|
|
Σε κατάσταση συναγερμού κήρυξε την αγορά η Τράπεζα της Ελλάδος, που φοβάται
ότι η έλευση του ευρώ, από 1.1.2002, θα οδηγήσει σε αύξηση των κρουσμάτων
ξεπλύματος βρώμικου χρήματος. Σε επιστολή της προς όλα τα πιστωτικά ιδρύματα
καταγράφει μία προς μία όλες τις ύποπτες τραπεζικές συναλλαγές και ζητεί να
εντείνουν τους ελέγχους, για να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος. Οι ύποπτες
τραπεζικές συναλλαγές, όπως καταγράφονται στην εγκύκλιο της Τραπέζης της
Ελλάδος, είναι:
1. Η ανταλλαγή τραπεζογραμματίων και κερμάτων δραχμών με
τραπεζογραμμάτια ευρώ μεγάλων ποσών, που δεν δικαιολογούνται από την
επαγγελματική ή εμπορική δραστηριότητα του συναλλασσομένου.
2. Η ανταλλαγή τραπεζογραμματίων και κερμάτων δραχμών με
τραπεζογραμμάτια ευρώ, εφόσον ο συναλλασσόμενος δεν είναι πελάτης του
πιστωτικού ιδρύματος.
3. Η ανταλλαγή σημαντικών ποσών τραπεζογραμματίων άλλων εθνικών
νομισμάτων χωρών-μελών της ευρωζώνης με ευρώ, εφόσον αυτό δεν δικαιολογείται
από την επαγγελματική ή εμπορική δραστηριότητα του συναλλασσομένου.
4. Η ανταλλαγή σημαντικών ποσών τραπεζογραμματίων και κερμάτων δραχμών
με τραπεζογραμμάτια ευρώ, εφόσον ο συναλλασσόμενος δεν είναι μόνιμος κάτοικος
Ελλάδος.
5. Η ανταλλαγή τραπεζογραμματίων άλλων εθνικών νομισμάτων των χωρών –
μελών της ευρωζώνης με ευρώ, εφόσον ο συναλλασσόμενος δεν είναι μόνιμος
κάτοικος της Ελλάδος.
6. Η ανταλλαγή τραπεζογραμματίων δραχμών ή και άλλων εθνικών νομισμάτων
των χωρών-μελών της ευρωζώνης με ευρώ ή ανάληψη από λογαριασμό μετρητών,
εφόσον ο συναλλασσόμενος ζητεί τα ευρώ να τού δοθούν σε τραπεζογραμμάτια
ιδιαίτερα μεγάλης αξίας (500 ή 200 ευρώ).
7. Η κατάθεση μετρητών σε δραχμές και η ανάληψη αντίστοιχου ποσού σε
ευρώ σε σύντομο χρονικό διάστημα (μερικές ημέρες).
Σε επιφυλακή το ΣΔΟΕ
Σε επιφυλακή βρίσκεται και το ΣΔΟΕ, το οποίο έχει εκδώσει τη δική του λίστα με
ύποπτες τραπεζικές συναλλαγές. Αυτές θα αποτελούν τον οδηγό στους ελέγχους που
θα κάνουν οι ελεγκτές του από την 1η Ιανουαρίου για το ξέπλυμα βρώμικου
χρήματος. Οι συναλλαγές αυτές, που περιλαμβάνονται σε ειδικό επιχειρησιακό
σχέδιο του ΣΔΟΕ, είναι:
1. Το άνοιγμα πολλών τραπεζικών λογαριασμών σε διάφορες τράπεζες σε
μικρά ποσά που, αν αθροιστούν, είναι σημαντικού ύψους.
2. Αναλήψεις σε μετρητά μεγάλων ποσών από λογαριασμό που για μεγάλο
χρονικό διάστημα ήταν αδρανής.
3. Αναλήψεις από λογαριασμό που μόλις έχει πιστωθεί με μεγάλο ποσό στο
εξωτερικό.
4. Η τήρηση λογαριασμών με μεγάλα ποσά που δεν συμφωνούν με την
επαγγελματική δραστηριότητα του δικαιούχου.
