Λιγότερα… μηδενικά στον τραπεζικό λογαριασμό

1. Πότε θα μετατραπεί σε ευρώ ο τραπεζικός μου λογαριασμός;

Κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, δηλαδή από 1 Ιανουαρίου 2001 μέχρι

31 Δεκεμβρίου 2001 για τη χώρα μας οι καταθέτες μπορούν να διατηρούν

τραπεζικούς λογαριασμούς τόσο σε δραχμές όσο και σε ευρώ (αν και οι αναλήψεις

μετρητών μπορούν να γίνονται μόνο σε δραχμές). Δεδομένης της υποχρέωσης για

διπλή αναγραφή των τιμών, το υπόλοιπο κάθε τραπεζικού λογαριασμού δίνεται

εκφρασμένο και στα δύο νομίσματα. Με σύστασή της (11 Οκτωβρίου 2000), η

Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενθάρρυνε (αλλά δεν υποχρέωσε) τις τράπεζες να μετατρέψουν

τους δραχμικούς λογαριασμούς των καταθετών τους σε λογαριασμούς ευρώ ήδη με

την έναρξη του τρίτου τριμήνου του 2001. Σε κάθε περίπτωση, η διαδικασία αυτή

θα έχει ολοκληρωθεί το αργότερο μέχρι την 31 Δεκεμβρίου 2001. Η μετατροπή θα

γίνει με βάση την ισοτιμία μετατροπής (1 ευρώ=340,750 δραχμές) και χωρίς καμία

επιβάρυνση. Συνεπώς, ενθαρρύνονται όσοι διατηρούν μετρητά σε δραχμές να τα

καταθέσουν στον τραπεζικό τους λογαριασμό πριν από το τέλος του 2001, ώστε να

διευκολυνθεί η απόσυρση των δραχμών και η κυκλοφορία του νέου νομίσματος.

Θετικές επιπτώσεις για τα επιτόκια χορηγήσεων

2. Ποιες είναι οι ευεργετικές επιπτώσεις από τη μείωση των επιτοκίων στα

πλαίσια του ευρωσυστήματος;

Η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού συμπαρασύρει και τα επιτόκια χορηγήσεων, τα

οποία έχουν παρουσιάσει σημαντική μείωση ήδη από τον Μάρτιο 1998, όταν η

δραχμή εντάχθηκε στον Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών που αποτελούσε

βασική προϋπόθεση για την είσοδο της Ελλάδας στη ζώνη ευρώ. Έτσι, το επιτόκιο

βραχυπρόθεσμων χορηγήσεων διαμορφώθηκε σε 10,2% τον Δεκέμβριο του 2000 από

15,6% τον Μάρτιο 1998, ενώ ανάλογη ήταν η μείωση και άλλων δανειακών

επιτοκίων, των στεγαστικών δανείων κ.λπ. Η μείωση των επιτοκίων συνεχίστηκε

και μετά την ένταξη της Ελλάδος στη Νομισματική Ένωση (1 Ιανουαρίου 2001), με

αποτέλεσμα το επιτόκιο βραχυπρόθεσμων χορηγήσεων να διαμορφωθεί σε 8,6% τον

Αύγουστο του 2001. Τα χαμηλά επιτόκια χορηγήσεων δίνουν ώθηση στην επενδυτική

δραστηριότητα και θέτουν τα θεμέλια για υψηλούς και σταθερούς ρυθμούς

ανάπτυξης της οικονομίας.

Συγκεκριμένα, σημαντικά οφέλη από τη μείωση των επιτοκίων αποκομίζουν οι

δανειζόμενοι, των οποίων η αγοραστική δύναμη (δηλαδή το πραγματικό τους

εισόδημα) αυξάνεται από τη μείωση των δόσεων για την εξυπηρέτηση των δανείων

τους. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι ο μηνιαίος τόκος που οφείλει να πληρώνει μια

οικογένεια για ένα στεγαστικό δάνειο (κυμαινόμενου επιτοκίου) π.χ. αξίας 10

εκατ. δραχμών μειώνεται από 125.000 δρχ. περίπου τον Μάρτιο του 1998 σε 55.000

δρχ. τον Αύγουστο του 2001.

