«Μέσα σε ένα λεπτό πέρασα από την ευφορία στον απόλυτο τρόμο. Δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι υπάρχουν άνθρωποι ικανοί να διαπράξουν τόσο άθλιες πράξεις, αλλά αρνούμαι να αφήσω τον θυμό μου να τροφοδοτήσει την Ακροδεξιά».
Τζούλια Τσίπρα, 25 χρόνων, βαυαρή φοιτήτρια που ζει στο Βερολίνο εδώ και τρία χρόνια.
Ολα ξεκίνησαν πριν από ακριβώς 57 χρόνια, από το Stonewall Inn, ένα δημοφιλές γκέι μπαρ στην Christopher Street του Γκρίνουιτς Βίλατζ, στη Νέα Υόρκη. Στις 28 Ιουνίου του 1969 η αστυνομία έκανε έφοδο στον χώρο. Οι αστυνομικοί ζητούσαν από τους θαμώνες να επιδείξουν ταυτότητες. Οσους θεωρούσαν ότι η εμφάνισή τους δεν αντιστοιχούσε στα στοιχεία των εγγράφων, τους συνελάμβαναν. Και όσους αρνήθηκαν να συμμορφωθούν, τους αντιμετώπισαν με βία. Αυτό προκάλεσε την οργή του πλήθους που είχε συγκεντρωθεί έξω από το μπαρ.
Την εποχή εκείνη, οι αστυνομικές έφοδοι σε γκέι μπαρ ήταν συνηθισμένο φαινόμενο. Εκείνη τη νύχτα όμως συνέβη κάτι διαφορετικό: οι θαμώνες αποφάσισαν να αντισταθούν. Η βίαιη μεταχείριση μιας λεσβίας από έναν αστυνομικό και η έκκλησή της για βοήθεια πυροδότησαν την αντίδραση του πλήθους. Ακολούθησε ρίψη αντικειμένων και μια γενικευμένη εξέγερση. Οι συγκρούσεις κράτησαν για ώρες, με το πλήθος να υπερτερεί αριθμητικά έναντι της αστυνομίας, η οποία τελικά υποχώρησε και οχυρώθηκε μέσα στο μπαρ. Οι ταραχές συνεχίστηκαν για αρκετές ημέρες, στις διαμαρτυρίες προστέθηκαν ακόμα περισσότεροι άνθρωποι. Δεν ήταν η πρώτη, σίγουρα όμως είναι η πιο διάσημη και επιδραστική εξέγερση αυτού που αποκαλούμε σήμερα ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα απέναντι στην αστυνομική βία – και λειτούργησε καθοριστικά στη διαμόρφωση του σύγχρονου κινήματος για τα δικαιώματά τους.
Εναν χρόνο μετά τα γεγονότα, το Σάββατο 27 Ιουνίου του 1970, πραγματοποιήθηκαν στο Σικάγο και στο Σαν Φρανσίσκο πορείες για την πρώτη επέτειο του Stonewall. Την επομένη, ακολούθησαν δύο ακόμα πορείες, η Christopher Street Liberation Day στη Νέα Υόρκη και η Christopher Street West Association στο Λος Αντζελες. Ηταν οι πρώτες πορείες Pride στην ιστορία των ΗΠΑ. Η αρχή ενός κινήματος που διεκδίκησε νομικές και κοινωνικές αλλαγές, θέτοντας τις βάσεις για τις μελλοντικές κατακτήσεις στον αγώνα για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+.
«Γεννήθηκα μουσουλμάνος, ζω ως γκέι άνδρας, εργάζομαι ως αστυνομικός. Αυτή η τρομοκρατική επίθεση αγγίζει τόσο πολλές πλευρές του ποιος είμαι. Αισθάνομαι πραγματικά απελπισμένος σήμερα. Δεν μπορούμε να απαλλαγούμε από το μίσος που νιώθουν κάποιοι».
Αλι Ντάρβιτς, 34 χρόνων, γεννημένος στο Βερολίνο με λιβανέζικες και παλαιστινιακές ρίζες.
