Βαρβάρα, το πλεονέκτημα

Είναι γνωστό το ανέκδοτο με το σκουλήκι. Το μόνο ζώο για το οποίο είχε μελετήσει ο Μπόμπος στο μάθημα της ζωολογίας. «Είναι ατελές ασπόνδυλο ζώο, χωρίς κεφάλι και σκελετό, που αναπνέει από το δέρμα του. Ζει σε υπόγειες στοές, στο νερό ή σε λασπώδεις εκτάσεις…». Στο διαγώνισμα όμως έπεσε ο αετός και η αρκούδα. Εγραψε λοιπόν ο Μπόμπος: «Ο αετός είναι ένα πτηνό που τρέφεται με σκουλήκια, τα οποία είναι ατελή ασπόνδυλα ζώα, χωρίς κεφάλι και σκελετό… και τα λοιπά και τα λοιπά». Και επίσης: «Η αρκούδα ζει στα δάση σε αντίθεση με το σκουλήκι που είναι ατελές ασπόνδυλο ζώο και ζει σε υπόγειες στοές, στο νερό και σε λασπώδεις εκτάσεις». Φήμες λένε ότι και στο διαγώνισμα της Γεωγραφίας, όπου το θέμα ήταν η Γαλλία, έγραψε: «Η Γαλλία είναι μια χώρα με υπόγειες στοές όπου ζουν σκουλήκια τα οποία είναι ατελή ασπόνδυλα ζώα, χωρίς κεφάλι και σκελετό… και τα λοιπά και τα λοιπά». Φαντάζομαι ότι θα βρήκε κάποιο τρόπο να κολλήσει το σκουλήκι και στο διαγώνισμα των Μαθηματικών ή της Γραμματικής.

Στην ταινία του Ντίνου Δημόπουλου, σε σενάριο Νίκου Τσιφόρου, «Ο Θόδωρος και το δίκαννο», ο Μίμης Φωτόπουλος, στον ρόλο ενός συντηρητικού πατέρα, όταν δεν μπορεί να αναπτύξει κανένα επιχείρημα στην κόρη του η οποία διεκδικεί μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων και επιλογών, φωνάζει στη γυναίκα του «Βαρβάρα, το δίκαννο». Είναι η καταφυγή του, η εφεδρεία του, που όσο όμως προχωράει η ταινία γίνεται όλο και πιο κενή νοήματος, όλο και πιο «άσφαιρη», για να καταλήξει στο τέλος μια γραφική ατάκα, το κωμικό εύρημα του έργου.

Τον Μπόμπο και τον Φωτόπουλο μου θυμίζουν πλέον τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ που όποτε και για όποιον λόγο στριμωχτούν (και στριμώχνονται πολύ συχνά τελευταία) καταφεύγουν στο ηθικό πλεονέκτημα. Σαν να τους βλέπω, με τη μουστάκα του Φωτόπουλου, να φωνάζουν «Βαρβάρα, το πλεονέκτημα».

Πλεονέκτημα πλύνε – βάλε

Σαν φουστανάκι ελάνκα που στεγνώνει γρήγορα και δεν χρειάζεται σιδέρωμα το έκαναν αυτό το ηθικό πλεονέκτημα. Λεκιάστηκες με σάλτσα ντομάτα; Το έβγαλες, το έπλυνες, το ξαναφόρεσες για να πας, λέμε τώρα, στη Βουλή και να το επιδείξεις. Μόνο που το «φόρεμα», από το βάλε – βγάλε, πάλιωσε, ξέβαψε, ξεχείλωσε. Οσο καλό κι αν είναι το αρχικό ύφασμα – επίσης λέμε τώρα – ένα φουστανάκι είναι, τι να σου κάνει κι αυτό; Να το βάλει ο Παπαδημούλης, να χωρέσει και στον Παπαγγελόπουλο. Να το φορέσει ο Παππάς, να ταιριάξει και στη Γεροβασίλη. Τον χοντρό να τον λεπτύνει, τον ψηλό να τον κοντύνει, τον κοντό να τον ψηλώσει, τον λεπτό να τον παχύνει. Κλάταραν οι ραφές, ξηλώθηκαν τα στριφώματα, άνοιξαν τρύπες. Και έγινε ένα φουστάνι αδειανό. Χωρίς Ελένη.

Για ένα πλεονέκτημα αδειανό

Ακουγα προχθές στη Βουλή τον Πολάκη, τον Τζανακόπουλο και τα άλλα παιδιά να επισείουν το ηθικό πλεονέκτημα. Σαν το σκόρδο απέναντι στον βρικόλακα του πρόσφατου παρελθόντος του, στα σκάνδαλα που σκάνε το ένα μετά το άλλο. Δεν ισχύουν; Ας αποκρούσουν τις κατηγορίες με επιχειρήματα. Οχι με το παιδιαρώδες «Εγώ δεν είμαι ένοχος γιατί… είμαι εγώ». Και κάτι ακόμη που παρατηρώ στους δεκαρικούς τους. Από εκείνο το «ηθικό πλεονέκτημα της Αριστεράς» το «της Αριστεράς» έχει πλέον φύγει. Ποιας Αριστεράς; Του Θανάση Παπαχριστόπουλου; Και έμεινε ένα αδειανό πλεονέκτημα, σαν χρησιμοποιημένη σακούλα από σουπερμάρκετ να την παρασέρνει ο αέρας μέσα σε αυτήν την καλοκαιρινή κομματική «βαρυχειμωνιά».