Χαμηλά ο πληθωρισμός, ευκαιρίες για επενδύσεις

3. Τι συνεπάγεται η μείωση των επιτοκίων καταθέσεων για τους αποταμιευτές;

Κατά τη διάρκεια του 2000 τα τραπεζικά επιτόκια στην Ελλάδα μειώθηκαν

σημαντικά (το επιτόκιο ταμιευτηρίου μειώθηκε από 7,5% τον Ιανουάριο 2000 σε

3,8% τον Δεκέμβριο 2000), καθώς συνέκλιναν προς τα αντίστοιχα της ζώνης ευρώ.

Η μείωση των τραπεζικών επιτοκίων συνεχίστηκε και το 2001, αν και με

χαμηλότερους ρυθμούς (το επιτόκιο ταμιευτηρίου διαμορφώθηκε σε 2,5% τον

Αύγουστο 2001). Παράλληλα, όμως, στόχος του ευρωσυστήματος είναι να διατηρεί

τον πληθωρισμό σε επίπεδο κάτω του 2% σε μεσοπρόθεσμη βάση, και συνεπώς σε

πραγματικούς όρους οι αποδόσεις των καταθέσεων θα παραμένουν ικανοποιητικές.

Εξάλλου, το επιτόκιο για προθεσμιακές καταθέσεις είναι σχετικά υψηλότερο (για

καταθέσεις προθεσμίας 12 μηνών: 3,5% τον Αύγουστο 2001).

Επιπλέον, η απελευθέρωση της αγοράς κεφαλαίων έχει δώσει τη δυνατότητα για

τοποθετήσεις σε επενδυτικά προϊόντα σε οποιαδήποτε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

αλλά και σε τρίτες χώρες, ενώ η ανάπτυξη εναλλακτικών επενδυτικών προϊόντων

και στην εγχώρια αγορά (repos, αμοιβαία κεφάλαια διαχείρισης διαθεσίμων κ.λπ.)

δημιουργεί μία ποικιλία νέων διεξόδων για τους αποταμιευτές.

Μικρές αποκλίσεις στα επιτόκια των «12»

4. Τα επιτόκια καταθέσεων και χορηγήσεων ευρώ είναι κοινά για τις 12 χώρες

της ζώνης του ευρώ;

Τα επιτόκια στη διατραπεζική αγορά, δηλαδή αυτά που ισχύουν για τις συναλλαγές

μεταξύ τραπεζών (και αφορούν συνήθως πολύ μεγάλα ποσά), είναι άμεσα

συνδεδεμένα με τη νομισματική πολιτική που ακολουθεί το ευρωσύστημα και

επομένως είναι πρακτικά ίδια σε όλες τις χώρες της ζώνης του ευρώ. Το

ευρωσύστημα καθορίζει τα επιτόκια βασιζόμενο σε ανάλυση των οικονομικών

συνθηκών στο σύνολο της ζώνης του ευρώ και, στη συνέχεια, με γνώμονα τα

επιτόκια του ευρωσυστήματος διαμορφώνονται τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια της

αγοράς.

