«Εχω επιθυμία {LF}να επιστρέψω {LF}στο σχολείο»

Καθισμένες στο βάθος της ξύλινης σάλας του El Jiron στο Ψυχικό, με κάδρο και ηχητική υπόκρουση που θα ζήλευε και ο Χριστόφορος Παπακαλιάτης, ξεκινήσαμε την κουβέντα μας με τη Ρούλα Ρέβη, δίπλα σε ένα μεγάλο παράθυρο που είχε θέα τη χειμωνιάτικη φύση, τη θέα που είχε η ίδια ως παιδί από το πατρικό της. Στη μιάμιση ώρα που κράτησε το γεύμα μας, θα βρισκόμουν να παίζω με τα παιδιά τής γειτονιάς της στο Πασαλιμάνι της δεκαετίας του ’70, θα έβλεπα μέσα από τα μάτια της την τραγωδία της Θύρας 7 τον Φεβρουάριο του ’81, θα στεκόμουν έξω από το σχολείο της στην Καστέλλα μια ανοιξιάτικη μέρα της Β’ Λυκείου όταν αποφάσισε αιφνιδίως να το σταματήσει, θα περπατούσαμε στα Εξάρχεια των νεανικών της χρόνων, θα την παρακολουθούσα να γίνεται φωτογράφος κι έπειτα μαμά – και να παίρνει και στα δύο «άριστα» -, θα την έβλεπα να χάνει τον μπαμπά της, να συγχωρεί αλλά να μην ξεχνά, να φωτογραφίζει τον Ακη Τσοχατζόπουλο (για τον οποίο θα πει «ένας πολύ αλέγκρος τύπος, Τοξότης, σαν τον μπαμπά μου»), να ξενυχτάει αγωνιώντας για απίθανα πλην όμως ανθρώπινα πράγματα, να επαναστατεί ενάντια στα στερεότυπα και, τέλος, να αφήνει ένα μικρό παραθυράκι για την επιστροφή της στα θρανία. Μια συζήτηση κατά την οποία γευματίσαμε ελάχιστα, καθώς ήταν πολλές οι στιγμές που έμοιαζε σαν να ήμαστε και οι δύο ξαπλωμένες στο ντιβάνι του ψυχαναλυτή. Κυρία Ρέβη, πώς ήταν τα παιδικά σας χρόνια;

«Γεννήθηκα στο Πασαλιμάνι και μεγάλωσα στο Νέο Φάληρο. Είχα πολύ ωραία παιδικά χρόνια γιατί πρόλαβα τη φάση που παίζαμε στον δρόμο. Θυμάμαι αυτή την αίσθηση του παιχνιδιού, αυτό το φανταστικό που πέφτεις στο κρεβάτι και είσαι γεμάτος. Το σπίτι μας ήταν απέναντι από το Καραϊσκάκης. Το δωμάτιό μου έβλεπε το γήπεδο. Γι΄ αυτό ήμουν και είμαι Ολυμπιακός φανατικός. Στην εφηβεία πήγαινα και στους αγώνες. Φαντάσου, ο μπαμπάς μου πήγαινε στο γήπεδο, εμένα το δωμάτιό μου έβλεπε τη Θύρα 7 και στο ημίχρονο κάναμε νοήματα, “κερδίσαμε” και τέτοια. Τις Κυριακές ακούγαμε τα συνθήματα, ήταν σαν γιορτή», θυμάται. Οπως θα μου περιέγραφε στη συνέχεια, οι υπαρξιακές ανησυχίες για την ίδια εκκίνησαν από τη στιγμή που άρχισε να αντιλαμβάνεται τον κόσμο. «Ημουν πολύ ανήσυχο παιδί, από νωρίς είχα υπαρξιακά ερωτήματα. “Tι είναι το σώμα μας, γιατί υπάρχουμε, θα είναι ωραία η ζωή;”. Είχα μια παιδική, ωραία αγωνία και πολλή φαντασία. Τα βράδια ξάπλωνα κι έκανα όνειρα. Ηθελα να φύγω, να γνωρίσω τον κόσμο, να είμαι ανεξάρτητη. Βιαζόμουν κατά κάποιον τρόπο. Η φωτογραφία υπήρχε σαν παιχνίδι. Ημουν ένα παιδί που αιχμαλώτιζα μια στιγμή αλλά όχι σαν σκέψη, σαν εικόνα. Και δυσάρεστα πράγματα που είχα δει, όπως αυτό με τη Θύρα 7. Το έζησα όλο γιατί ήταν ο πατέρας μου μέσα εκείνο το απόγευμα. Ηταν εικόνες σοκαριστικές».

