Ανακάλυψη ορυκτών, εξ… ουρανού

Ορυκτά από το… διάστημα εντόπισαν Έλληνες επιστήμονες στη Λέσβο.

Χρησιμοποιώντας το «άγρυπνο» μάτι του δορυφόρου, με εικόνες τις οποίες

επεξεργάστηκαν στη συνέχεια, κατάφεραν να αναγνωρίσουν τα σημεία στα οποία

βρίσκονται μεγάλα κοιτάσματα βιομηχανικών ορυκτών.

Οι επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο πήραν

εικόνες της Λέσβου από τον αμερικανικό δορυφόρο Landsat, ο οποίος

περιστρέφεται γύρω από τη γη 14 φορές μέσα σε 24 ώρες, φωτογραφίζοντας διαρκώς

όλα τα σημεία του πλανήτη.

Τα κοιτάσματα, που ανακαλύφτηκαν στο νοτιοδυτικό τμήμα της Λέσβου, στην

περιοχή Μεσοποτάμου, περιέχουν μπετονίτη, καολινίτη, ζεόλιθους και αιματίτη,

όλα ορυκτά που χρησιμοποιούνται ευρέως στη βιομηχανία. Ιδιωτικές εταιρείες

έχουν ήδη δείξει ενδιαφέρον για την εφαρμογή της μεθόδου σε άλλες περιοχές,

στην Ελλάδα και το εξωτερικό (πρώην Σοβιετική Ένωση, Αφρική κ.λπ), καθώς και

για την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων στο νησί.

Οι διαστημικές έρευνες για τον εντοπισμό τέτοιων πετρωμάτων είναι φθηνότερες

και λιγότερο χρονοβόρες από τις συμβατικές μεθόδους χαρτογράφησης με υπαίθριες

παρατηρήσεις. Γι’ αυτό οι επιστήμονες ήδη ετοιμάζονται να χρησιμοποιήσουν τη

μέθοδο σε άλλα μέρη της χώρας, βελτιώνοντας την τεχνική και την ακρίβεια των

τελικών δεδομένων.

Ο δορυφόρος δημιουργεί εικόνες της επιφάνειας της γης χρησιμοποιώντας την

ακτινοβολία που ανακλάται από το έδαφος. Τα ορυκτά ανακλούν την ακτινοβολία με

χαρακτηριστικό για το κάθε είδος τρόπο, ανάλογα με τις φυσικοχημικές τους

ιδιότητες. Έτσι, στις επεξεργασμένες από τους επιστήμονες εικόνες, τα

κοιτάσματα αναγνωρίζονται χάρη στο διαφορετικό τους χρώμα. Τις περισσότερες

φορές, οι ειδικοί είναι σε θέση να καταλάβουν ακριβώς τον τύπο του ορυκτού,

αλλά όχι την ποσότητα του κοιτάσματος. Κι αυτό γιατί ο δορυφόρος μπορεί να

απεικονίσει την έκταση του κοιτάσματος αλλά όχι το βάθος του. Η βλάστηση

επίσης, είναι ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για το δορυφόρο, επειδή κρύβει το υπέδαφος.

Στη 10μηνη έρευνα συμμετείχαν ο κ. Ισαάκ Παρχαρίδης, από το Τμήμα Γεωλογίας

του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο κ. Ευθύμιος Γκάρτζος, αναπληρωτής καθηγητής

ορυκτολογίας στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο και ο υποψήφιος διδάκτορας κ. Μανώλης Ψωμιάδης.

Στις εικόνες του δορυφόρου, οι επιστήμονες ψάχνουν για «ζώνες υδροθερμικής

εξαλλοίωσης». Πρόκειται για σημεία όπου, η χημική σύσταση των πετρωμάτων

αλλοιώνεται λόγω κυκλοφορίας θερμών υδάτων και έτσι συγκεντρώνονται εκεί

ορυκτά. Στην περιοχή Μεσοποτάμου της Λέσβου, αναγνωρίστηκαν και

χαρτογραφήθηκαν ψηφιακά για πρώτη φορά ορισμένες ζώνες υδροθερμικής

εξαλλοίωσης. Συγκεκριμένα, εντοπίστηκαν τέσσερις δακτύλιοι διαμέτρου περίπου

δύο χιλιομέτρων και πάχους 250-350 μέτρων. Σε αυτό το κομμάτι του νησιού, η

απουσία βλάστησης διευκόλυνε το επιστημονικό έργο, αντίθετα με το ανατολικό

τμήμα, όπου η βλάστηση δεν αφήνει το δορυφόρο να διακρίνει τη σύσταση του υπεδάφους.

Η ίδια μέθοδος χρησιμοποιήθηκε και για τη Μήλο, κυρίως για λόγους επαλήθευσης

της τεχνικής, μια που εκεί είναι γνωστά τα κοιτάσματα μεταλικών ορυκτών. Όσο

για τη Λέσβο, οι επιστήμονες γνωρίζοντας τη λιθολογική σύσταση του υπεδάφους,

περίμεναν θετικά αποτελέσματα από τις έρευνες.

«Είναι η πρώτη φορά που πραγματοποιείται στην Ελλάδα έρευνα κοιτασμάτων με τη

χρήση διαστημικών τεχνικών και τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα σημαντικά. Αυτές

οι τεχνικές για τον εντοπισμό κοιτασμάτων μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό

εργαλείο για τις ελληνικές μεταλλευτικές εταιρείες τόσο στην Ελλάδα όσο και

στο εξωτερικό» επισημαίνει ο κ. Παρχαρίδης.