Θα μας απασχολήσει ξανά το Μακεδονικό;

Το μακεδονικό ζήτημα – με ή χωρίς εισαγωγικά – απασχόλησε υπερβολικά και συχνά υστερικά την ελληνική εξωτερική πολιτική από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 μέχρι τον Ιούνιο του 2018, οπότε και υπογράφηκε η συμφωνία των Πρεσπών. Η αλλαγή της συνταγματικής ονομασίας «Δημοκρατία της Μακεδονίας» και η καθιέρωση της ονομασίας Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας ήταν προϋπόθεση για να αρθεί το αδιέξοδο στις σχέσεις με την Ελλάδα και για να ενταχθεί σε διεθνείς οργανισμούς όπως το ΝΑΤΟ. Η συμφωνία των Πρεσπών υποβλήθηκε σε δημοψήφισμα το οποίο έλαβε χώρα στις 30 Σεπτεμβρίου 2018 με 91% όσων ψήφισαν να την αποδέχονται, με συμμετοχή ωστόσο μόλις 37% ενώ το προβλεπόμενο από το Σύνταγμα όριο ήταν 50%. Η χαμηλή συμμετοχή ήταν απόδειξη της περιορισμένης συναίνεσης ως προς τη συμφωνία και των πολιτικών διαιρέσεων που εξακολουθούν και σήμερα να υφίστανται στη χώρα. Αυτές οι διαιρέσεις την οδηγούν άλλωστε αυτό τον μήνα σε διπλές εκλογές, προεδρικές και κοινοβουλευτικές, με τον πρώτο γύρο στις 24 Απριλίου και τον δεύτερο στις 8 Μαΐου.

Ενόψει αυτών των εκλογών και της πιθανότητας να επανέλθει στην εξουσία το VMRO-DPMNE, ο συνασπισμός της Δεξιάς με παραδοσιακά πιο σκληρές θέσεις στο Μακεδονικό, ξεκινά η συζήτηση αν μια νέα κυβέρνηση θα τηρήσει τα συμφωνηθέντα. Κατά τη γνώμη μου θα είναι πάρα πολύ δύσκολο να μην τα τηρήσει. Πρώτον, διότι ακόμη και ένα μικρό και προβληματικό κράτος όπως η Βόρεια Μακεδονία έχει συνέχεια. Δεύτερον, γιατί πέτυχε την ένταξή της στο ΝΑΤΟ, μια επιδίωξη όλου του πολιτικού της φάσματος, μετά την αλλαγή ονομασίας. Τρίτον, γιατί επιδιώκει την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ενωση ως Βόρεια Μακεδονία. Και τέταρτον γιατί έχοντας ανοιχτά ζητήματα με τη Βουλγαρία, θα είναι μάλλον επιπόλαιο να ανοίξει και νέο μέτωπο με την Ελλάδα.

Ακόμη όμως και αν συμβεί αυτό, θα πρέπει η ελληνική εξωτερική πολιτική να «μακεδονοποιηθεί» εκ νέου; Θα ήταν ολέθριο σφάλμα. Πέραν της ρητορικής, η Βόρεια Μακεδονία δεν έχει τη δυνατότητα να απειλήσει την Ελλάδα, όπως δεν την είχε ούτε όταν η ελληνική κοινή γνώμη το πίστευε διαδηλώνοντας μαζικά υπέρ της ελληνικότητας της Μακεδονίας. Δεν έχει ούτε αμυντική ικανότητα ούτε οικονομική ισχύ και είναι μια χώρα που υπάρχει για να μη διαλυθεί, για να αποτελεί ένα καλό παράδειγμα στα κονιορτοποιημένα Βαλκάνια.

Μα αν η χώρα είναι έωλη, γιατί εμείς να υποστηρίξουμε την ευρωπαϊκή της προοπτική; Γιατί υποστηρίξαμε την ένταξή της στο ΝΑΤΟ; Η απάντηση, παρά τη δυσπιστία της κοινής γνώμης έναντι των δυτικών θεσμών στους οποίους ανήκουμε και κατοχυρώνουν την ασφάλειά μας, είναι ότι εντασσόμενη μια χώρα στο ίδιο θεσμικό πλαίσιο υποχρεούται να ακολουθήσει τους ίδιους κανόνες. Αυτό συνέβη με την ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας στο ΝΑΤΟ, συμμορφώθηκε με τους κανόνες του συνόλου. Θα συμβεί και με την ένταξη της στην Ευρωπαϊκή Ενωση παρότι αυτή δεν είναι κοντά. Αν η κυβέρνηση που θα προκύψει από τις εκλογές απειλήσει να αναθεωρήσει τη συμφωνία των Πρεσπών, η Ελλάδα έχει όπλα διπλωματικά να απαντήσει. Οπως πράττει και στην περίπτωση της Αλβανίας λόγω της υπόθεσης Μπελέρη. Αρκεί να μην εγκλωβισθεί η κυβέρνηση σε θέσεις μειοψηφιών που συχνά επιβάλλουν την ατζέντα τους στην εξωτερική μας πολιτική.

Η Ινώ Αφεντούλη είναι εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων