Λίγες ώρες πριν από τον μεγάλο τελικό του Μουντιάλ, το ποδόσφαιρο θα έπρεπε να θυμίζει γιατί παραμένει το δημοφιλέστερο άθλημα στον κόσμο. Γιατί ενώνει ανθρώπους, δημιουργεί κοινές αναμνήσεις και χαρίζει στιγμές που ξεπερνούν σύνορα και πολιτικές διαφορές. Κι όμως, σχεδόν σε κάθε μεγάλη διοργάνωση, δίπλα στις εικόνες χαράς και πανηγυρισμών εμφανίζεται και η σκοτεινή του πλευρά.
Η περίπτωση του νορβηγού διεθνή Αλεξάντερ Σέρλοτ είναι χαρακτηριστική. Μετά τον αποκλεισμό της Νορβηγίας από την Αγγλία στα προημιτελικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου, ο ίδιος και η σύντροφός του, Λένα Σέλνες, έγιναν αποδέκτες απειλών, ύβρεων και μηνυμάτων που ξεπερνούν κάθε όριο ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Δεν επρόκειτο για οργισμένα σχόλια της στιγμής, αλλά για ευθείες προτροπές αυτοκτονίας και επιθέσεις εναντίον της οικογένειάς τους. Η απόφαση της Σέλνες να προσφύγει στη Δικαιοσύνη είναι αυτονόητη. Το πραγματικό ερώτημα, όμως, είναι άλλο. Πώς φτάσαμε ως εδώ;
Η Νορβηγία συγκαταλέγεται στις χώρες που συχνά παρουσιάζονται ως πρότυπα κοινωνικής συνοχής, χαμηλής εγκληματικότητας και πολιτισμένου δημόσιου διαλόγου. Αν ακόμη και εκεί εμφανίζονται τέτοιες συμπεριφορές, τότε γίνεται σαφές ότι το πρόβλημα δεν αφορά μία κοινωνία ή μία κουλτούρα.
Είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο που τροφοδοτείται από την ανωνυμία των κοινωνικών δικτύων, τη λογική της διαδικτυακής «εκτόνωσης» και την αδυναμία πολλών να διαχωρίσουν το παιχνίδι από την πραγματική ζωή.
Το Μουντιάλ είναι η μεγαλύτερη αθλητική σκηνή του πλανήτη. Συγκεντρώνει δισεκατομμύρια τηλεθεατές, τεράστια οικονομικά συμφέροντα και πρωτοφανή συναισθηματική φόρτιση. Σε αυτό το περιβάλλον, η νίκη μετατρέπεται για ορισμένους σε ζήτημα εθνικής υπερηφάνειας, ενώ η ήττα αντιμετωπίζεται σχεδόν ως προσωπική προσβολή.
Ετσι, ένας χαμένος αγώνας μπορεί να μετατραπεί σε αφορμή για ένα κύμα μίσους απέναντι σε ποδοσφαιριστές που, στο τέλος της ημέρας, έκαναν απλώς τη δουλειά τους.
Το ανησυχητικό είναι ότι τέτοιες συμπεριφορές δεν αποτελούν πλέον εξαίρεση. Από ρατσιστικές επιθέσεις και απειλές μέχρι διαδικτυακό εκφοβισμό συγγενών αθλητών, κάθε μεγάλη διοργάνωση συνοδεύεται από περιστατικά που υπενθυμίζουν ότι ο αθλητισμός αντανακλά και τις πιο σκοτεινές πλευρές της κοινωνίας.
Το ποδόσφαιρο δεν γεννά το μίσος· το αποκαλύπτει και συχνά το μεγεθύνει. Ισως, λοιπόν, το σημαντικότερο μήνυμα πριν από τον τελικό να μην αφορά το ποια ομάδα θα σηκώσει το τρόπαιο. Αφορά το αν οι φίλαθλοι θα θυμηθούν ότι απέναντί τους δεν βρίσκονται σύμβολα, ούτε στόχοι για εκτόνωση, αλλά άνθρωποι με οικογένειες, παιδιά και ζωή πέρα από το γήπεδο.
Γιατί όταν μια χαμένη ευκαιρία ή ένας αποκλεισμός οδηγεί σε απειλές θανάτου, τότε δεν έχει ηττηθεί μόνο μια εθνική ομάδα. Εχει ηττηθεί το ίδιο το νόημα του αθλητισμού.