Στο τραπέζι φτάνει η σαλάτα και της ζητώ να μου περιγράψει την πρώτη της φορά σε σκοτεινό θάλαμο, τη χειρωνακτική εμπειρία της εμφάνισης φιλμ σε χαρτί, την οποία χαρακτηρίζει αμέσως «συγκλονιστική» και την παρομοιάζει με το συναίσθημα του έρωτα. «Μου αρέσει γενικά το σκοτάδι, δεν το φοβόμουν ποτέ και, παρότι φωτογράφος, δεν μου αρέσει το πολύ φως», θα πει λίγο πριν ανοίξουμε το πιο σκοτεινό κεφάλαιο της ζωής της, τα χρόνια στο σχολείο της Καστέλλας. «Ημουν καλή μαθήτρια», αναφέρει, «αλλά δεν τελείωσα το σχολείο. Το αγαπούσα το σχολείο και τους δασκάλους, ειδικά τα πρώτα χρόνια. Ημουν δημοφιλής, μου άρεσε το κοινωνικό πλαίσιο του σχολείου, μου άρεσε να γράφω, μου άρεσε η Εκθεση. Δεν ήμουν κανένα παιδί που διάβαζε ώρες, αλλά είχα ενδιαφέρον για τα μαθήματα. Κάποια στιγμή σταμάτησαν να με ενδιαφέρουν τα Μαθηματικά, δεν πιεζόμουν να τα ακούσω. Αλλά ό,τι μου άρεσε το άκουγα και το θυμόμουν και μου ήταν εύκολο μετά γιατί το είχα κατανοήσει», εξηγεί.

Κι ύστερα ήρθε η εφηβεία και φύσηξε ο άνεμος της αμφισβήτησης. «Δεν μπορώ να σου πω ότι σταμάτησε να μου αρέσει το σχολείο σαν πλαίσιο. Εντάξει, ήμουν από τα 13 σε μια φάση “να πάτε όλοι στον διάολο”, γενικά. Είχα πολύ έντονη εφηβεία, στο σπίτι είχα προβλήματα, άρχισα όλα αυτά να θέλω να τα πετάξω και ξεκίνησα από αυτό που ήταν πιο εύκολο, το σχολείο. Ετυχε να έχω και δύο πολύ κουλές καθηγήτριες στη Β’ Λυκείου που δεν αναγνώριζαν καθόλου τι μαθήτρια ήμουν πριν. Δεν έγινα κακή μαθήτρια ποτέ, ούτε δημιουργούσα προβλήματα. Εγώ η ίδια είχα σκοτεινιάσει. Μας έφεραν μια φιλόλογο, από αυτές που δεν κουνιέται το καρέ, μικροαστούκλα τρελή, με το ταγέρ. Με το που με είδε – φρικιό, με αρβύλες, παντελόνια στενά, τατουάζ, σκουλαρίκι στη μύτη -, επειδή ήταν η ίδια πολύ comme il faut, είπε “α, κατάλαβα, εσύ…”. Κι εγώ έπαθα σοκ γιατί δεν μου είχε φερθεί ποτέ κανένας έτσι. Και άλλη μία στα Mαθηματικά που ήταν και λυκειάρχης έμπαινε κάθε πρωί κι έλεγε “Ρέβη, στον πίνακα”, εγώ της έλεγα “δεν έχω διαβάσει” – ήταν και η μόνη που με έψαξε μετά όταν έφυγα. Είχα και δύο κολλητές που εκείνη τη χρονιά πήγαν σε άλλα λύκεια, οπότε ένιωθα τρομερά μόνη μου. Εφυγα από το σχολείο λίγο πριν τελειώσει η B’ Λυκείου. Μπορεί κάποιος να τα περίμενε τότε όλα από εμένα, αλλά όχι αυτό. Πιστεύω, έπαιξε ρόλο ότι ήθελα πολύ να τη σπάσω σε όλους με αυτήν την κίνηση. Είχα στραβώσει πολύ. Δεν μπορούσα να μπω μέσα στο σχολείο, είχα κοκαλώσει τελείως. Οι γονείς μου δεν το ήξεραν γιατί κάθε μέρα γύριζα την ώρα που κανονικά τελείωνε το σχολείο με την τσάντα. Κάποια στιγμή με ρώτησαν “γιατί δεν πας σχολείο;” κι εκεί το ξεστόμισα και σε μένα. “Δεν ξαναπάω”, είπα κι έγινε χαμός», περιγράφει.

