Μπορούν να συνυπάρχουν κάτοικοι και άγρια ζωή στην… καρδιά μιας πυκνοκατοικημένης πόλης, όπως η Αθήνα; Κι όμως μπορούν και μάλιστα η συνύπαρξη αυτή αποτελεί καθημερινή πρόκληση.
Ετσι, ανάμεσα σε κτίρια, δρόμους και πλατείες, φωλιάζουν χελιδόνια, εγκαθίστανται άγρια μελίσσια και βρίσκουν καταφύγιο δεκάδες είδη πουλιών και άλλων ζώων. Μάλιστα, πίσω από αρκετές από τις διασώσεις των ζώων αυτών βρίσκεται ο Δήμος Αθηναίων, ο οποίος σε συνεργασία με ειδικούς φορείς, το τελευταίο διάστημα αναλαμβάνει όλο και πιο συστηματικά δράσεις προστασίας της – «αστικής» πια – άγριας πανίδας.
Μόλις πριν από μερικές ημέρες, στο άλσος στη Ριζάρη βρέθηκε συνεργείο του δήμου και μέλη του συλλόγου μελισσοκόμων του νομού Αττικής προκειμένου να απομακρύνουν ένα άγριο μελίσσι από ένα ξερό δέντρο και να το μεταφέρουν σε κυψέλη. Λίγους μήνες νωρίτερα, στο κέντρο της Αθήνας, στην οδό Μονής Πετράκη στο Κολωνάκι, μέσα στον κούφιο κορμό ενός δέντρου… μεγάλωνε ένα άγριο μελίσσι, το οποίο οι ειδικοί απομάκρυναν με ασφάλεια.
«Το ενδιαφέρον του Δήμου Αθηναίων για την άγρια πανίδα της πόλης μας είναι πολύ έντονο. Θεωρούμε ότι τα ζώα αυτά είναι μέλη της μεγάλης “αθηναϊκής οικογένειας” και μάλιστα προϋπήρχαν του ανθρώπου στην Αττική, ζώντας στο έδαφος, στο νερό ή στον αέρα. Είναι γνωστό ότι στο παρελθόν έχουν γίνει μεγάλα λάθη που οδήγησαν στην εξολόθρευση ή στη μείωση του πληθυσμού τους. Γι΄αυτό μεριμνούμε για τη διάσωση και την προστασία τους με κάθε μέσο. Θα συνεχίσουμε τις προσπάθειές μας εντείνοντας παράλληλα την ενημέρωση των δημοτών για αυτά», δηλώνει στα «ΝΕΑ» ο αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος και Πρασίνου, Γιώργος Αποστολόπουλος, σημειώνοντας πως οι διασώσεις αυτές μπορεί να μη γίνονται πρωτοσέλιδα, όμως αποτυπώνουν μια διαφορετική αντίληψη για τη λειτουργία της πόλης. «Μια πόλη που δεν φροντίζει μόνο τους ανθρώπους της, αλλά αναγνωρίζει ότι αποτελεί κοινό χώρο για όλα τα έμβια όντα».
Οι βιώσιμες δράσεις
Είναι ενδεικτικό πως τον Απρίλιο ο δήμος… υποδέχθηκε την άνοιξη με μια πρωτότυπη δράση. Σε συνεργασία με την ορνιθολογική εταιρεία τοποθέτησε σε κεντρικά δημοτικά κτίρια, σχολεία και παιδικούς σταθμούς ειδικές φωλιές για τα χελιδόνια και τις σταχτάρες, τα γνωστά πετροχελίδονα. «Πρόκειται για αποδημητικά πτηνά που συνδέονται ιστορικά με τον ανθρώπινο πολιτισμό», σημειώνει ο αντιδήμαρχος. Τα κτίρια, δε, που επιλέχθηκαν για την τοποθέτηση των ειδικών φωλιών ήταν το κτίριο του δημαρχείου επί της οδού Λιοσίων, το κτίριο των τεχνικών υπηρεσιών στην οδό Αθηνάς, το δημοτικό βρεφοκομείο στα Σεπόλια, το Σεράφειο στην οδό Πειραιώς, η 5η Δημοτική Κοινότητα στην οδό Πανόρμου καθώς και διάφορα σχολεία και βρεφονηπιακοί σταθμοί.
Η δράση υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος «Wings over Cities» της ορνιθολογικής εταιρείας, υπό την αιγίδα του Δήμου Αθηναίων. Το πρόγραμμα είναι πιλοτικό και στοχεύει σε δράσεις χαρτογράφησης των υφιστάμενων φωλιών καθώς και στην τοποθέτηση τεχνητών ενδιαιτημάτων για αυτά τα είδη, με στόχο, όπως εξηγούν οι εμπλεκόμενοι φορείς, τη διατήρηση, την παρακολούθηση και την ενημέρωση των πολιτών για την ορνιθοπανίδα των αστικών κέντρων.
Οπως, δε, εξηγούν άνθρωποι του δήμου, η προστασία της αστικής βιοποικιλότητας δεν είναι πολυτέλεια. «Είναι δείκτης πολιτισμού, περιβαλλοντικής συνείδησης και υπεύθυνης διαχείρισης. Και κάθε μελίσσι που μεταφέρεται με ασφάλεια, κάθε χελιδονοφωλιά που διατηρείται στη θέση της, αποτελεί μια μικρή αλλά ουσιαστική νίκη για μια πιο βιώσιμη πόλη».
Αλλωστε, η Αθήνα και μάλιστα το κέντρο της δεν είναι τελικά τόσο… αφιλόξενο για τα ζωικά είδη, όσο θα φανταζόταν κανείς. Σύμφωνα με το ερευνητικό πρόγραμμα του ΕΚΠΑ, το οποίο υλοποιήθηκε το διάστημα 2020-2021, σε συνεργασία με το τμήμα Εθνικού Κήπου και το οποίο χρηματοδοτήθηκε από το Ιδρυμα Μποδοσάκη, στον Εθνικό Κήπο καταγράφηκαν συνολικά 164 ζωικά είδη: 50 είδη πτηνών, έξι είδη θηλαστικών, 14 είδη ερπετών.
Μάλιστα, στην κατηγορία αυτή καταγράφηκαν και οι νεροχελώνες του Εθνικού Κήπου. Συγκεκριμένα υπάρχουν μόνο δύο άτομα που ανήκουν σε ελληνικά είδη, ενώ τα ξενικά είδη αριθμούν έως και 500 άτομα, τα οποία ανήκουν σε 9 διαφορετικά ξενικά είδη (7 αμερικανικά και 2 κινέζικα). Παράλληλα, στα ζωικά είδη που καταγράφηκαν υπάρχουν, μεταξύ άλλων, δύο είδη αμφιβίων, τέσσερα είδη ψαριών, τέσσερα είδη πτηνών που διαβιούν ελεύθερα γύρω από τις λίμνες, όπως η πάπια Βαυαρίας καθώς 70 είδη εντόμων.
