Στην παγίδα της εξουσίας

Βραβευμένη για το σενάριό της στο τελευταίο Φεστιβάλ των Καννών, «Η συνωμοσία του Καΐρου» («Boy from heaven», Σουηδία / Γαλλία / Δανία / Φινλανδία, 2022) είναι μια πολυεπίπεδη, ιδιαίτερη ταινία με βασικό σκηνικό χώρο το Αλ Αζχάρ, το Κέντρο Ισλαμικής Μάθησης που δημιουργήθηκε στο Κάιρο της Αιγύπτου από τους Φατιμίδες και που ανέκαθεν οι εκεί κυβερνήσεις έχουν προσπαθήσει να ελέγξουν χωρίς όμως επιτυχία. Κράτος εν κράτει στην κυριολεξία, το Αλ Αζχάρ θα γίνει η αρένα μιας σύνθετης ιστορίας μέσω της οποίας ο σουηδός, αιγυπτιακής καταγωγής σκηνοθέτης και σεναριογράφος Ταρίκ Σαλέχ («Κάιρο εμπιστευτικό»), έχοντας ως βάση το ανθρώπινο στοιχείο, αποπειράται έναν ευρύτερο σχολιασμό γύρω από ένα σωρό μουσουλμανικά ζητήματα – και τα καταφέρνει θαυμάσια. Ολα εδώ ξεκινούν από τον θάνατο του μεγάλου ιμάμη που θα πρέπει να αντικατασταθεί – αν και το ερώτημα είναι «από ποιον;». Ο πρόεδρος της χώρας θέλει κάποιον που να μπορεί να χειρίζεται, λαοφιλής όμως είναι ένας άλλος, ένας τυφλός, οπότε ήδη δημιουργείται ένα πρόβλημα ισορροπίας ανάμεσα στην πολιτική και τη θρησκεία, των οποίων οι σχέσεις είναι εύθραυστες και ένας εμφύλιος πόλεμος μπορεί ανά πάσα στιγμή να ξεσπάσει. Και αυτό δεν θα είναι το μόνο θέμα στην ατζέντα του Σαλέχ, όπου θα βρούμε επίσης το ζήτημα των τζιχάντ, το ζήτημα της διγαμίας στην κορυφή της θρησκευτικής ελίτ, το ζήτημα της κατασκοπείας μέσα στο κέντρο, όπως και εκείνο της κατάχρησης εξουσίας από την Κρατική Ασφάλεια της χώρας – κατάχρηση που σε αυτήν την περίπτωση κάνει, κυριολεκτικά, πάρτι. Ενας απίστευτος και ελκυστικά κινηματογραφημένος λαβύρινθος από προδοσίες, φόνους και πισώπλατα χτυπήματα με συνδετικό κρίκο έναν πρωτοετή φοιτητή από την επαρχία. Ο Αδάμ (Ταουφίκ Μπαρχόμ), γιος ψαρά, έχει περάσει στη σχολή γεμάτος όνειρα που θέλει να υλοποιηθούν – αλλά πού να ‘ξερε; Οπως η ίδια η ταινία, έτσι και αυτός προσπαθεί να ισορροπήσει πάνω σε τεντωμένο σχοινί, στη μέση όχι μιας αλλά πολλών πλεκτανών από τη στιγμή που αναγκάστηκε να γίνει ο πληροφοριοδότης της Κρατικής Ασφάλειας έχοντας στρατολογηθεί από έναν συνταγματάρχη (Φάρες Φάρες). Η μεταξύ επαφή τους είναι η μοναδική νότα αληθινής ανθρωπιάς σε αυτήν την κυνική και άγρια ταινία, ένα γνήσιο (και ασυνήθιστο) πολιτικό θρίλερ της πρώτης γραμμής που στηρίζει τέλεια μια φράση – κλειδί που ακούμε κάποια στιγμή: «Η εξουσία είναι ένα σπαθί με δύο όψεις – μπορεί εύκολα να σου κόψει το χέρι».