«Μπήκα για να σωθώ»

Τότε περίπου ήρθαν στη ζωή της τα Εξάρχεια και οι παρέες που την έφεραν στο κατώφλι της Σχολής Σταυράκου. «Ημουν στην πολύ ροκ φάση μου τότε, πήγαινα με τις φίλες μου στα Εξάρχεια, κάναμε παρέα με αναρχικό κόσμο, γνωρίσαμε παιδιά που έμεναν σε καταλήψεις. Ημασταν από φτωχές οικογένειες, οπότε δεν ήταν ότι ο κύκλος μας θα μας πήγαινε κάπου αλλού. Θυμάμαι συναυλίες στον Λυκαβηττό, ξενύχτια στον δρόμο, μετά σε πορείες, κουτούκια με ρεμπέτικα», αναφέρει για την περίοδο που φλέρταρε έντονα και με την ιδέα ενός γάμου. «Δυο τρεις φορές στη ζωή μου έχω πάει να παντρευτώ μικρή. Επειδή είχα το πρότυπο της μάνας μου, μου φαινόταν φυσιολογικό να παντρευτώ 20 χρονών. Η μαμά μου παντρεύτηκε 14. Κλέφτηκε. Απίστευτο. Κακώς τους άφησαν, δεν έπρεπε. Γιατί δεν μπορούσε κανένας να το στηρίξει. Ερωτας, ναι, πιστεύω η μάνα μου, άμα τη ρωτήσεις, ακόμα είναι ερωτευμένη, παρότι τον έχασε τον μπαμπά μου, χώρισαν, πέθανε, όλα έχουν γίνει. Πέθανε ξαφνικά πρόπερσι, άσ’ το, άλλο σοκ αυτό. Τέλος πάντων. Μέσα σε όλες αυτές τις παρέες υπήρχε κόσμος που ασχολείτο με το σινεμά, με τη μουσική. Οπότε πήγαινα στη Σχολή Σταυράκου να βρω φίλους και είπα “θα πάω κι εγώ σε αυτή τη σχολή”. Αλλά δεν ήξερα ότι θα το κάνω δουλειά, μπήκα για να σωθώ, επειδή βρήκα κάτι να μου αρέσει», λέει.

Και αφού περιγράφει τα πολύτιμα χρόνια που έμαθε τη δουλειά ως βοηθός, θυμάται εκείνη τη μία στιγμή που της έδωσε την ώθηση για την επόμενη πίστα. «Εμένα μία ευκαιρία πέρασε από μπροστά μου, δεν μπορούσε η φωτογράφος που ήμουν βοηθός της εκείνη τη μέρα γιατί αρρώστησε και μου λέει “πήγαινε”. Και στα καλά καθούμενα έκανα ένα εξώφυλλο στο “Playboy”, ένα επετειακό, υπερπαραγωγή. Και αργότερα η ίδια μου είπε “Ρούλα, φύγε, μην κάθεσαι άλλο εδώ μαζί μου”. Ηταν πολύ εντάξει», σχολιάζει. Και από τα επαγγελματικά μονοπάτια, στην οικογένεια με τον Αποστόλη Τότσικα και τα επτάχρονα, δίδυμα παιδιά τους, τα οποία συμβουλεύει να μην εγκαταλείπουν ποτέ μια προσπάθεια. «Το μότο μας στην οικογένεια είναι ότι δεν τα παρατάμε. Από κάτι πολύ μικρό μέχρι κάτι που θέλει μεγαλύτερη προσπάθεια», εξηγεί και τη ρωτάω αν αυτός είναι ο λόγος που σκέφτεται να επιστρέψει στο σχολείο. «Ναι», απαντά. «Δεν μου έχει χρειαστεί ποτέ το απολυτήριο, πουθενά. Και κανείς δεν το ήξερε μέχρι που το είπα δημόσια. Μερικές μέρες, όμως, έχω μια επιθυμία να επιστρέψω στο σχολείο. Θα δω, δεν ξέρω τι θα κάνω με τα παιδιά, γιατί θα με ρωτήσουν κάποια στιγμή», λέει και συνεχίζει: «Παρά το ότι δεν τελείωσα το σχολείο, θεωρώ ότι θα ήμουν ικανή να τελειώσω ένα πανεπιστήμιο. Το θεωρώ βλακεία που δεν γίνεται. Κάθε περίπτωση ανθρώπου είναι τόσο μοναδική που δεν μπορείς να βάζεις στεγανά και στερεότυπα. Τα στερεότυπα τα σιχαίνομαι. Θεωρώ ότι πάνε τον κόσμο πίσω».