5. Η συχνή χρήση θυρίδων θησαυροφυλακίου.
6. Οι συχνές συναλλαγές με ποσά κάτω από το όριο των 15.000 ευρώ.
7. Η τήρηση λογαριασμών που χρησιμοποιούνται μόνο για συναλλαγές με το
εξωτερικό.
8. Η κατάθεση μεγάλων ποσών σε μετρητά και η έκδοση μεγάλου αριθμού
επιταγών στο όνομα ατόμων ή επιχειρήσεων που δεν έχουν σχέση με την εταιρεία.
9. Οι λογαριασμοί εμπορικής εταιρείας, οι συναλλαγές της οποίας
γίνονται με μετρητά και όχι με επιταγές ή γραμμάτια, που είναι τα συνήθη μέσα
πληρωμής.
10. Η λήψη δανείων, όταν γίνεται με εγγύηση ισόποσης κατάθεσης μετρητών
από ξένη τράπεζα.
11. Οι τραπεζικοί λογαριασμοί πελατών που δέχονται τακτικά μεγάλου
ύψους εμβάσματα από φορολογικούς παραδείσους ή από περιοχές υψηλού κινδύνου
όσον αφορά στη διακίνηση ναρκωτικών και άλλων παράνομων δραστηριοτήτων.
12. Η τήρηση λογαριασμών καταθέσεων σε συνάλλαγμα μεγάλων ποσών, όταν
δεν δικαιολογούνται από την επιχειρηματική δραστηριότητα του δικαιούχου.
13. Η μεταφορά λογαριασμών μεγάλων ποσών σε λογαριασμούς του
εξωτερικού.
14. Οι συνεχείς πιστώσεις τραπεζικών λογαριασμών με ταξιδιωτικές
επιταγές ή επιταγές σε συνάλλαγμα.
15. Η ξαφνική εξόφληση ληξιπρόθεσμων δανείων.
16. Η μεταφορά χρημάτων ηλεκτρονικά με πολλές αποστολές μέσω
ανταλλακτηρίων συναλλάγματος και άλλων εξωτραπεζικών συστημάτων.
Το πρώτο δίμηνο
Στην Τράπεζα της Ελλάδος, καθώς και στο ΣΔΟΕ, φοβούνται ότι στο πρώτο δίμηνο
του έτους, που η δραχμή θα κυκλοφορεί παράλληλα με το ευρώ, θα υπάρξει μεγάλη
αύξηση των κρουσμάτων ξεπλύματος βρώμικου χρήματος. Στο δίμηνο αυτό θα
πραγματοποιηθεί η μετατροπή του μεγάλου όγκου των δραχμών που κυκλοφορούν στη
χώρα στο νέο ευρωπαϊκό νόμισμα. Γι’ αυτό εκτιμάται ότι, όσοι κατέχουν χρήμα
από παράνομες δραστηριότητες, θα προσπαθήσουν να το νομιμοποιήσουν
μετατρέποντάς το σε ευρώ.
Έτσι, η Τράπεζα της Ελλάδος έστειλε εγκύκλιο προς όλες τις Τράπεζες, με την
οποία επισημαίνει τον κίνδυνο και δίνει οδηγίες για την πρόληψη και καταστολή
του φαινομένου. Στην εγκύκλιο τονίζεται χαρακτηριστικά ότι «η περίοδος
παράλληλης κυκλοφορίας κατά την οποία αναμένεται αύξηση των συναλλαγών σε
μετρητά θεωρείται περίοδος υψηλού κινδύνου για τη νομιμοποίηση εσόδων από
εγκληματικές δραστηριότητες».
Η Τράπεζα της Ελλάδος εφιστά την προσοχή των πιστωτικών ιδρυμάτων και ζητεί
«να εφαρμόζουν με αυστηρότητα» τις διατάξεις που προβλέπονται από τον νόμο
«και να εξετάζουν με ιδιαίτερη προσοχή κάθε συναλλαγή που από τη φύση της
μπορεί να συνδεθεί με νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες,
καθώς και κάθε ασυνήθιστη συναλλαγή, η οποία δεν έχει εμφανή οικονομικό ή άλλο
νόμιμο σκοπό».
