Ο «θείος» Τζορτζ

Πόσων ετών να ήμασταν όταν τους πρωτοδιαβάσαμε; Εκεί, στην εφηβεία. Και ντάλα μεταπολίτευση. Στον Τζορτζ Οργουελ και στον Ρέι Μπράντμπερι αναφέρομαι. Από αλλού και με διαφορετικό τρόπο και εκφραστικά μέσα ο καθένας (προσωπικά, θεωρούσα πάντα και με απόσταση κορυφαίο τον «θείο» Τζορτζ) μας εξοικείωσαν με αυτό που άλλοι το λένε πολιτική επιστημονική φαντασία και άλλοι δυστοπική μυθιστοριογραφία. Στο «Φαρενάιτ 451» του Μπράντμπερι έκαιγαν βιβλία. Στο «1984» του Οργουελ το κόμμα καθιέρωνε τη «νέα ομιλία», δηλαδή μια άλλη ερμηνεία των λέξεων ούτως ώστε, μέσω της «γλωσσοκάθαρσης», να νοθευτεί και να δεσμευτεί η ελευθερία της σκέψης. Εντάξει, σε εμάς φαίνονταν μαγικά και επαναστατικά όλα αυτά τότε. Αν μας δίδασκαν εις βάθος τον Θουκυδίδη ή αν τον μελετούσαμε πιο επισταμένα εμείς (που τότε τον σνομπάραμε ελαφρώς ως «ελληνικουριά») θα διαπιστώναμε ότι πριν από δυόμισι χιλιάδες τα ίδια ακριβώς, περί αλλοίωσης της ερμηνείας των λέξεων έλεγε και ο αθηναίος ιστορικός.

Ευτυχώς, όπως λέει και ένας συνάδελφος, ζήσαμε και προλάβαμε να μεγαλώσουμε. Και να συνειδητοποιήσουμε ότι τα κουτάκια των εφηβικών απόψεων και γνώσεων κάθε άλλο παρά αεροσταγή ήταν. Με τον καιρό κλάταραν τα υλικά και μπερδεύτηκαν οι δυστοπίες. Κι αν, σήμερα, η μισή μας καρδιά βρίσκεται γιατρέ εδώ πέρα, συγγνώμη αλλά η άλλη μισή δεν βρίσκεται στην Κίνα, τουλάχιστον έτσι όπως το εννοούσαμε τότε (τόσα ξέραμε, τόσα λέγαμε). Οπου, παρά τα δειλά βήματα της εξόδου της χώρας από την εσωστρέφεια, η ελευθερία της σκέψης μοιάζει να είναι υπό περιορισμό. Αυτό ακριβώς είναι και η ουσία του ολοκληρωτισμού σε όποιο πεδίο και με όποιον τρόπο κι αν εφαρμόζεται. Μην τολμήσεις να ξεφύγεις από το κοπάδι. Ετσι σε θέλει η ιδεολογική εξουσία, αυτή που έχει προαποφασίσει ποιοι είναι οι καλοί και ποιοι οι κακοί. Οσο υπάρχουν όμως Ουίνστον Σμιθ, θα υπάρχουν και Ο’ Μπράιαν που θα επιμένουν ότι η παλάμη έχει πέντε δάχτυλα και όχι τέσσερα που λέει το κόμμα.