Όπως έγραφα και χθες, τα πράγματα με τις διεθνείς σχέσεις της χώρας, και ιδίως με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, είναι πολύ πιο σύνθετα απ’ όσο τα θέλουν τα πατριωτικά στερεότυπα και οι προκαταλήψεις. Ολα αυτά δεν τα καταλαβαίνουν όσοι έχουν προαποφασίσει, λόγω ιδεολογικής μονομέρειας, λόγω μιας πεποίθησης ότι αυτό είναι πατριωτικό ή επειδή απλώς εκεί οδηγεί ο τυφλός αντιμητσοτακισμός, ότι η Τουρκία είναι ο μεγάλος κερδισμένος στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ της Άγκυρας, σε βάρος του ελληνικού εθνικού συμφέροντος.
Ο στόχος αυτής της στάσης δεν έχει να κάνει με τη διεθνή θέση της χώρας αλλά με την πολιτική σκηνή στο εσωτερικό. Είναι δοκιμασμένη πρακτική. Και έχει ένα μόνο στόχο. Να μάθουμε ότι ο Μητσοτάκης είναι ή αδύναμος ή ενδοτικός. Οτι δηλαδή τα κατάφεραν καλύτερα ο Κώστας Καραμανλής, ο Γιώργος Παπανδρέου, ο Σαμαράς, ο Τσίπρας, ο Προκόπης Παυλόπουλος (που σίγουρα θα ήθελε να ξεχάσει τη συνάντησή του, ως Πρόεδρος, με τον τούρκο πρόεδρο Ερντογάν στην Αθήνα).
Αλλά ο Μητσοτάκης, προφανώς, που πήγε όχι μόνο για να υπερασπίσει τα ελληνικά συμφέροντα έναντι της Τουρκίας αλλά και ως ευρωπαίος ηγέτης, σε μια κρίσιμη σύνοδο του ΝΑΤΟ, κατά την οποία οι ευρωπαίοι ηγέτες επιβεβαιώνοιυν ακόμα μια φορά ότι είναι αναπόφευκτη η οργάνωση της ενιαίας ευρωπαϊκής άμυνας, δεν παρέστη απλώς τυπικά σε ένα εκτός έδρας χαμένο παιχνίδι. Χωρίς να παραβιάσει το διπλωματικό τακτ, ο έλληνας Πρωθυπουργός έθεσε στη σύνοδο της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας το ζήτημα του casus belli (αιτία πολέμου) με το οποίο απειλεί η Τουρκία την Ελλάδα, σε περίπτωση που η χώρα μας επέλεγε να επεκτείνει μονομερώς τα χωρικά της ύδατα στο Αιγαίο από 6 σε 12 ναυτικά μίλια.
H αλήθεια είναι ότι δεν θα μπορούσε να υπάρξει λογική ελληνική κυβέρνηση που θα προχωρούσε μονομερώς σε μια τέτοια απόφαση, έστω κι αν καλύπτεται από το διεθνές δίκαιο. Το Αιγαίο είναι κλειστή θάλασσα και, μολονότι το ελληνικό δικαίωμα παραμένει, η καλή γειτονία επιβάλλει πρωτίστως τη συμφωνία για ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα. Λύση χωρίς συναίνεση θα είναι πάντα προβληματική λύση, γι’ αυτό άλλωστε οι δύο χώρες πορεύονται από κοινού, παρότι δεν έχουν συμφωνήσει λύση. Με αυτό ως δεδομένο, το casus belli είναι ένας βίαιος όρος που δυσκολεύει την αμοιβαία προσέγγιση. Η απαίτηση του έλληνα Πρωθυπουργού, συνεπώς, είναι και λογική και χρήσιμη και στις δύο χώρες. Αλλά όταν τίθεται ρητά σε μια διεθνή σύνοδο, αποκτά ακόμα περισσότερη σημασία: επειδή κάνει γνωστή στα μέλη του ΝΑΤΟ τη διαφορά ενώ, ταυτόχρονα, εξηγεί στην Αμερική τις ενστάσεις της Ελλάδας για την πώληση μαχητικών αεροπλάνων F-35 στην Τουρκία.