Η άγρια ζωή του Θιβέτ
Ενας από τους πιο διακεκριμένους φωτογράφους της άγριας ζωής, ο Βενσάν Μινιέ, και ένας συγγραφέας και φυσιοδίφης, ο Σιλβέν Τεσόν, θα γίνουν οι ξεναγοί μας στο μαγικό τοπίο του Θιβέτ, όπου η δράση του θαυμάσιου ντοκιμαντέρ «Η βασίλισσα του χιονιού» («The velvet queen» / «La panthere des neiges», Γαλλία, 2021) λαμβάνει χώρα. Υπό το άγρυπνο βλέμμα των δύο ανδρών (ο Μινιέ συνυπογράφει τη σκηνοθεσία μαζί με τη Μαρί Αμιγκέ), τα βουνά, η έρημος, το κρύο, τα πουλιά και τα ζώα γίνονται τα στοιχεία μιας αναζωογονητικής φιλμικής εμπειρίας που αξίζει να παρακολουθήσει κανείς σε μεγάλη οθόνη – ειδάλλως η μαγεία της κινδυνεύει να χαθεί. Ανακαλύπτεις μαζί τους την τέχνη του καμουφλάζ – χάρισμα ορισμένων ζώων, νιώθεις στο πετσί σου την αγωνία του φωτογράφου να απαθανατίσει την ομορφιά που τον «πνίγει», απολαμβάνεις την παρουσία άγριων και ήρεμων ζώων σαν να είναι κι αυτά φίλοι σου – οι αντιλόπες, οι αρκούδες, οι αλεπούδες, οι σκίουροι, οι τίγρεις, τα γεράκια, οι λαγοί και φυσικά η λεοπάρδαλη του χιονιού που βρίσκουμε στον τίτλο της ταινίας. Η μουσική συνοδεία του Νικ Κέιβ και του Γουόρεν Ελις λειτουργεί καταλυτικά (σαν να ακούς κάποιους ακόμα ήχους της φύσης) και τέλος κατανοείς πλήρως την ουσία της λυρικής αφήγησης του Τεσόν, ο οποίος ανάμεσα σε άλλα λέει: «Το να βλέπει κανείς ένα άγριο ζώο αντιστοιχεί με το να κολλάς το μάτι σου σε μια μαγική κλειδαρότρυπα. Είναι μια όψη του κόσμου που θα μπορούσαμε να μελετήσουμε, να φωτογραφίσουμε, να περιγράψουμε, ίσως και να καταλάβουμε και σίγουρα να καταστρέψουμε, αλλά με την οποία μας απαγορεύεται να επικοινωνήσουμε αφού η μοίρα μάς έχει διώξει από εκείνη τη χρυσή εποχή» (να σημειωθεί ότι το βιβλίο του Τεσόν κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αγρα).

Απολαυστικός «Γάτος»
Οταν, παρακολουθώντας μια ταινία κινουμένων σχεδίων με κεντρικό πρόσωπο τον… Παπουτσωμένο Γάτο, ακούς ξαφνικά στίχους όπως το «this is the end» από το «The end» των Doors, τότε ξέρεις ότι αυτή η ταινία δεν μπορεί παρά να έχει ενδιαφέρον. Και αυτό ακριβώς συμβαίνει στον «Παπουτσωμένο Γάτο: Η τελευταία επιθυμία» («Puss in Boots: The last wish», ΗΠΑ, 2022) των Τζόελ Κρόφορντ, Χανουέλ Μερκάδο, με τη σφραγίδα των στούντιο Dreamworks. Ο Γάτος που έκλεψε την παράσταση σε δευτεραγωνιστικό ρόλο στην ταινία «Σρεκ 2» (2004) επιστρέφει και πάλι ως πρωταγωνιστής (έχουν προηγηθεί κι άλλες ταινίες του από τότε) για ένα περιπετειώδες ταξίδι ζωής και θανάτου: πρέπει να προλάβει να κάνει μια ευχή για να αποκτήσει και πάλι τις ζωές που έχει χάσει (απόλαυση και μόνο που μέσα από φλασμπάκ βλέπουμε πώς ακριβώς έχασε αυτές τις ζωές). Η υψηλή τεχνική στο σχέδιο (την οποία βεβαίως περιμένεις από μια τέτοια παραγωγή) ενώνεται με θαυμάσιες ιδέες και έξυπνους διαλόγους. Εντυπωσιάζει επίσης η μελέτη που έχει γίνει πάνω στη συμπεριφορά των γάτων (ειδικά οι γατόφιλοι θα λατρέψουν την ταινία). Εν τω μεταξύ, ο καλύτερος φίλος του Παπουτσωμένου Γάτου είναι ένας συνεσταλμένος… σκύλος, ο Πέρο – σκύλος στα ισπανικά -, που θα ήθελε να είναι ο ίδιος… γάτα, και ο ανταγωνισμός του πρώτου με την Κίττυ την Ελαφροπατούσα δίνει γλυκά το ρομαντικό στοιχείο στην ιστορία. Οσο για τον Χάροντα, έχει τη μορφή του κακού λύκου, μια ξεκάθαρη αναφορά στο σύμπαν των παραμυθιών των αδελφών Γκριμ, ενώ δεν λείπει και μια «λοξή» τριμελής οικογένεια αρκούδων (Μαμά, Μπαμπάς, Γιος) που καταδιώκει τον Γάτο. Σημειωτέον, το τρίο Γάτος – Κίττυ – Πέρο που αναζητεί τον θησαυρό του βιβλίου με τις ευχές αφήνει την αίσθηση ενός κλεισίματος του ματιού των δημιουργών στο κλασικό σπαγγέτι γουέστερν «Ο καλός, ο κακός και ο άσχημος» του Σέρτζιο Λεόνε, γεγονός που κάνει την εμπειρία ακόμα πιο σινεφιλική! Δεν ήταν καθόλου αδιάφορη η μεταγλώττιση, αν και πραγματικά θα ήθελα να ξαναδώ την ταινία και να ακούσω και πάλι τον Αντόνιο Μπαντέρας ως Γάτο, δίπλα στη Σάλμα Χάγεκ (Κίττυ) αλλά και την Ολίβια Κόλμαν ως Μαμά Αρκούδα.

