Η εικόνα της σταθερής, λειτουργικής κι ευτυχισμένης οικογένειας, που κάποτε μεσουρανούσε στις τηλεοπτικές οθόνες, τείνει να εκμηδενιστεί στη σύγχρονη παγκόσμια βιομηχανία του θεάματος. Πρόσφατες διεθνείς έρευνες, όπως αυτές του Ινστιτούτου Geena Davis για το φύλο στα Μέσα Ενημέρωσης και του Πανεπιστημίου UCLA, αποκαλύπτουν μια εντυπωσιακή δυσαρμονία ανάμεσα στις πραγματικές επιθυμίες της κοινωνίας και τις ιστορίες που προβάλλονται στις οθόνες. Ενώ η πλειονότητα των ανθρώπων διεθνώς εξακολουθεί να θεωρεί την οικογένεια το βασικότερο δίχτυ ασφαλείας, η μυθοπλασία παρουσιάζει μια εκ διαμέτρου αντίθετη πραγματικότητα. Μόλις ένα ελάχιστο ποσοστό της τάξεως του 5% των σύγχρονων παραγωγών απεικονίζει ένα υγιές και θετικό οικογενειακό περιβάλλον, με περισσότερα από τα μισά νοικοκυριά που αποτυπώνονται στις οθόνες να βρίσκονται σε βαθιά κρίση, διαρκή σύγκρουση ή πλήρη αποδιοργάνωση.
Αυτό το φαινόμενο δεν γνωρίζει σύνορα. Από τις μεγάλες παραγωγές του Χόλιγουντ μέχρι τα ευρωπαϊκά δράματα, η δυσλειτουργική οικογένεια έχει αναδειχθεί σε κυρίαρχο πολιτισμικό πρότυπο. Παγκόσμια τηλεοπτικά φαινόμενα, όπως η πολυβραβευμένη σειρά «Succession», βασίζουν τη δυναμική και την καθηλωτική τους πλοκή ακριβώς πάνω σε διαλυμένους οικογενειακούς δεσμούς, στην τοξική πατριαρχία και στον αδυσώπητο ανταγωνισμό μεταξύ αδελφών. Αντίστοιχα, στο «House of the Dragon», η οικογένεια δεν αποτελεί καταφύγιο, αλλά ένα πεδίο αιματηρής πολιτικής σύγκρουσης και καθήκοντος. Ακόμη και σε εφηβικές σειρές όπως το «Euphoria» ή σε σκοτεινά δράματα, όπως το «Ozark» και το «Breaking Bad», το οικογενειακό περιβάλλον παρουσιάζεται ως ο πυρήνας του τραύματος, του εγκλήματος και της αποξένωσης. Η «ιδανική» οικογένεια των περασμένων δεκαετιών θεωρείται πλέον από τους σύγχρονους σεναριογράφους ένα ξεπερασμένο και αφηγηματικά βαρετό μοντέλο.
Η εξήγηση αυτής της στροφής είναι πρωτίστως δραματουργική. Η εξέλιξη της πλοκής, το σασπένς και η ανάπτυξη των χαρακτήρων τρέφονται από τη σύγκρουση. Ενα σταθερό και ειρηνικό σπίτι δεν προσφέρει εύκολα το απαραίτητο δράμα που απαιτεί ο σύγχρονος θεατής. Επιπλέον, η άνοδος των διεθνών πλατφορμών streaming, όπως το Netflix και το HBO, άλλαξε ριζικά το κοινό-στόχο. Οι παραδοσιακές οικογενειακές κωμωδίες των δεκαετιών του ’80 και του ’90, όπως το «The Cosby Show» ή το «Full House», που συγκέντρωναν όλες τις γενιές μπροστά σε μια οθόνη, έχουν δώσει τη θέση τους σε πιο σκοτεινά, ενήλικα και περίπλοκα αφηγήματα.
Η πλήρης απουσία της οικογένειας, όπως βλέπουμε σε μεγάλο βαθμό στο «Stranger Things», όπου οι έφηβοι δρουν σχεδόν αυτόνομα, χρησιμοποιείται ως ένα ισχυρό εργαλείο για να αναδειχθεί η ανεξαρτησία των ηρώων. Σύμφωνα δε με κοινωνιολογικές μελέτες, οι δημιουργοί επιλέγουν να αποτυπώσουν τις υπαρξιακές κρίσεις του σύγχρονου ανθρώπου, την έξαρση της μοναξιάς και την κρίση των παραδοσιακών θεσμών.