Βεβαίως, ήταν εύλογη η αντίδραση του τουρκικού Τύπου, επειδή ο Μητσοτάκης ξαναδιατύπωσε το θέμα του casus belli στην Τουρκία, στην πρωτεύουσά τους. Ωστόσο, ο Μητσοτάκης δεν παραβίασε κανόνες φιλοξενίας, η θέση της Ελλάδας έχει διατυπωθεί κι άλλες φορές προς τον πρόεδρο Ερντογάν. Απλώς, γνωστοποίησε ένα πρόβλημα που, τελικά, είναι πρόβλημα της συμμαχίας. Ετσι γίνεται αποτελεσματική η εξωτερική πολιτική: όταν ξέρεις πού και πώς θα διατυπώσεις μια θέση, μια απαίτηση, ένα πρόβλημα. Επειδή ο πατριωτισμός δεν υποστηρίζεται με φλογερές κορώνες αλλά με σχέδιο και μέθοδο.
Τη μέθοδο αυτή δεν θα την καταλάβουν οι φωνακλάδες υπερπατριώτες. Καλό είναι, πάντως, να τη μελετήσει και ο εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ, που χθες υποστήριξε ότι η θέση αυτή έπρεπε να έχει διατυπωθεί από τον Μητσοτάκη τρία χρόνια νωρίτερα – και μας έκανε να γελάσουμε, επειδή είχε διατυπωθεί πέντε χρόνια νωρίτερα.
Γενοκτονία το 1972
Ο φίλος Γ.Ζ., «μικροβιολόγος των αρχείων» όπως τον αποκαλούσε ένας γνωστός μας, ακούγοντας συνεχώς διαφόρους «φρι Παλεστάιν» να κατηγορούν το Ισραήλ για γενοκτονία, μου έθεσε υπόψη μια επιστολή της τραγουδίστριας των Νοστράδαμος, Δέσποινας Γλέζου, στο περιοδικό «Επίκαιρα» (17/11/1972). Την παραθέτω (σε μονοτονικό, με την ορθογραφία της εποχής): «[…] διάβασα τα περί ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑΣ των Ισραηλινών εις βάρος των Παλαιστινίων στο γράμμα του Μ.Ζ., φοιτητή. Και ερωτώ εγώ τώρα.
Πώς νομίζει ο φοιτητής μας ότι πρέπει να αντιδράση ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ένας λαός τόσο ταλαιπωρημένος και κατατρεγμένος. Με το γάντι; Οταν επί τόσους χρόνους ζη κυνηγημένος, κρυμμένος, με το φόβο του θανάτου μόλις ξεμυτίση. Πώς θα αντιδράση ένας λαός που εξευτελίστηκε, αδικήθηκε και εσαπουνοποιήθη;
Πώς θα αντιδράση ένας λαός που τόσα απερίγραπτα πράγματα έγιναν εις βάρος του; […] Τέλος και παρ’ όλα αυτά πώς να το κάνουμε, είναι ο πιο γερός λαός, ο πλέον έξυπνος και πλέον αδελφωμένος. Δεν υπάρχει ουδεμία αμφιβολία ότι το Ισραήλ κάποτε θα είναι το υπ’ αριθμόν 1 κράτος. Τους βγάζω το καπέλο μου με απέραντο θαυμασμό. Δέσποινα Γλέζου, τραγουδίστρια». Η αυθόρμητη επιστολή μιας τραγουδίστριας, το 1972, μαρτυρεί ότι το Ισραήλ διαπράττει γενοκτονία σχεδόν 55 χρόνια τώρα! Στο μεταξύ, τότε, στα παλαιστινιακά εδάφη ζούσαν περίπου 1.107.000 κάτοικοι ενώ σήμερα κατοικούν περίπου 5.880.000 κάτοικοι.