Οι οδηγίες της Τραπέζης της Ελλάδος
Σημειώνεται ότι οι τράπεζες, με βάση τη νομοθεσία, πρέπει να ζητούν αναλυτικά
στοιχεία για τις συναλλαγές που αφορούν σε ποσά μεγαλύτερα των 15.000 ευρώ
(5,1 εκατ. δρχ.) και όπου υπάρχουν υπόνοιες για ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, να
ενημερώνουν την αρμόδια Επιτροπή Αξιολόγησης Πληροφοριών, η οποία προεδρεύεται
από εισαγγελέα και διενεργεί τους ελέγχους. Λόγω του αυξημένου κινδύνου για
ξέπλυμα χρήματος από παράνομες δραστηριότητες, η Τράπεζα της Ελλάδος δεν
προτίθεται να μειώσει το όριο αυτό, παρά το γεγονός ότι σε άλλες ευρωπαϊκές
χώρες (π.χ. στη Γαλλία) για τη διευκόλυνση των μετατροπών αποφασίσθηκε η
μείωσή του. Επίσης, θεωρεί ότι το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο είναι επαρκές για
την αντιμετώπιση των κρουσμάτων.
Το θέμα του ξεπλύματος βρώμικου χρήματος έχει απασχολήσει τις τελευταίες
συναντήσεις του διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Λουκά Παπαδήμου με τις
διοικήσεις των εμπορικών τραπεζών.
Το σχέδιο του ΣΔΟΕ
Παράλληλα, το ΣΔΟΕ σκοπεύει, από την 1η Ιανουαρίου, να εντείνει τους ελέγχους
προς την κατεύθυνση αυτή. Για τον σκοπό αυτό, στο επιχειρησιακό σχέδιο του
ΣΔΟΕ περιγράφονται οι ύποπτες κατηγορίες τραπεζικών συναλλαγών, οι οποίες θα
προκαλούν το ενδιαφέρον των ελεγκτών του ΣΔΟΕ. Καγράφονται, επίσης, και άλλα
στοιχεία, τα οποία θα μπαίνουν στο μικροσκόπιο των “ράμπο” του ΣΔΟΕ,
προκειμένου να εντοπίζουν τους υπόπτους για ξέπλυμα βρώμικου χρήματος. Τα
στοιχεία αυτά είναι:
* Το πόθεν έσχες των φορολογουμένων (όπως ανεπαρκές εισόδημα που δεν
συμβιβάζεται με το υφιστάμενο επίπεδο διαβίωσης, απόκτηση περιουσιακών
στοιχείων που δεν συνδέεται με νόμιμη δραστηριότητα, μεγάλα σπίτια, επενδύσεις
σε ακίνητα, κοσμήματα, γούνες, δαπανηρά αυτοκίνητα και σκάφη).
* Οικονομικές δραστηριότητες επιχειρήσεων υψηλού κινδύνου (ανταλλακτήρια
συναλλάγματος, ταξιδιωτικά πρακτορεία, καζίνο, εισαγωγικές-εξαγωγικές
εταιρείες, μεσίτες, αντιπρόσωποι, έμποροι πολύτιμων λίθων και κοσμημάτων,
αυτοκινήτων κτλ.).
* Άλλες πηγές πληροφόρησης (όπως ποινικό παρελθόν, αρνητικά σχόλια ή
προκλητική δημοσιότητα από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, δικαστικές αποφάσεις,
ανακρίσεις από τη Δικαιοσύνη, διαθήκες, φορολογικές δηλώσεις κληρονομιάς και
δωρεών κ.ά).
Πληθωρισμός κρουσμάτων
Σε ετοιμότητα βρίσκεται και η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, η οποία, από την πλευρά
της, θα τσεκάρει τις ύποπτες συναλλαγές (αγορές και πωλήσεις μετοχών στο
Χρηματιστήριο) και θα ενημερώνει σχετικά την αρμόδια Επιτροπή των ελέγχων.
