίπου 250 ml την ημέρα) οδηγεί σε βελτίωση της ενδοθηλιακής αγγειακής λειτουργίας σε υγιείς εθελοντές, ακόμη και όταν αυτοί ακολουθούν δίαιτα υψηλή σε κορεσμένα λιπαρά, που επιδεινώνουν τη λειτουργία του ενδοθηλίου (δημοσίευση στο περιοδικό της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας).
Η σημαντικότερη δράση της αιθανόλης στην ενδοθηλιακή λειτουργία φαίνεται ότι είναι η αύξηση της παραγωγής μονοξειδίου του αζώτου (ΝΟ), που είναι η κυριότερη αγγειοδιασταλτική ουσία. Δηλαδή, το αλκοόλ προκαλεί αγγειοδιαστολή, γεγονός που μπορεί να έχει ευεργετικά αποτελέσματα ιδιαίτερα σε ανθρώπους με <?xml version=”1.0″ encoding=”utf-8″?>μειωμένη ικανότητα διαστολής των αγγείων τους λόγω προχωρημένης αθηρωμάτωσης. Η δράση αυτή του αλκοόλ έχει επιβεβαιωθεί και από in vivo μελέτες σε υγιείς ανθρώπους και σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο (δημοσιεύσεις σε «Βritish Μedical Journal» και «Clinica Chimica Αcta»).
Επίσης, μέτρια κατανάλωση αλκοόλ οδηγεί σε αύξηση της ΗDL λιποπρωτεΐνης και της απολιποπρωτεΐνης Α-Ι, ενισχύοντας την προστατευτική τους δράση στα αγγεία και τη διατήρηση της καλής ενδοθηλιακής λειτουργίας, ενώ είναι πιθανό να σχετίζεται και με μείωση της συγκέντρωσης Lp (a) στο αίμα («Lancet», «Μetabolism»). Επιπλέον, έχει βρεθεί πως η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ <?xml version=”1.0″ encoding=”utf-8″?>οδηγεί σε μείωση της συσσώρευσης αιμοπεταλίων, τα οποία συμβάλλουν σημαντικά στην εξέλιξη της αθηρωματικής διαδικασίας («Circulation», «Αtherosclerosis»).
Ακόμη, σύμφωνα με τις αναλύσεις της έρευνας Φράμινγκχαμ, αλλά και με βάση άλλες μελέτες, η κατανάλωση 2-3 ποτών την ημέρα οδηγεί σε μείωση των επιπέδων ινωδογόνου και αύξηση του ενεργοποιητή του πλασμινογόνου, γεγονός που μειώνει τον σχηματισμό θρόμβων και εμποδίζει την εξέλιξη της απόφραξης των αγγείων («Fibrinolysis»).
Επίσης, έχει μελετηθεί και η επίδραση της ημερήσιας κατανάλωσης χυμού από σταφύλια σε ασθενείς με <?xml version=”1.0″ encoding=”utf-8″?>στεφανιαία νόσο για 14 ημέρες και για 8 εβδομάδες, όπου παρατηρήθηκε σημαντική βελτίωση της ενδοθηλιακής τους λειτουργίας, που εκφράζεται ως αγγειοδιαστολή προκαλούμενη από υπεραιμία ( «Εuropean Ηeart Journal», «Τhrombosis and Ηaemostasis»).
Όποιο ποτό θέλετε
<?xml version=”1.0″ encoding=”utf-8″?>
«Τα τελευταία χρόνια, με το λεγόμενο γαλλικό παράδοξο, δόθηκε έμφαση στο κόκκινο κρασί και τις φαινόλες του», λέει ο ομότιμος καθηγητής Καρδιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Παύλος Τούτουζας. «Παρά τα όσα λέγονται, πιστεύουμε ότι το οινόπνευμα είναι εκείνο που δρα προστατευτικά στην καρδιά, ανεξάρτητα <?xml version=”1.0″ encoding=”utf-8″?>από το είδος του ποτού. Να πίνετε λοιπόν όποιο κρασί ή άλλο οινοπνευματώδες ποτό σάς αρέσει περισσότερο. Τα ευρήματα μεγάλων ξένων μελετών κατά τα τελευταία χρόνια δείχνουν ότι τα οινοπνευματώδη ποτά με μέτρο προστατεύουν την καρδιά και αυξάνουν την επιβίωση».
Φυσικά το οινοπνευματώδες ποτό από μόνο του δεν μπορεί να σώσει την υγεία μας. Η προσθήκη του στην κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, τη μείωση της κατανάλωσης ζωικού λίπους και την ενίσχυση της καθημερινής φυσικής δραστηριότητας θα συμβάλει σημαντικά στη θωράκιση του οργανισμού και στην πρόληψη εμφάνισης των νοσημάτων.