Ασκηση ύφους
Αν και αντιλαμβάνεσαι την ευαισθησία στις προθέσεις της σκωτσέζας σκηνοθέτριας Σαρλότ Γουέλς στην πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της «Aftersun» (Αγγλία / ΗΠΑ, 2022), οφείλεις να μην παραβλέψεις ότι ενώ έχει στα χέρια της ένα γερό θέμα, τη σχέση ενός πατέρα με τη μικρή κόρη του, ως ταινία δεν παύει να είναι κυρίως μια άσκηση ύφους, στην οποία το στοιχείο της δραματουργίας φαίνεται αδύναμο. Μπορείς να αφεθείς στην παρακολούθηση των διακοπών τους στην Τουρκία, όπως επίσης μπορείς να υποψιαστείς ότι αυτές ήταν και οι τελευταίες διακοπές που πέρασαν μαζί (αν και ο θάνατος δεν αναφέρεται ποτέ). Ομως στ’ αλήθεια ελάχιστα είναι αυτά που πραγματικά συμβαίνουν ανάμεσά τους (ή και ξεχωριστά), έτσι ώστε να διατηρηθεί ζωντανό το ενδιαφέρον. Η ταινία μοιάζει να ξεφυλλίζει ένα άλμπουμ φωτογραφιών από τις διακοπές ενός πατέρα με την κόρη του. Τελεία. Τους βλέπουμε να τρώνε πρωινό, να κάνουν μπάνιο στην πισίνα, να αγναντεύουν και στη θάλασσα, να επισκέπτονται τουριστικά σημεία, να αγοράζουν χαλιά, να κάνουν πλάκες ανάμεσά τους, να αμφισβητούν ο ένας τον άλλο, να μιλούν για τη μητέρα που δεν βλέπουμε ποτέ. Κάτι πάει να γίνει όταν η μικρή ανακαλύπτει το σκίρτημα του έρωτα, όμως ακόμα και αυτό δεν καλλιεργείται παραπάνω. Τελικά ό,τι αξίζει στην ταινία βρίσκεται στις ερμηνείες των δύο πρωταγωνιστών, της Φράνκι Κόριο και του Πολ Μεσκάλ. Η χαλαρότητα και η φυσικότητα του παιξίματός τους καλύπτουν τις σεναριακές αδυναμίες της ταινίας.

Επίσης στις αίθουσες
Παραγωγή της εταιρείας ΑΡΓΟΝΑΥΤΕΣ Α.Ε., το «Army Βaby», η νέα ταινία του Γιώργου Κορδέλλα («Η Ρόζα της Σμύρνης»), είναι μια χριστουγεννιάτικη κωμωδία που διαδραματίζεται σ’ ένα στρατόπεδο στα σύνορα του Εβρου, όπου θα φτάσει ασυνόδευτο το μωρό ενός στρατιώτη, σταλμένο από τη μητέρα του (του μωρού). Η περιπέτεια θα αρχίσει όταν το μωρό βρεθεί σε τουρκικό χαμάμ έχοντας περάσει τα ελληνοτουρκικά σύνορα. Σε πρώτη παγκόσμια προβολή, η ταινία άνοιξε το New York Greek Film Expo 2022 τον περασμένο Σεπτέμβριο στο Μανχάταν. Παίζουν: Ιαν Στρατής, Γεράσιμος Γεννατάς, Δημήτρης Μακαλιάς, Μαρία Κωνσταντάκη κ.ά.