Η μεγάλη διευθέτηση

Η προαναγγελία δείχνει τολμηρή – άλλωστε ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναγνωρίζει ότι θα υπάρξουν αντιδράσεις εάν το βάθος της ελληνοτουρκικής προσέγγισης καταλήξει στη Χάγη με διευρυμένη ατζέντα, πέραν της υφαλοκρηπίδας και της οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών. Το απαιτούμενο συνυποσχετικό θα περνά αναγκαστικά μέσα από την ανατροπή μιας σειράς μεταπολιτευτικών δεδομένων. Ακόμη κι αν ο ορίζοντας για μια μεγάλη συμφωνία δείχνει μακρινός – για την ακρίβεια, δεν είναι καν ορατός αυτή την ώρα -, ο Πρωθυπουργός, διαβλέποντας ότι θα σηκωθεί σκόνη που θα κρύψει τη νέα προσπάθεια, αν δεν τη ναρκοθετήσει, φρόντισε να ρίξει ήδη τους πρώτους σπόρους για μια νέα οπτική των εθνικών προτεραιοτήτων και επιδιώξεων. Σε όσους σπεύσουν να προκαταλάβουν το αποτέλεσμα με εθνεγερτήρια σαλπίσματα, εστιάζοντας σε κινδύνους απώλειας κυριαρχίας όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, ήταν περισσότερο από ποτέ σαφής: «Μπορεί μία τέτοια συμφωνία να συνεπάγεται υποχώρηση από θέσεις που αφορούν αυτή τη διαπραγμάτευση. Θέλουμε να λύσουμε αυτή τη διαφορά με όρους που θα είναι συμβατοί με την υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων. Είμαστε μακριά από το να φτάσουμε στο σημείο όπου θα παίξουν τον ρόλο τους και η Βουλή και τα κόμματα». Αρκούσε αυτή η παράγραφος για να ανοίξει μια νέα συζήτηση.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης είναι το νέο πρόσωπο που θα διαχειρισθεί τα καινούργια κεφάλαια στα ελληνοτουρκικά. Πιθανότατα η μετακόμιση του καθηγητή του Συνταγματικού Δικαίου από το Μαξίμου στο νεοκλασικό της Βασιλίσσης Σοφίας να συνδέεται εξαρχής με έναν νέο σχεδιασμό και όχι με μια συνηθισμένη διευθέτηση ρόλων στο κυβερνητικό οικοδόμημα. Σε κάθε περίπτωση, όμως, ο Γεραπετρίτης καλείται με το καλημέρα να πέσει στα βαθιά πριν ακόμη βρει τα πατήματά του στο νέο υπουργείο. Ισως αυτό εξηγεί και τη μετακόμιση της Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου από την Ουάσιγκτον στην Αθήνα, αφού κρίθηκε σκόπιμο το ΥΠΕΞ να θωρακιστεί σε πολλαπλά επίπεδα.

Η νέα φρουρά στο ΥΠΕΞ – που στην πραγματικότητα έδωσε στο Βίλνιους τα δικά της διαπιστευτήρια σε γείτονες, συμμάχους, αλλά και στο μεγάλο ακροατήριο – θεωρεί ότι Ελλάδα και Τουρκία στην αφετηρία της νέας θητείας του Μητσοτάκη και του Ερντογάν επιδεικνύουν ένα νέο πνεύμα κατανόησης. Από τη νωπή και ισχυρή εντολή στις δύο κυβερνήσεις, άλλωστε, και τα νέα πρόσωπα που «δεν βαραίνει η ιστορικότητα της διμερούς αντιπαράθεσης», μπορεί να ανοίξει ένα σημαντικό χρονικό παράθυρο. Και εκατέρωθεν οι ΥΠΕΞ αναλαμβάνουν την ευθύνη ενός πολιτικού διαλόγου που φαίνεται να ξεκινά από νέα αφετηρία. Οι υπηρεσιακοί παράγοντες και οι εκπρόσωποι θα είναι παρόντες και στη νέα φάση, αλλά οι διερευνητικές θα κινηθούν περισσότερο στο εξής πάνω σε ένα πολιτικό όχημα – με τους υπουργούς «να εποπτεύουν και να λογοδοτούν». Πριν από το νέο φθινοπωρινό ραντεβού κορυφής στη Θεσσαλονίκη, ο Γεραπετρίτης και ο Φιντάν θα συναντηθούν για να καθορίσουν τους σταθμούς του οδικού χάρτη. Το ζητούμενο είναι εάν η Χάγη θα βρίσκεται στο τέλος της διαδρομής και για την άλλη πλευρά. Πρωτίστως επειδή ο δρόμος μπορεί να είναι πιο βατός εάν όσοι βρίσκονται στο τραπέζι αποβλέπουν στον ίδιο καταληκτικό σταθμό.

Θέματα που η Ελλάδα δεν συζητά είναι πρόδηλο ότι δεν βρίσκουν θέση στην ελληνική ατζέντα. Οπως προκαταβολικά διαμηνύεται ότι είναι δεδομένη και η κατανόηση στις κόκκινες γραμμές της άλλης πλευράς. Διαφορετικά ο διάλογος θα ναυαγήσει πριν από την πρώτη συνεδρίαση. Υπό αυτό το πρίσμα, εκατέρωθεν του Αιγαίου αναζητούνται ήδη θέματα για συγκλίσεις – με την υποσημείωση ότι οι όποιες «παραχωρήσεις και για τις δυο πλευρές δεν θα αφορούν ζητήματα υπαρξιακού χαρακτήρα της εξωτερικής πολιτικής» και θα είναι «συμβατές με τα εθνικά συμφέροντα».

Η Αγκυρα προς το παρόν δεν μιλάει για τη Χάγη, έστω κι αν στην Αθήνα εμφανίζονται πεπεισμένοι ότι ο Ερντογάν είναι έτοιμος για μια στροφή στην εξωτερική του πολιτική, όχι μόνο με την Ελλάδα, αλλά με όλη τη Δύση. Μπροστά στον νέο κύκλο που άνοιξε στο Βίλνιους, ωστόσο, είναι σημαντικό να ξεκαθαριστεί και ο ορίζοντας του Γεραπετρίτη στο ΥΠΕΞ. Κυρίως επειδή η νέα εικόνα στα ελληνοτουρκικά δεν θα έχει αποκρυσταλλωθεί μέσα στο επόμενο δεκάμηνο…