1 ΚΟΚΚΙΝΟ – ΛΕΥΚΟ ΚΡΑΣΙ
Η ρεσβερατρόλη είναι η «σταρ» του κόκκινου κρασιού. Πρόκειται για την αντιοξειδωτική ουσία του κρασιού που έχει μελετηθεί περισσότερο. «Μελέτες έχουν δείξει ότι η ουσία αυτή, που κυκλοφορεί πια και σε χάπι, ασκεί προστατευτική δράση στο ενδοθήλιο των αγγείων», τονίζει ο κ. Ξένος. «Το λευκό κρασί έχει επίσης μελετηθεί και δεν έχει φανεί ή ίδια δράση».
Υποστηρίζεται όμως ότι το λευκό κρασί είναι πιο «διαιτητικό». «Η θερμιδική διαφορά μεταξύ λευκού και κόκκινου κρασιού είναι σχεδόν ανύπαρκτη και θα πρέπει κάποιοι να σταματήσουν να προτείνουν το λευκό κρασί ως πιο “light”», τονίζει ο κ. Ξένος. «Αξιοσημείωτο είναι ότι ένα ποτήρι κοκκινου κρασιού έχει την αντιοξειδωτική ικανότητα 12 ποτηριών λευκού κρασιού».
<?xml version=”1.0″ encoding=”utf-8″?>Το κόκκινο κρασί άρχισε να θεωρείται καλός φίλος της καρδιάς μετά την ανάδειξη του λεγόμενου «γαλλικού παραδόξου».
Σύμφωνα με το φαινόμενο αυτό- που διαπιστώθηκε σε μελέτες που έχουν δημοσιευθεί στο έγκυρο επιστημονικό περιοδικό «Lancet»- οι Γάλλοι, αν και ακολουθούν διατροφή περίπου τρεις φορές πιο πλούσια σε ζωικά λιπαρά και έχουν υψηλότερα επίπεδα χοληστερόλης και αρτηριακής πίεσης, παρουσιάζουν κατά δυόμισι φορές μειωμένο κίνδυνο θανάτου από στεφανιαία νόσο. Αν και οι ειδικοί αναφέρουν ότι χρειάζονται ακόμη αρκετές έρευνες για το θέμα αυτό, δεν είναι λίγες εκείνες οι μελέτες που δείχνουν ότι το «γαλλικό παράδοξο» μπορεί να συσχετιστεί με την αυξημένη κατανάλωση κόκκινου κρασιού στη Γαλλία.
2 ΜΠΙΡΑ
Η μπίρα σε μέτριες ποσότητες ασκεί, όπως αποδεικνύεται τελευταία από πολλές μελέτες, σημαντική προστατευτική δράση έναντι του εμφράγματος του μυοκαρδίου και της αρτηριοσκλήρυνσης. Η δράση αυτή της μπίρας φαίνεται ότι οφείλεται κυρίως σε ορισμένα συστατικά που περιέχει:
1. Στις βιταμίνες Β6, Β12 και το φυλλικό οξύ.
2. Σε δραστικότατα φλαβονοειδή, όπως η τυροσόλη και η ρεσβερατρόλη.
«Η μπίρα αποτελεί σημαντική πηγή βιταμίνης Β6 αλλά και Β12 και φυλλικού οξέος», εξηγεί ο κ. Ξένος. «Τα συστατικά αυτά ρυθμίζουν στον οργανισμό τα επίπεδα μιας ουσίας η οποία λέγεται ομοκυστεΐνη. Η ομοκυστεΐνη είναι παράγωγο του μεταβολισμού, το οποίο έχει σήμερα αποδειχτεί ότι αποτελεί ένα σημαντικότατο παράγοντα κινδύνου για τη δημιουργία <?xml version=”1.0″ encoding=”utf-8″?>στεφανιαίας νόσου».
Υψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης στον οργανισμό μπορεί να οδηγήσουν σε σημαντικές βλάβες στα αγγεία, όπως αλλοίωση της δομής του ενδοθηλίου των αγγείων, αύξηση παραγόντων που προκαλούν θρόμβωση κ.ά. «Στην μπίρα περιέχονται επίσης τα δραστικότερα αντιοξειδωτικά συστατικά, με κυριότερα από αυτά διάφορα φλαβονοειδή, όπως η τυροσόλη και η ρεσβερατρόλη», προσθέτει ο κ. Ξένος. «Οι ουσίες αυτές παρουσιάζουν ισχυρότατη αντιοξειδωτική δράση, δεσμεύοντας τις ελεύθερες ρίζες που επιτίθενται στα αγγεία, εμποδίζοντας κατ΄ αυτόν τον τρόπο την οξείδωση των λιπαρών οξέων στον οργανισμό, προστατεύοντας τη δομή του αγγειακού ενδοθηλίου και γενικότερα αναστέλλοντας μηχανισμούς που ευθύνονται για τη δημιουργία αθηροσκλήρωσης».
