Ποδοπατήθηκαν προσπαθώντας να πατήσουν στην Ευρώπη

Το βίντεο δείχνει δεκάδες επίδοξους μετανάστες από χώρες της υποσαχάριας Αφρικής να κείτονται στο έδαφος, ο ένας πάνω στον άλλον, κάποιοι αιμορραγώντας και άλλοι κατά τα φαινόμενα νεκροί, υπό το βλέμμα πάνοπλων μαροκινών μεθοριακών φρουρών. Είναι η κατάληξη της προσπάθειας που έκαναν το πρωί της Παρασκευής κάπου 2.000 μετανάστες να εισέλθουν από το Μαρόκο στον ισπανικό θύλακο Μελίγια – η πρώτη μαζική προσπάθεια εισόδου σε έναν από τους δύο ισπανικούς θύλακους που βρίσκονται στο Βόρειο Μαρόκο μετά την εξομάλυνση των σχέσεων ανάμεσα στη Μαδρίτη και το Ραμπάτ και τον τερματισμό μιας πολύμηνης διπλωματικής αντιπαράθεσης. Σύμφωνα με τις μαροκινές αρχές, τουλάχιστον 23 μετανάστες έχασαν τη ζωή τους ποδοπατούμενοι, ή πέφτοντας καθώς προσπαθούσαν να σκαρφαλώσουν τον μεθοριακό σιδερένιο φράχτη. Σύμφωνα με τη Μαροκινή Ενωση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (AMDH), αυτή που έδωσε στη δημοσιότητα και το επίμαχο βίντεο, οι νεκροί είναι τουλάχιστον 29 και τραυματισμένοι μετανάστες αφέθηκαν για ώρες χωρίς ιατρική βοήθεια, γεγονός που αναπόφευκτα επιβάρυνε τον απολογισμό.

Μαδρίτη και Ραμπάτ επισφράγισαν στα μέσα Μαρτίου τη συμφιλίωσή τους χάρη στην απόφαση που έλαβε η ισπανική κυβέρνηση να υποστηρίξει δημόσια το μαροκινό σχέδιο για την αυτονομία της Δυτικής Σαχάρας – μιας πρώην ισπανικής αποικίας που ελέγχεται κατά 80% από το Μαρόκο αλλά διεκδικείται από τους αυτονομιστές του Μετώπου Πολισάριο, το οποίο υποστηρίζεται από την Αλγερία. Η απόφαση αυτή επέτρεψε να μπει τέλος σε μια διπλωματική κρίση την οποία είχε πυροδοτήσει η νοσηλεία, στην Ισπανία, τον Απρίλιο του 2021, του επικεφαλής του Πολισάριο, Μπραχίμ Γάλι, λόγω Covid-19. Στην κορύφωση της κρίσης, τον Μάιο του 2021, περισσότεροι από 10.000 μετανάστες είχαν εισέλθει μέσα σε ένα 24ωρο στον ισπανικό θύλακο της Θέουτα λόγω της χαλάρωσης των ελέγχων από τη μαροκινή πλευρά. Ακόμα και στις αρχές Μαρτίου, όμως, η Μελίγια αντιμετώπιζε πολλές προσπάθειες μαζικής εισόδου επίδοξων μεταναστών: αυτοί οι δύο θύλακοι είναι τα μοναδικά χερσαία σύνορα της ΕΕ στην αφρικανική ήπειρο.

Η προσπάθεια της Παρασκευής περιγράφεται τόσο από τις μαροκινές όσο και από τις ισπανικές αρχές ως ιδιαίτερα βίαιη. Πηγή της ισπανικής αστυνομίας δήλωσε πως οι μετανάστες που προσπάθησαν να παραβιάσουν τα σύνορα χρησιμοποίησαν εναντίον των δυνάμεων ασφαλείας κλομπ, μαχαίρια και οξύ. Για μια «βίαιη επίθεση στην εδαφική ακεραιότητα της χώρας μας» έκανε λόγο ο ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ, ρίχνοντας την ευθύνη «στις μαφίες που διακινούν ανθρώπινα πλάσματα». Σύμφωνα με τις αρχές, κάπου 133 μετανάστες κατάφεραν να περάσουν στη Μελίγια, ενώ 176 μαροκινοί αξιωματούχοι ασφαλείας και 49 ισπανοί μεθοριακοί φρουροί τραυματίστηκαν.

Οι εικόνες που δόθηκαν στη δημοσιότητα, όμως, δείχνοντας μεταξύ άλλων τις μαροκινές δυνάμεις ασφαλείας να σέρνουν δύο αιμόφυρτους ανθρώπους μακριά από τους εκατοντάδες που κείτονται στο έδαφος, και έναν αξιωματούχο ασφαλείας να χτυπάει έναν άνθρωπο πεσμένο μπρούμυτα, πυροδότησαν καταγγελίες για δυσανάλογη χρήση βίας και αξιώσεις, τόσο από τη μαροκινή AMDH όσο και από ισπανικές οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, να υπάρξει επίσημη και ενδελεχής έρευνα – και να μη θάψουν οι αρχές τους νεκρούς μέχρι τη διεξαγωγή της. «Αυτό είναι το πιο σοβαρό συμβάν (στα σύνορα ανάμεσα στην Ισπανία και το Μαρόκο) από το 2014, όταν είχαν πεθάνει 15 άνθρωποι» δήλωσε ο Εστέμπαν Μπελτράν, διευθυντής της Διεθνούς Αμνηστίας στην Ισπανία. «Παρότι οι μετανάστες ενδέχεται να χρησιμοποίησαν βία στην προσπάθειά τους να εισέλθουν στη Μελίγια, όταν πρόκειται για τον έλεγχο των συνόρων δεν επιτρέπονται όλα» πρόσθεσε. «Τα ανθρώπινα δικαιώματα των μεταναστών και των προσφύγων πρέπει να γίνονται σεβαστά και καταστάσεις όπως αυτή δεν πρέπει να επαναληφθούν».