Υπενθυμίζεται ότι στην ίδια Επιτροπή θα καταλήγουν όλα τα στοιχεία των ελέγχων
που θα διενεργούν τόσο οι εμπορικές τράπεζες όσο και το ΣΔΟΕ. Αξίζει να
σημειωθεί ότι το 2000 η συγκεκριμένη Επιτροπή εξέτασε 706 αναφορές από τις
τράπεζες, τα ανταλλακτήρια συναλλάγματος, το ΣΔΟΕ, το υπουργείο Δημόσιας
Τάξης, το υπουργείο Δικαιοσύνης, την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και τις
Χρηματιστηριακές Εταιρείες. Από αυτές οι 27 πήραν τον δρόμο για τον
εισαγγελέα, οι 304 τέθηκαν προσωρινά στο αρχείο, αλλά εξακολουθούν να τελούν
υπό εξέταση, οι 247 είναι ανέλεγκτες, ενώ 130 μπήκαν στο αρχείο. Σε ανάλογο
αριθμό εκτιμάται ότι ανήλθαν οι αναφορές στην Επιτροπή και φέτος. Τα δύο
τελευταία χρόνια οι υποθέσεις αυτές σημείωσαν κατακόρυφη άνοδο, καθώς το 1999
οι αναφορές που είχαν γίνει ήταν 373.
Τι φοβούνται οι αρχές
Οι κυριότεροι φόβοι των ελεγκτικών αρχών αφορούν, μεταξύ άλλων, στην
προσπάθεια να ξεπλυθούν ποσότητες «μαύρων» μάρκων που κυκλοφορούν στις
γειτονικές βαλκανικές χώρες, ιδιαίτερα στις ελληνικές παραμεθόριες περιοχές.
Γι’ αυτό, οι έλεγχοι εκεί θα είναι πολύ αυστηροί. Επίσης, φόβος υπάρχει και
για το ξέπλυμα χρημάτων σε δραχμές που βρίσκονται στη χώρα και προέρχονται από
ναρκωτικά, πώληση όπλων, πορνεία, τοκογλυφία και απάτες. Αξιοσημείωτο είναι,
επίσης, ότι στο επιχειρησιακό σχέδιο του ΣΔΟΕ γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στη
μεγάλη αύξηση, τα τελευταία χρόνια, των off shore ή υπεράκτιων εταιρειών, οι
οποίες, όπως επισημαίνεται, αποτελούν καταφύγια του βρώμικου χρήματος λόγω του
τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου που απολαμβάνουν. Το χρήμα αυτό στη
συνέχεια επιχειρείται να νομιμοποιηθεί με την τοποθέτησή του στα
χρηματιστήρια, σε τραπεζικούς λογαριασμούς, με επενδύσεις σε ακίνητα καθώς και
σε άλλους τομείς. Επίσης, συναγερμός έχει σημάνει για την αποτροπή μετατροπής
πλαστών χαρτονομισμάτων (δραχμικών και νομισμάτων άλλων χωρών της ευρωζώνης),
καθώς η απόσυρσή τους από την κυκλοφορία τα καθιστά άχρηστα. Ο φόβος σε ό,τι
αφορά τα δραχμικά χαρτονομίσματα εντοπίζεται κυρίως στα πεντοχίλιαρα και στα
δεκαχίλιαρα, όπου αναμένεται και η μεγαλύτερη επίθεση. Ως μέτρο προστασίας οι
τράπεζες θα διενεργούν πρώτα έλεγχο για τη γνησιότητα των χαρτονομισμάτων,
όταν πρόκειται για μεγάλες ποσότητες, και, αφού διαπιστώνεται, τότε μόνο θα
διενεργείται η συναλλαγή. Το μέτρο αυτό αφορά κυρίως στα ξένα χαρτονομίσματα.
Παράλληλα, φόβος εκφράζεται και για πλαστά χαρτονομίσματα σε ευρώ. Για τον
σκοπό αυτό τα πιστωτικά ιδρύματα έχουν προμηθευτεί ειδικές μηχανές ανίχνευσης
γνησιότητας αλλά, όπως διευκρινίζεται, αν δεν τσεκαριστούν στην πράξη, κανείς
δεν μπορεί να είναι σίγουρος για την αποτελεσματικότητά τους.