Συν τω χρόνω, η επιρροή της εξέγερσης του Stonewall και των επακόλουθων Pride ξεπέρασε τα σύνορα των ΗΠΑ. Ευρωπαίοι ακτιβιστές της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας εμπνεύστηκαν από τις εξελίξεις στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού και επιδίωξαν να καθιερώσουν αντίστοιχες διοργανώσεις. Το πρώτο Christopher Street Day, προς τιμήν του δρόμου όπου βρίσκεται το Stonewall, πραγματοποιήθηκε στο Δυτικό Βερολίνο το 1979. Ηταν μια μικρή διαδήλωση, περίπου 450 άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους με σύνθημα την ορατότητα και την ισότητα, περισσότερο πολιτική διαμαρτυρία παρά γιορτή. Αλλωστε οι συνέπειες δεκαετιών ποινικοποίησης και κοινωνικού στιγματισμού της ομοφυλοφιλίας ήταν ακόμη έντονες και στην πόλη και στη χώρα. Στη Δυτική Γερμανία, το άρθρο 175 του Ποινικού Κώδικα, που ποινικοποιούσε τις ανδρικές ομοφυλοφιλικές σχέσεις, είχε αρχίσει να αποδυναμώνεται μόλις από το 1969 – θα καταργούνταν οριστικά στην ενωμένη Γερμανία το 1994. Η ναζιστική περίοδος είχε επίσης αφήσει βαριά κληρονομιά διώξεων, ιδιαίτερα κατά των ομοφυλόφιλων ανδρών. Εκείνη τη μέρα, ωστόσο, στις 30 Ιουνίου του 1979, η ατμόσφαιρα στους δρόμους ήταν πανηγυρική και χαρούμενη. Δεν υπήρξε εχθρότητα ούτε βία απέναντι στους συμμετέχοντες – μια καθοριστική διαφορά σε σχέση με παλαιότερες κινητοποιήσεις του είδους.
Από μια πορεία με μερικές εκατοντάδες ανθρώπους, η Christopher Street Day του Βερολίνου έγινε μία από τις μεγαλύτερες διοργανώσεις Pride στην Ευρώπη, με εκατοντάδες χιλιάδες συμμετέχοντες. Συχνά συμμετέχουν και πολιτικοί, όπως άλλωστε και σε πολλές ακόμα εκδηλώσεις CSD, σε ολόκληρη τη Γερμανία. Οι φετινές εκδηλώσεις στο Βερολίνο είχαν για πρώτη φορά διήμερη διάρκεια, Παρασκευή και Σάββατο, με καλλιτεχνικά δρώμενα, πολιτικές ομιλίες και, φυσικά, την κεντρική παρέλαση, από το Mitte μέσω του Schöneberg έως την Πύλη του Βρανδεμβούργου. Με φόντο τις εκλογές του Σεπτεμβρίου για την ανάδειξη νέου κοινοβουλίου στο κρατίδιο – πόλη του Βερολίνου και τις δημοσκοπήσεις που θέλουν την ακροδεξιά AfD να καταγράφει ποσοστά πρωτόγνωρα υψηλά για τη γερμανική πρωτεύουσα, οι διοργανωτές είχαν καλέσει τους πολίτες να πάρουν θέση υπέρ μιας ανοιχτής κοινωνίας, με δημοκρατικές αξίες και ίσα δικαιώματα για όλους.
«Δεν θα μας κάνουν ποτέ αόρατους, δεν θα καταφέρουν να μας διαγράψουν. Υπάρχουμε όσο υπάρχει η ανθρωπότητα. Και θα συνεχίσουμε να υπάρχουμε όσο θα υπάρχει η ανθρωπότητα. Δεν θα μας σβήσουν».
Ασλεϊ Τζαμπ, 26 χρόνων, κάτοικος Βρετανίας, είχε ταξιδέψει στο Βερολίνο για την πορεία του Pride.
*«Το να παίρνεις θέση είναι hot», «Haltung ist hot»: το σύνθημα των φετινών εκδηλώσεων Christopher Street Day στο Βερολίνο. Ούτε λέξη λοιπόν για τον δολοφόνο. Ο χώρος ανήκει στα θύματα, στους επιζώντες, στην κοινότητα, στην ιστορία τους.