Τα επιτόκια λιανικής (χορηγήσεων και καταθέσεων) εξακολουθούν να παρουσιάζουν

αποκλίσεις από χώρα σε χώρα. Αυτό συμβαίνει γιατί τα επιτόκια που καθορίζουν

οι τράπεζες για την πελατεία τους εξαρτώνται όχι μόνο από το κόστος δανεισμού

των τραπεζών στη διατραπεζική αγορά, αλλά και από άλλους παράγοντες που

συνδέονται με τη φερεγγυότητα του πελάτη, με πληροφόρηση για τις τοπικές

συνθήκες που έχει στη διάθεσή της η τράπεζα, με το λειτουργικό της κόστος

κ.λπ. Η εισαγωγή του ευρώ οδηγεί σε μεγαλύτερη ολοκλήρωση των

χρηματοπιστωτικών αγορών και σε ένταση του ανταγωνισμού στη ζώνη ευρώ και σε

επίπεδο λιανικών υπηρεσιών, η διαδικασία αυτή όμως είναι αργή και σταδιακή

γιατί οι εθνικές ιδιαιτερότητες (π.χ. αποταμιευτική συμπεριφορά, σύνθεση

αποταμιεύσεων κ.λπ.) και οι δυσκολίες στη ροή πληροφοριών που συνδέονται με

αυτές εξακολουθούν να υφίστανται.

Διπλές τιμές για λίγο καιρό ακόμα

5. Πώς θα γίνονται οι συναλλαγές την περίοδο παράλληλης κυκλοφορίας;

Σύμφωνα με κοινή δήλωση (8 Νοεμβρίου 1999) του Συμβουλίου Υπουργών Οικονομικών

και Εθνικής Οικονομίας (ECOFIN), η περίοδος παράλληλης κυκλοφορίας των

τραπεζογραμματίων και κερμάτων σε ευρώ και σε εθνικές νομισματικές μονάδες στη

ζώνη ευρώ θα διαρκέσει δύο μήνες κατ’ ανώτατο όριο.

Μερικές χώρες προτίμησαν περίοδο παράλληλης κυκλοφορίας μικρότερη των δύο

μηνών. Στην Ελλάδα η περίοδος παράλληλης κυκλοφορίας θα διαρκέσει ακριβώς δύο

μήνες, από την 1η Ιανουαρίου έως και την 28η Φεβρουαρίου 2002. Στη διάρκειά

της θα κυκλοφορούν και θα γίνονται δεκτά σε συναλλαγές τραπεζογραμμάτια και

κέρματα και σε ευρώ και σε δραχμές. Ωστόσο, οι τράπεζες θα διαθέτουν από τα

ταμεία τους μόνο ευρώ και οι ΑΤΜ θα είναι εφοδιασμένες με τραπεζογραμμάτια

ευρώ. Στόχος είναι ο μεγαλύτερος όγκος των συναλλαγών να διεξάγεται σε ευρώ

ήδη στο τέλος του πρώτου δεκαπενθημέρου του 2002. Παράλληλα, οι δραχμές

σταδιακά θα αποσύρονται, ενώ οι τράπεζες θα ανταλλάσσουν ποσά δραχμών με ευρώ

χωρίς επιβάρυνση. Επίσης, μέχρι τις 31 Μαρτίου 2002, η Τράπεζα της Ελλάδος θα

ανταλλάσσει χωρίς επιβάρυνση εθνικά τραπεζογραμμάτια των υπολοίπων χωρών της

ζώνης ευρώ.

Ειδική μέριμνα πρέπει να ληφθεί από το κοινό και ιδιαίτερα από τους

επιτηδευματίες για την αντιμετώπιση των συνεπειών της ταυτόχρονης κατοχής

μετρητών σε δραχμές και ευρώ με τη μορφή ασφαλούς αποθήκευσης των επιπλέον

ποσοτήτων μετρητών κατά τη διάρκεια της περιόδου παράλληλης κυκλοφορίας.

Πήραν… φωτιά τα μηχανήματα κοπής

6. Πώς ξέρουμε τι ποσότητες τραπεζογραμματίων και κερμάτων ευρώ πρέπει να

τεθούν σε κυκλοφορία στην Ελλάδα;

