Τα χειρότερα πέρασαν…

Όταν στο παρελθόν οι τιμές του πετρελαίου διπλασιάζονταν ή τριπλασιάζονταν

μέσα σε ένα χρόνο οι επιπτώσεις ήταν γνωστές: κατάρρευση του Χρηματιστηρίου,

επιβράδυνση της οικονομίας και επικίνδυνη άνοδος του πληθωρισμού. Αυτά

συνέβαιναν τις δεκαετίες του ’70 και του ’80. Τα πράγματα όμως άλλαξαν.

Το πετρέλαιο δεν διαθέτει πλέον τη δύναμη επιρροής που είχε στο παρελθόν. Δεν

την έχασε όμως όλη. Οι τιμές του πετρελαίου, οι οποίες διπλασιάστηκαν από τον

περασμένο Μάρτιο, ανέβασαν τις τιμές της βενζίνης, του πετρελαίου θέρμανσης,

τα ναύλα των αερομεταφορών κάργκο και σε ορισμένες περιπτώσεις τις τιμές των

αεροπορικών εισιτηρίων.

Ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ

Ο δείκτης τιμών καταναλωτή στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής τρέχει με ρυθμό

αύξησης 2,6% σε ετήσια βάση, πολύ πιο γρήγορα σε σχέση με το 2,1% της

περασμένης άνοιξης. Το πετρέλαιο, εμμέσως ή αμέσως, ευθύνεται για αυτήν την

αύξηση.

Ωστόσο, το 2,6% είναι πολύ λογικό και οι τιμές του αργού πετρελαίου φαίνεται

ότι έχουν πάρει την κατιούσα μετά την κορύφωσή τους στα 28 δολάρια το βαρέλι

τον περασμένο Νοέμβριο.

«Έχουμε ήδη δει τα χειρότερα όσον αφορά τις πληθωριστικές επιδράσεις του

πετρελαίου. Εκτός βέβαια και αν οι τιμές του πετρελαίου διπλασιαστούν πάλι,

πράγμα απίθανο», λέει ο Ντέιβιντς Βις, επικεφαλής οικονομολόγος του οίκου

Στάνταρντς εντ Πουρς Ντι Ερ Άι, ο οποίος ασχολείται με οικονομικές προβλέψεις.

Είναι ξεκάθαρο ότι μία από τις μεγάλες πληθωριστικές δυνάμεις στην αμερικανική

οικονομία έχει χάσει πλέον την ισχύ της.

Αποσύνδεση από πετρέλαιο

Ο βασικός λόγος για αυτήν την εξέλιξη είναι το γεγονός ότι ο ρόλος του

πετρελαίου στην οικονομία συρρικνώνεται συνεχώς. Σήμερα, οι δαπάνες για

πετρελαϊκά προϊόντα αποτελούν το 3% του αμερικανικού Ακαθάριστου Εγχώριου

Προϊόντος, το οποίο είναι η συνολική δολαριακή αξία των προϊόντων και

υπηρεσιών που παράγει η αμερικανική οικονομία. Ας σημειωθεί ότι τη δεκαετία

του ’70 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 8,7%. Παράλληλα, η συνολική κατανάλωση

πετρελαίου στις ΗΠΑ φθάνει τα 19,9 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, οριακά πάνω

από τα 18,8 που ήταν το 1978.

«Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που το πετρέλαιο δεν επηρεάζει πλέον τον

δείκτη τιμών καταναλωτή στον βαθμό που τον επηρέαζε στο παρελθόν», λέει ο

Γκάρι Γκόλντσταϊν, πρόεδρος του Ιδρύματος μελετών της πετρελαϊκής βιομηχανίας

των ΗΠΑ.

Υποκατάστατα του πετρελαίου

Σημαντικό ρόλο παίζει και η εξοικονόμηση ενέργειας. Οι Αμερικανοί οδηγούν

σήμερα περισσότερο σε σχέση με το παρελθόν, αλλά τα αυτοκίνητά τους

καταναλώνουν λιγότερη βενζίνη.

Επιπλέον, άλλες μορφές ενέργειας, όπως το φυσικό αέριο, έχουν γίνει πρώτης

τάξεως υποκατάστατα του πετρελαίου ­ και όχι μόνο στην οικιακή θέρμανση, αλλά

και στην πετροχημική βιομηχανία για την παραγωγή πλαστικών ειδών και

ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι περιορισμοί του ΟΠΕΚ

Ενώ οι ΗΠΑ προμηθεύονται το φυσικό αέριο από το εσωτερικό ή από τον Καναδά, το

αργό πετρέλαιο παραμένει ένα διεθνές εμπόρευμα, η παραγωγή του οποίου είναι

αντικείμενο περιορισμών που αποφασίζει ο Οργανισμός Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών

(ΟΠΕΚ).

Λόγω αυτών των ορίων, ο ΟΠΕΚ κατάφερε μέσα στο 1999 να εκτινάξει την τιμή του

αργού πετρελαίου από τα 12 δολάρια τον περασμένο Φεβρουάριο στα σημερινά

επίπεδα των 25 δολαρίων το βαρέλι. Όλα αυτά είναι γνωστά στους χρηματιστές της

Γουώλ Στρητ και τους αξιωματούχους της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των Ηνωμένων

Πολιτειών. Μόνο που δεν μπορούν να απαλλαγούν από τους φόβους του παρελθόντος

­ ελλείψεις καυσίμων, πιέσεις για μισθολογικές αυξήσεις και πετρελαϊκές κρίσεις.