Η μεταρρύθμιση της Δημόσιας Διοίκησης στο επίκεντρο

Τα τελευταία 20 χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ενωση μετεξελίχθηκε σε καθοριστικό παράγοντα μεταρρύθμισης της εθνικής Δημόσιας Διοίκησης, υποστηρίζοντας στοχευμένα τα 27 κράτη-μέλη στις πρωτοβουλίες τους για τη βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών τους. Υπηρεσιών που πανευρωπαϊκά δοκιμάζονται από έξωθεν παράγοντες, όπως η πανδημία και οι κυβερνοεπιθέσεις, ενώ παράλληλα καλούνται να προσαρμοστούν στις νέες κλιματικές, ψηφιακές και γεωπολιτικές προκλήσεις. Παρά τη μεγάλη ποικιλία θεσμικών παραδόσεων, όλες οι ευρωπαϊκές δημόσιες διοικήσεις μοιράζονται ένα κοινό σύνολο αξιών, συναποτελώντας τον κοινό Ευρωπαϊκό Διοικητικό Χώρο. Για να τον ενισχύσει, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε τον Οκτώβριο του 2023 την πρωτοβουλία ComPAct, που αφενός προωθεί τη διοικητική συνεργασία των 27 κρατών-μελών, στοχεύοντας στην ανάπτυξη του εργατικού δυναμικού τους, αφετέρου ενισχύει την ικανότητα των δημόσιων διοικήσεων να μετασχηματιστούν ψηφιακά και να ηγηθούν της Πράσινης Μετάβασης.

Η ευρωπαϊκή αυτή πρωτοβουλία συνάδει με την αντίστοιχη εθνική για μια ανθεκτική, σύγχρονη και αποτελεσματική δημόσια διοίκηση, όπως έχει τεθεί ως στόχος και κεντρική μεταρρυθμιστική προτεραιότητα της τρέχουσας κυβερνητικής θητείας.

Συγκεκριμένα, η Ελλάδα υπήρξε πρωτεργάτης στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ανταλλαγών διοικητικών στελεχών PACE, του οποίου βασικός στόχος είναι η διασυνοριακή ανταλλαγή τεχνογνωσίας και καλών πρακτικών, προκειμένου να δημιουργηθεί μια ευρωπαϊκή κοινότητα ολιστικά ικανών και εξειδικευμένων δημοσίων υπαλλήλων. Ηδη τον Νοέμβριο, το υπουργείο Εσωτερικών οργάνωσε και υποδέχτηκε την πρώτη αποστολή 14 δημοσίων υπαλλήλων από Γαλλία, Ιταλία, Πορτογαλία και Βουλγαρία. Το 2024, αξιοποιώντας πλέον την εμπειρία του, αναλαμβάνει ρόλο συντονιστικό, προτείνοντας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει δέκα επιπλέον υπουργεία που εκδήλωσαν ενδιαφέρον να στείλουν στελέχη σε ευρωπαϊκές χώρες για ανάπτυξη συνεργειών.

Η Ελλάδα θεσμοθέτησε επίσης το Ενιαίο Πλαίσιο Δεξιοτήτων με έμφαση στις δεξιότητες των δημοσίων υπαλλήλων, τις οποίες συνδέει πλέον με την αξιολόγηση, τη στοχοθεσία, την καινοτομία και το νέο πλαίσιο επιλογής διοικήσεων και Υπηρεσιακών Γραμματέων, όπου και η εισαγωγή του τεστ δεξιοτήτων. Ο σχεδιασμός δεν μένει μάλιστα στα χαρτιά, καθώς μόλις την προηγούμενη εβδομάδα πραγματοποιήθηκε ο διαγωνισμός για την πρώτη φάση της επιλογής διοικήσεων των Υγειονομικών Περιφερειών (21 θέσεις διοικητών και υποδιοικητών) και των Νοσοκομείων (152 θέσεις διοικητών και αναπληρωτών διοικητών). Για πρώτη φορά υλοποιήθηκε από το ΑΣΕΠ μια διαγωνιστική, γραπτή διαδικασία επιλογής ανώτατων στελεχών του Δημοσίου, ενώ επίσης για πρώτη φορά το ΑΣΕΠ διεξήγαγε ηλεκτρονικό διαγωνισμό χρησιμοποιώντας, αποκλειστικά, εξειδικευμένα εργαλεία διακρίβωσης δεξιοτήτων, ακολουθώντας τις διεθνείς πρακτικές στον τομέα της διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού. Προς την ίδια κατεύθυνση το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης υλοποιεί, με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, ένα ιδιαίτερα σημαντικό και πολύπλοκο έργο εκπαιδεύσεων για την αναβάθμιση δεξιοτήτων (upskilling) και την επανειδίκευση (reskilling) υπαλλήλων σε κρίσιμες δεξιότητες. Μετασχηματίζεται δε σε διεθνές και εξωστρεφές Κέντρο Αριστείας και Ηγεσίας με χρηματοδοτική στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε συνεργασία με την Expertise France.

Ειδική μνεία πρέπει να γίνει και στην ενεργοποίηση του Εθνικού Συμβουλίου Πολυεπίπεδης Διακυβέρνησης και το ΜΙΤΟΣ, πυλώνες της για καλύτερες υπηρεσίες προς τον πολίτη. Το ΜΙΤΟΣ είναι το σημείο αναφοράς αξιόπιστων και επικαιροποιημένων πληροφοριών για κάθε διοικητική διαδικασία (προϋποθέσεις, βήματα, νομοθεσία, σύνδεσμοι προς έντυπα αιτήσεων, κατάλογοι δικαιολογητικών, ενέργειες διοίκησης). Χτυπά τη γραφειοκρατία και αναβαθμίζει ουσιαστικά τη σχέση με πολίτες και επιχειρήσεις. Πρόσφατα έλαβε, μάλιστα, μια εξαιρετικά σημαντική ευρωπαϊκή διάκριση, αυτή της Ειδικής Αναγνώρισης στα Βραβεία του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Δημόσιας Διοίκησης για το 2023. Με το βλέμμα στραμμένο στις μεγάλες προκλήσεις του αύριο στο υπουργείο Εσωτερικών πιστεύουμε ότι μια Δημόσια Διοίκηση υψηλής ποιότητας υπηρεσιών μπορεί όχι μόνο να αλλάξει και να διευκολύνει την καθημερινότητά μας, αλλά να τη μεταμορφώσει ριζικά, γινόμενη «game changer» στη μεταρρυθμιστική πορεία της Ελλάδας.

O Δημήτρης Κιρμικίρογλου είναι γενικός γραμματέας Δημόσιας Διοίκησης στο υπουργείο Εσωτερικών.