Ο πάντα σύγχρονος Δήμος Σκουλάκης

Για ορισμένους ήταν ο Δήμος, ο γελοιογράφος με το καυστικό πενάκι, καθώς υπέγραφε τις δημιουργίες που δημοσίευε, μεταξύ άλλων, στον «Ταχυδρόμο», την «Ελευθεροτυπία» ή την «Αυγή» με το μικρό του όνομα. Για κάποιους άλλους ήταν ο Σκουλάκης, ο ζωγράφος με την τολμηρή γραφή, τη ροπή προς την ειρωνεία, το αιχμηρό χιούμορ. Οι περισσότεροι όμως – ακόμη κι εκείνοι που μπορεί να μη συναντήθηκαν ποτέ ούτε με τις πολιτικές, ούτε με τις ελεύθερες γελοιογραφίες του, όπως κι εκείνοι των οποίων το βλέμμα δεν έτυχε να αιχμαλωτιστεί από τα πορτρέτα-ψυχογραφήματά του, τον κόσμο του υπογείου σιδηροδρόμου όπως τον κατέγραψε στον καμβά του, τους ιδιόρρυθμους διαλόγους που έστηνε ανάμεσα σε διάσημα έργα τέχνης του παρελθόντος – είχαν έρθει σε επαφή με το ταλέντο του ακόμη πιθανόν εν αγνοία τους καθώς ο Δήμος Σκουλάκης ήταν ένας από τους καλλιτέχνες που μετέτρεπαν σε εικόνες τα παραμύθια και τα λογοτεχνικά έργα που έβρισκαν θέση στις σελίδες των «Κλασικών Εικονογραφημένων» των εκδόσεων Ατλαντίδα.

Τις πολλές διαφορετικές ψηφίδες που συνθέτουν το πορτρέτο του πολυπράγμονος Δήμου Σκουλάκη, πέντε χρόνια από τον θάνατό του και τη συμπλήρωση μισού αιώνα καλλιτεχνικής παρουσίας, επιχειρεί να συνθέσει η αναδρομική έκθεση του έργου του υπό τον τίτλο «Ενας μεγάλος αντιφατικός», που πραγματοποιείται στο Μουσείο Μπενάκη και επιμελείται η ιστορικός τέχνης Ελένη Αθανασίου.

110 έργα. «Στόχος της έκθεσης είναι να ξανασυστηθεί ο Δήμος Σκουλάκης στο κοινό μέσα από το εύρος, το βάθος και την ποιότητα του έργου του, το οποίο αναδεικνύεται ως σύγχρονο και συνάμα διαχρονικό», λέει στο «Νσυν» η επιμελήτρια της έκθεσης, η οποία για να πετύχει τον στόχο έχει επιστρατεύσει 110 έργα από δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές, μεταξύ των οποίων και έργα που ώς σήμερα δεν έχουν εκτεθεί όπως η «Δολοφονία του Κένεντι». «Αν και δίνουμε έμφαση στο έργο του ως ζωγράφου και ως γελοιογράφου, θα παρουσιάσουμε και τη σκηνογραφική του δουλειά (σ.σ.: είχε σχεδιάσει μεταξύ άλλων σκηνικά και κοστούμια για το Εθνικό Θέατρο και τον θίασο της Μαριέττας Ριάλδη), αλλά και τις εικονογραφήσεις του. Δούλευε για τα Κλασικά Εικονογραφημένα, αλλά ήταν μια δραστηριότητα που δεν την κοινοποιούσε, καθώς θεωρούσε ότι δεν άρμοζε σε έναν ζωγράφο», εξηγεί η Ελένη Αθανασίου, που εκτιμά ότι οι επισκέπτες της έκθεσης θα έχουν την ευκαιρία να εντοπίσουν μέσα από το πλήθος των έργων που ανήκουν σε διαφορετικές εποχές τα κλειδιά της δουλειάς του Δήμου Σκουλάκη: τον ανθρωποκεντρισμό, την αγάπη στην ωμή λεπτομέρεια, τις δραματικές εντάσεις φωτός και σκιάς, το χιούμορ και τη σκούρα χρωματική του γκάμα.

Για ποιον λόγο όμως ο καλλιτέχνης που ξεκίνησε την πορεία τους ως μαθητευόμενος αγιογράφος δίπλα στον Φώτη Κόντογλου, που συναναστράφηκε τον Αντι Γουόρχολ και τον Ρόι Λίχτενσταϊν, που αυτοεξορίστηκε στα χρόνια της χούντας, που αφέθηκε να παρασυρθεί στους σκοτεινούς δρόμους του αλκοολισμού όταν απογοητεύθηκε από την πολιτική, ξεκίνησε μια από τις σημαντικότερες ενότητες της δουλειάς του – εκείνη που έχει ως θέμα τον υπόγειο σιδηρόδρομο – εξαιτίας μιας απεργίας των ταξί και χρησιμοποίησε ως σανίδα σωτηρίας για να ξεφύγει από τον εθισμό του μια αυτοπροσωπογραφία του, μπορεί να αφορά τον θεατή του 2019; Την απάντηση την έχει δώσει ο ίδιος ο Δήμος Σκουλάκης: «Είμαι ζωγράφος του σήμερα. Σαν ζωγράφος του παρόντος “τρομοκρατώ” τον θεατή γιατί του δείχνω τον κόσμο που ζει, την κόλασή του».

INFO

H αναδρομική έκθεση του Δήμου Σκουλάκη «Ενας μεγάλος αντιφατικός» εγκαινιάζεται την Τετάρτη στις 20.00 στο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138), υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου. Ξεναγήσεις στις 16 και 30 Μαρτίου, 13 Απριλίου και 4 Μαΐου, στις 12.00. Εως τις 5 Μαΐου