3ΤΣΙΠΟΥΡΟ – ΟΥΖΟ
<?xml version=”1.0″ encoding=”utf-8″?>Στην ελληνική παράδοση πρωταγωνιστούν αλκοολούχα ποτά με ιδιαίτερη ιστορία, όπως το τσίπουρο ή τσικουδιά και το ούζο. «Για την παρασκευή του ούζου σήμερα χρησιμοποιείται ελληνικό καθαρό οινόπνευμα από μελάσα και γλυκάνισο, ενώ το τσίπουρο δημιουργείται αποκλειστικά από στέμφυλα (φλούδα σταφυλιού)», εξηγεί ο κ. Ξένος. «Τεκμηριωμένες μελέτες που να δείχνουν οφέλη από την κατανάλωση αυτών των αλκοολούχων ποτών δεν υπάρχουν».
4«ΣΚΛΗΡΑ» ΠΟΤΑ
<?xml version=”1.0″ encoding=”utf-8″?>
Τα οινοπνευματώδη ποτά με μεγάλη περιεκτικότητα σε αλκοόλ (ουίσκι, τζιν, βότκα κ.ά.) δεν έχουν μελετηθεί ιδιαίτερα σε σχέση με την επίδρασή τους στα αγγεία του οργανισμού. Οι επιστήμονες πάντως υποθέτουν ότι εάν είναι το αλκοόλ (και όχι μόνο οι αντιοξειδωτικές ουσίες) που προσφέρει στο κρασί την αγγειοπροστατευτική δράση του, την ίδια ωφέλεια θα μπορεί πιθανώς να αποκομίσει κανείς από τη μέτρια κατανάλωση των λεγόμενων σκληρών ποτών.
Και τα σταφύλια κάνουν το ίδιο καλό
Περισσότερο προστατεύετε την καρδιά σας τρώγοντας σταφύλια και άλλα φρούτα, λαχανικά και ελιές, παρά πίνοντας. Αυτό υπογραμμίζει ο καθηγητής Προληπτικής Ιατρικής και Διατροφής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης κ. Αντώνης Καφάτος. Και εξηγεί: «Οι χρήσιμες αντιοξειδωτικές ουσίες που βρίσκονται στο κόκκινο κρασί και προστατεύουν την καρδιά, βρίσκονται σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες στα σταφύλια και σε άλλα φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ελιές, ελαιόλαδο».
Η περίφημη κρητική διατροφή περιελάμβανε ένα έως δύο ποτηράκια κόκκινο κρασί. «Οι άνθρωποι εκείνης της εποχής, όμως, στην Κρήτη έκαναν χειρωνακτική εργασία όλη την ημέρα και βέβαια δεν οδηγούσαν αυτοκίνητο», τονίζει ο κ. Καφάτος. «Έχουμε την υψηλότερη θνησιμότητα από τροχαία ατυχήματα στην Ευρώπη και το μεγαλύτερο ποσοστό τους οφείλεται στη χρήση οινοπνευματωδών ποτών».
Και παραθέτει την αρνητική πλευρά του αλκοόλ, όταν ξεπερνά κανείς το όριο των 1-2 μερίδων την ημέρα κατά την ενήλικη ζωή ή όταν πίνει στην παιδική και εφηβική ηλικία:
● Το οινόπνευμα είναι ισχυρότατη κυτταροτοξική ουσία για όλα τα κύτταρα του οργανισμού με άμεσες κλινικές εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα.
● Τα οινοπνευματώδη ποτά βοηθούν στη δημιουργία της παχυσαρκίας και τη συντηρούν (1 μόνο γραμμάριο αλκοόλ δίνει 7 θερμίδες).
● Όσοι πίνουν πολύ έχουν συνήθως έλλειψη βιταμινών και μετάλλων, γιατί το οινόπνευμα προκαλεί χρόνια γαστρίτιδα και εντερίτιδα, που εμποδίζουν την απορρόφηση των απαραίτητων θρεπτικών συστατικών.
● Η χρόνια κατανάλωση οινοπνευματωδών μπορεί να προκαλέσει κίρρωση του ήπατος, καρκίνο και νευρολογικές παθήσεις.
● Η κατανάλωση οινοπνευματωδών στην εγκυμοσύνη είναι αιτία συγγενών ανωμαλιών στα έμβρυα.
● Ο καρκίνος του λάρυγγα και του τραχήλου της μήτρας είναι πολύ πιο συχνός σε όσους πίνουν και καπνίζουν.
● Η χρήση αλκοόλ από τα παιδιά και τους εφήβους είναι δηλητήριο για τα αναπτυσσόμενα κύτταρα του εγκεφάλου, ενώ αλλοιώνει το DΝΑ (προκαλώντας λευχαιμίες και άλλους καρκίνους).
Ο κ. Καφάτος προειδοποιεί: «Αλκοολικός θεωρείται όποιος άνδρας πίνει κάθε μέρα πάνω από 30 γραμμάρια αλκοόλ και όποια γυναίκα πάνω από 10 γραμμάρια αλκοόλ καθημερινά». Οι ποσότητες αυτές αντιστοιχούν σε δύο ποτήρια ποτό για τον άνδρα και περίπου ένα για τη γυναίκα.