Η Τράπεζα της Ελλάδος εκτίμησε την ποσότητα δραχμών που προβλέπεται να

βρίσκεται σε κυκλοφορία στο τέλος του 2001 με βάση τη νομισματική κυκλοφορία

στο τέλος του 1999, την εισοδηματική ελαστικότητα ζήτησης νομίσματος κατά

ονομαστική αξία, καθώς και την εκτιμώμενη αύξηση του ΑΕΠ κατά την περίοδο

2000-2001. Οι εκτιμήσεις αυτές διορθώθηκαν, ώστε να ληφθεί υπόψη ο όγκος

τραπεζογραμματίων και κερμάτων που έχουν οριστικά χαθεί ή είναι αδρανή στην

κατοχή του κοινού. Οι ποσότητες αυτές μετατράπηκαν σε ευρώ, κατά ονομαστική

αξία, με βάση την τιμή μετατροπής (1 ευρώ=340,750 δρχ.) και κάθε αξία σε

δραχμές (π.χ. το χιλιάρικο) θεωρήθηκε ότι θα αντικατασταθεί από μία ή

περισσότερες αξίες σε ευρώ. Έτσι προέκυψε η ποσότητα τραπεζογραμματίων και

κερμάτων ευρώ κατά ονομαστική αξία που πρέπει να παραχθεί ώστε να καλυφθεί η

ζήτηση χρήματος από 1 Ιανουαρίου 2002. Θα παραχθούν όμως και επιπλέον

ποσότητες τραπεζογραμματίων και κερμάτων ευρώ για να αντιμετωπιστούν

ενδεχόμενα στατιστικά σφάλματα στις εκτιμήσεις ή δυσκολίες στη διαδικασία

ανταλλαγής. Έτσι, συνολικά προβλέπεται να είναι διαθέσιμα στην Ελλάδα 617

εκατομμύρια τραπεζογραμμάτια και 1.600 εκατομμύρια κέρματα ευρώ.

Απαραίτητα τα κομπιουτεράκια

7. Πώς γίνεται η μετατροπή σε δραχμές από νομίσματα χωρών εντός της ζώνης

του ευρώ;

Οι μετατροπές ποσών μεταξύ δύο εθνικών νομισματικών μονάδων χωρών της ζώνης

του ευρώ (π.χ. μεταξύ γαλλικού φράγκου και δραχμής) γίνονται με μετατροπή του

ποσού γαλλικών φράγκων σε ευρώ με την εφαρμογή πάντα της πλήρους ισοτιμίας

μετατροπής (σε αυτό το στάδιο η στρογγυλοποίηση του προκύπτοντος ποσού γίνεται

σε τρία τουλάχιστον δεκαδικά ψηφία) και, στη συνέχεια, με μετατροπή του

αποτελέσματος της παραπάνω μετατροπής από ευρώ σε δραχμές (εδώ η

στρογγυλοποίηση γίνεται στην αμέσως πλησιέστερη δραχμή).

Παράδειγμα

Για να μετατρέψουμε 15.000 γαλλικά φράγκα (FRF) σε δραχμές:

15.000 FRF:6,55957=2.286,7352 ευρώ και στρογγυλοποιούμε σε 2.286,735

2.286,735 Χ 340,750 = 779.204,95125 δραχμές και στρογγυλοποιούμε σε 779.205

δραχμές.

Από τη δραχμή στο δολάριο μέσω ευρώ

8. Πώς γίνεται η μετατροπή από δραχμές σε νόμισμα εκτός της ζώνης ευρώ;

Για τη μετατροπή ενός ποσού εκφρασμένου σε εθνική νομισματική μονάδα της ζώνης

ευρώ (π.χ. δραχμή) σε νόμισμα εκτός της ζώνης ευρώ (π.χ. δολάριο), πρώτα οι

δραχμές μετατρέπονται σε ευρώ με την εφαρμογή της ισοτιμίας μετατροπής. Το

ποσό σε ευρώ που προκύπτει δεν είναι ανάγκη αλλά ούτε και απαγορεύεται να

στρογγυλοποιηθεί και δεν ισχύουν υποχρεωτικοί κανόνες ως προς τη

στρογγυλοποίησή του, αφού δεν πρόκειται να καταβληθεί. Στη συνέχεια, το ποσό

σε ευρώ μετατρέπεται σε δολάρια με βάση την ισχύουσα στην αγορά συναλλάγματος

ισοτιμία ευρώ – δολαρίου. Γι’ αυτό το τελικό ποσό επίσης δεν υπάρχουν

υποχρεωτικοί κανόνες που να ισχύουν ως προς τη στρογγυλοποίησή του, αν και το

αναμενόμενο είναι να στρογγυλοποιηθεί στο πλησιέστερο σεντ (εκατοστό του

δολαρίου).