Φωτογραφίζοντας τον Ακη

Την τελευταία μισή ώρα του γεύματος, ανοίγουμε για λίγο, λόγω επικαιρότητας, τον φάκελο Πολιτικοί. «Εχω φωτογραφίσει πολιτικό μία και μοναδική φορά. Τον Τσοχατζόπουλο, με τη Βίκυ Σταμάτη πριν γίνουν ζευγάρι. Και ήμουν και στον γάμο τους στο Παρίσι φωτογράφος. Η Βίκυ με πρότεινε γιατί την έβαφε ο καλύτερός μου φίλος. Κι έτσι με φώναξαν στο γραφείο του να τους φωτογραφίσω όταν εκείνη ήταν ακόμα γραμματέας του. Φοβερή εμπειρία. Αυτός ήταν ένας πολύ ωραίος, αλέγκρος τύπος, Τοξότης, σαν τον μπαμπά μου, θεοπάλαβος. Δεν συνάντησα ένα πολιτικό αγγούρι, είχε πολύ χιούμορ, έκανε πλάκα, μιλούσαμε πολύ άνετα», λέει και παραδέχεται ότι θα την ενδιέφερε να «τσαλακώσει» φωτογραφικά τον Αλέξη Τσίπρα και να περάσει ένα 24ωρο στο πλευρό του Κυριάκου Μητσοτάκη για να αιχμαλωτίσει με τον φακό της ένα βλέμμα του αλλιώτικο, «από αυτά», όπως η ίδια αναφέρει, «που μας αφήνουν να δούμε».

Και για το τέλος, ένα μακροβούτι στα άδυτα της ψυχής. Κυρία Ρέβη, τι σας κρατά ξύπνια τις νύχτες; «Πολλά, χθες σκεφτόμουν από τα παιδιά που θα πάνε εκδρομή με το σχολικό μέχρι ότι θα πέσει το ταβάνι στο κεφάλι μου», απαντά. Ποια είναι η σχέση σας με τη συγχώρεση; «Οταν μεγαλώνεις, συγχωρείς έτσι κι αλλιώς. Με τον μπαμπά μου, ας πούμε, όταν πέθανε, μπήκα στη διαδικασία αυτή. Οχι ότι δεν έχω θυμό ακόμα. Νομίζω το κάνεις για να είσαι ήσυχος εσύ. Για να είμαι ειλικρινής, μερικά πράγματα δεν αξίζουν συγχώρεση. Λένε οι ψυχολόγοι “συγχωρώ αλλά δεν ξεχνώ”. Το πιστεύω. Ξέρεις, υπάρχει ένα σημείο, εκεί ανάμεσα στα 44 και τα 49 που είμαι εγώ, που αλλάζει η αίσθηση του χρόνου. Αρχίζεις και λες “δεν προλαβαίνω να χαλάσω άλλο χρόνο σε αυτό, έλα, πάμε να τελειώνουμε, να ζήσουμε”», εξηγεί. Tελευταία ερώτηση, από τα… SOS: Αν γυρίζατε τον χρόνο πίσω, θα κάνατε κάτι διαφορετικά; «Το σκέφτομαι πολύ συχνά τώρα τελευταία», λέει. «Παλιά θα σου έλεγα όχι. Τώρα μπορεί να σου πω ότι άμα ήξερα αυτό που ξέρω τώρα, ναι, θα τα άλλαζα όλα».