Για τον κίνδυνο μιας ενεργειακής κρίσης διαρκείας και «μιας πολύ σοβαρής κατάστασης» ως αποτέλεσμα του πολέμου στο Ιράν προειδοποίησε σαφώς ο επίτροπος Ενέργειας στην έκτακτη συνεδρίαση, μέσω τηλεδιάσκεψης, των αρμόδιων υπουργών της ΕΕ, που πραγματοποιήθηκε χθες. Παράλληλα, κάλεσε τα κράτη-μέλη να λάβουν μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας. Ηταν μια σύνοδος η οποία πραγματοποιήθηκε στη σκιά του ντε φάκτο κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ και της έντονης ανησυχίας για τις επιπτώσεις στην οικονομία και την επάρκεια της τροφοδοσίας με ενέργεια τις επόμενες εβδομάδες και μήνες – όπως σημείωναν «ΤΑ ΝΕΑ» από χθες.
Κάνοντας λόγο για ανάγκη «έγκαιρης προετοιμασίας (της Ευρώπης) ενόψει μιας δυνάμει παρατεταμένης περιόδου διαταραχής», ο Νταν Γιόργκενσεν κάλεσε τις κυβερνήσεις των «27» να εξετάσουν «μέτρα εθελοντικής μείωσης της κατανάλωσης (…) δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα των μεταφορών, όπως μονά-ζυγά στα αστικά κέντρα». Εδωσε δε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη συντονισμού ανάμεσα στις εθνικές κυβερνήσεις και τις Βρυξέλλες, προκειμένου οι δράσεις που θα αναληφθούν να είναι πιο αποτελεσματικές.
Μακριά η κανονικότητα
«Ακόμη και εάν η ειρήνη επιτευχθεί αύριο, δεν πρόκειται να επιστρέψουμε στην κανονικότητα στο ορατό μέλλον (…) καθώς οι ενεργειακές υποδομές στην περιοχή έχουν υποστεί σοβαρές καταστροφές», ξεκαθάρισε ο ίδιος αμέσως μετά το τέλος της συνόδου, προσθέτοντας ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια «πολύ σοβαρή κατάσταση». «Οσο περισσότερα μπορείτε να κάνετε για να εξοικονομήσετε πετρέλαιο, κυρίως καύσιμα για την κίνηση και τα αεροσκάφη, τόσο το καλύτερο», πρόσθεσε. «Δεν γνωρίζουμε πόσο θα διαρκέσει αυτή η κρίση. Από τη στιγμή μάλιστα που δεν γνωρίζουμε και πόσο βαθιά θα είναι, προετοιμάζουμε επίσης διάφορα σενάρια και προτάσεις που μοιάζουν περισσότερο με τα μέτρα που ελήφθησαν κατά τη διάρκεια της κρίσης του 2022», υπογράμμισε, αναφερόμενος σε όσα ακολούθησαν την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Παράλληλα, έσπευσε να υιοθετήσει το σύνολο σχεδόν του «Σχεδίου Δέκα Σημείων» που διατύπωσε πριν από μερικές ημέρες η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (ΙΕΑ). Ανάμεσά τους, την τηλεργασία όπου είναι εφικτό, τη μείωση της ανώτατης ταχύτητας στους αυτοκινητόδρομους, τις μετακινήσεις με δημόσια και όχι ιδιωτικά μέσα, τον διαμοιρασμό ώστε με κάθε όχημα να μετακινούνται περισσότεροι άνθρωποι και άλλα σχετικά.
Στη σχετική ενημέρωση που ακολούθησε τη σύνοδο, υπογραμμίζεται επίσης ότι οι υπουργοί συμφώνησαν στην ανάγκη της έγκαιρης και ομαλής προετοιμασίας για τον επικείμενο χειμώνα (2026-27). Κι αυτό είναι κάτι που σημαίνει, εκτός των άλλων, πλήρωση των δεξαμενών φυσικού αερίου και LNG νωρίτερα από ό,τι προβλέπουν τα σχετικά πρωτόκολλα.
Υπενθυμίζεται ότι από την έναρξη του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου, οι τιμές στην ΕΕ έχουν αυξηθεί έως και 70% για το αέριο και έως 50% για το πετρέλαιο και τους τελικούς καταναλωτές. Αναγκάζοντας, έτσι, τη μία μετά την άλλη τις κυβερνήσεις να προχωρήσουν στη λήψη έκτακτων μέτρων, με σκοπό την ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων και την αποφυγή ενός νέου κύματος ακρίβειας στα είδη πρώτης ανάγκης.
Οπως διαβεβαίωσε ο Νταν Γιόργκενσεν, η Επιτροπή θα παρουσιάσει σύντομα εργαλειοθήκη μέτρων για να περιοριστούν οι επιπτώσεις της κρίσης. Εκτός από νομικές προτάσεις για τα τιμολόγια του δικτύου και για τη μείωση των φορολογικών συντελεστών στην ηλεκτρική ενέργεια, θα περιλαμβάνονται επίσης ορισμένα από τα χρηματοπιστωτικά μέσα που υπάρχουν ήδη για την αποσύνδεση των τιμών φυσικού αερίου από τις τελικές τιμές και τις συμβάσεις προμήθειας. Επίσης, η Επιτροπή εξετάζει φόρους στα απροσδόκητα κέρδη, καθώς και ανώτατο όριο τιμών φυσικού αερίου.
Η θέση της Ελλάδας
«Οφείλουμε να απαντήσουμε στις ανησυχίες των πολιτών, καθώς βρισκόμαστε πλέον τέσσερα χρόνια μετά την προηγούμενη κρίση και διακυβεύονται τόσο η κοινωνική συνοχή όσο και η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας», τόνισε κατά το άτυπο συμβούλιο των υπουργών Ενέργειας της ΕΕ ο Σταύρος Παπασταύρου. Σε αυτό το πλαίσιο, πρότεινε «τα προσωρινά και στοχευμένα μέτρα στήριξης για την ενέργεια να εξαιρεθούν από τον δείκτη καθαρών δαπανών του δημοσιονομικού πλαισίου, ως εφάπαξ παρεμβάσεις».
«Οσον αφορά τον τομέα του φυσικού αερίου, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα κρίσιμο δίλημμα σχετικά με την αποθήκευση: είτε θα κινηθούμε άμεσα, αποδεχόμενοι υψηλότερες τιμές, για να διασφαλίσουμε την επάρκεια για τον επόμενο χειμώνα, είτε θα περιμένουμε ελπίζοντας σε χαμηλότερες τιμές, διακινδυνεύοντας, ωστόσο, νέες αυξήσεις στις τιμές και έναν πιο δύσκολο χειμώνα», τόνισε επίσης.