Οι αλλαγές σε μισθούς, συντάξεις καταθέσεις και συναλλαγές

9. Η αλλαγή νομίσματος θα οδηγήσει σε μεταβολές των μισθών και των

συντάξεων;

Η μετάβαση από τη δραχμή στο ευρώ δεν επηρεάζει τις σχετικές αξίες των

διαφόρων αγαθών και υπηρεσιών ή την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών. Όλα

ανεξαιρέτως τα ποσά (τιμές, ενοίκια, υπόλοιπα τραπεζικών λογαριασμών,

ισολογισμοί επιχειρήσεων, κρατικός προϋπολογισμός, μισθοί, συντάξεις, οφειλές,

χρηματικές ποινές, δαπάνες κ.λπ.) επανεκφράζονται σε ευρώ αφού διαιρεθούν με

την αμετάκλητη ισοτιμία μετατροπής (1 ευρώ = 340,750 δρχ.). Έτσι, ο μισθός

εκφρασμένος σε ευρώ φαίνεται αριθμητικά χαμηλότερος από ό,τι σε δραχμές, αλλά

το ίδιο συμβαίνει και με τις τιμές των αγαθών και υπηρεσιών. Συνεπώς, η

αγοραστική δύναμη του μισθού δεν επηρεάζεται από την ολοκλήρωση της μετάβασης

στο ενιαίο νόμισμα, δηλαδή ο καταναλωτής με τον μισθό σε ευρώ μπορεί να

αγοράζει το ίδιο καλάθι αγαθών που αγόραζε όταν ήταν σε δραχμές.

Η ενιαία αγορά θα δώσει ώθηση σε ανάππτυξη – απασχόληση

10. Ποιες είναι οι επιπτώσεις της εισαγωγής του ευρώ στην οικονομία;

Η εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος διευκολύνει πολύ τις συναλλαγές εντός της

ζώνης , καθώς εκλείπει το κόστος μετατροπής των εθνικών νομισματικών μονάδων

και ο συναλλαγματικός κίνδυνος από μεταβολές των μεταξύ τους ισοτιμιών.

Από την εισαγωγή του ευρώ και μάλιστα σε φυσική μορφή (τραπεζογραμμάτια και

κέρματα) θα επωφεληθούν ιδιαίτερα οι καταναλωτές, αφού η διαφάνεια των τιμών

θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη συγκρισιμότητά τους και σε αύξηση του ανταγωνισμού

μεταξύ των επιχειρήσεων σε επίπεδο ζώνης ευρώ. Από την εισαγωγή του ενιαίου

νομίσματος επωφελούνται επίσης οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, των οποίων

η εξαγωγική δραστηριότητα εντείνεται, καθώς το ευρώ μειώνει το κόστος άσκησης

τιμολογιακής πολιτικής σε διαφορετικά νομίσματα.

Επιπλέον, το ευρώ δίνει ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση,

ενισχύοντας την εμπιστοσύνη των αγορών και δημιουργώντας ένα υγιές οικονομικό

περιβάλλον, με σταθερότητα τιμών και χαμηλά δημοσιονομικά ελλείμματα και

δημόσιο χρέος, που εξασφαλίζουν χαμηλότερα επιτόκια και αποτελεσματικότερη

κατανομή των οικονομικών πόρων.

* Περισσότερες ερωτήσεις κι απαντήσεις στην ηλεκτρονική διεύθυνση της

Τράπεζας της Ελλάδας, στην ηλεκτρονική του διεύθυνση www. bankofgreece. gr