Ο αμερικανός φίλος

Σε μια φάση που η ατμόσφαιρα στα εθνικά δείχνει αποπνικτική, τα νεότερα από την Ουάσιγκτον προκάλεσαν κάποια χαμόγελα στην Αθήνα. Το σήμα του Μάρκο Ρούμπιο από τη Βουλή των Αντιπροσώπων για το απαγορευτικό στην Τουρκία που προσπαθεί με κάθε τρόπο να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35, ερμηνεύθηκε ως μήνυμα και στις δύο πλευρές του Αιγαίου ότι η στάση των ΗΠΑ δεν έχει μεταβληθεί.

Ο αμερικανός ΥΠΕΞ, αδειάζοντας με διπλωματικό τρόπο και τον Τομ Μπάρακ, τον επιχειρηματία που έστειλε ο Τραμπ πρεσβευτή στην Αγκυρα, κατέστησε σαφές ότι το απαγορευτικό όχι μόνον ισχύει, αλλά είναι και αδιαπέραστο όσο ο Ερντογάν εξακολουθεί να κατέχει τις συστοιχίες των S-400. Θεωρητικώς, εάν το Ακ Σαράι αλλάξει τακτική και αποφασίσει να ξεφορτωθεί το ρωσικό αντιπυραυλικό σύστημα, το τουρκικό αίτημα για συμμετοχή εκ νέου στο πρόγραμμα των αόρατων μαχητικών πέμπτης γενιάς θα μπορούσε να επαναξιολογηθεί.

Το ζήτημα είναι εάν η διαγραφή των S-400 από το τουρκικό αντιπυραυλικό οπλοστάσιο, που έτσι και αλλιώς δείχνει αυτή την περίοδο αδύναμο, προκαλεί παρεμβολές στη σχέση του Ερντογάν με τον Πούτιν. Κι ένα δεύτερο, εάν το μήνυμα Ρούμπιο επαναφέρει την καχυποψία στον άξονα Αγκυρας – Ουάσιγκτον, που αποτελούσε βασικό συστατικό των αμερικανοτουρκικών σχέσεων έως την τελευταία ημέρα της προεδρίας Μπάιντεν.

Στη μεγάλη νατοϊκή σύνοδο στην Αγκυρα, στις 7-8 Ιουλίου, είναι ξεκάθαρο ότι ο Ερντογάν θα επιδιώξει με κάθε τρόπο να εμφανίσει την Τουρκία ως τον πλέον αξιόπιστο σύμμαχο των ΗΠΑ. Ενδεχομένως, με τον ίδιο στόχο να ανοίξει συζήτηση με τον Τραμπ, εάν καταφέρει να συναντηθούν δύο εβδομάδες νωρίτερα με αφορμή τους αγώνες της Τουρκίας στο Μουντιάλ.

Ο τούρκος πρόεδρος ετοιμάζεται για ένα μακρινό ταξίδι στο Λος Αντζελες, όπερ συνεπάγεται ότι για ένα τετ α τετ με τον αμερικανό πρόεδρο θα πρέπει ο Ερντογάν να κάνει μια στάση στην Ουάσιγκτον, έχοντας στα χέρια και μια πρόσκληση για τον Λευκό Οίκο, ή θα πρέπει ο Τραμπ να ταξιδεύσει στην Καλιφόρνια. Πρόκειται για λεπτομέρειες που αρμόδιες διπλωματικές πηγές θεωρούν ότι έχουν τη σημασία τους – η δεύτερη περίπτωση, αν και φαίνεται μεγαλύτερη παραχώρηση από την πλευρά του Τραμπ που θα αναγκαστεί να κάνει ένα ταξίδι εκτός προγράμματος για χάρη του Ερντογάν, είναι λιγότερο σημαντική από μια νέα πρόσκληση στο Οβάλ Γραφείο. Στο Λος Αντζελες η συνάντηση θα έχει ανεπίσημο χαρακτήρα. Το χειρότερο σενάριο για τον Ερντογάν, πάντως, θα είναι να μη βρεθεί χρόνος για κανένα ραντεβού και ο ίδιος να περιμένει τον Τραμπ τον Ιούλιο στο Ακ Σαράι.

Ακόμη κι αν θεωρείται ως η πλέον κρίσιμη σύνοδος των τελευταίων δεκαετιών για την πορεία του ΝΑΤΟ, μπροστά και στο ευρωαμερικανικό ρήγμα, στην Αθήνα εκτιμούν ότι βασικός στόχος του Ερντογάν στη συνάντηση κορυφής στην Αγκυρα θα είναι να επανακαθοριστεί ο ρόλος του Ισραήλ στην ευρύτερη περιοχή και η θέση ισχύος που θα κατέχει στην επόμενη ημέρα για τη Μέση Ανατολή. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου είναι αυτή την ώρα το μεγαλύτερο πρόβλημα για την Τουρκία και πίσω από αυτό το πρόβλημα αναδεικνύονται, τουλάχιστον για την τουρκική διπλωματία, και θέματα που αφορούν στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Το Τελ Αβίβ, εν ολίγοις, προκαλεί διλήμματα ασφαλείας στην Αγκυρα και ο Ερντογάν θα αναζητήσει εγγυήσεις από τον Τραμπ.

Για την ελληνική διπλωματία, όσο κι αν ο Τραμπ θεωρείται απρόβλεπτος παράγων, είναι δεδομένο ότι απεύχεται ένα νέο μέτωπο δίπλα σε άλλα ανοικτά μέτωπα που καλείται η Ουάσιγκτον να διαχειριστεί – από τις ουκρανικές πεδιάδες έως τον Περσικό. Συνεπώς, για την πρόκληση που ετοιμάζει ο Ερντογάν με το νομοσχέδιο της «Γαλάζιας Πατρίδας», θα μπορούσε να υπάρξει και μια παρασκηνιακή παρέμβαση από την αμερικανική πλευρά – πριν γίνει το βήμα που θα προκαλέσει κυματισμούς στο Αιγαίο. Για αυτή την παρέμβαση αρκετοί στην Αθήνα ευελπιστούν ότι μπορεί να παίξει ξανά τον ρόλο του ο παράγοντας Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος μετά την Αγκυρα αναμένεται στην Αθήνα για τη ανανέωση της αμυντικής συμφωνίας που επίσης ενοχλεί την Αγκυρα.