Με την άνοδο της θερμοκρασίας κάθε καλοκαίρι, αυξάνονται και οι εισαγωγές σε καρδιολογικές κλινικές, σύμφωνα με την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (ΕΚΕ). Η σχέση ανάμεσα στη ζέστη και την καρδιαγγειακή νόσο είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη και αφορά εκατομμύρια ανθρώπους στη χώρα μας, όπως επισημαίνει η Ελληική Καρδιογική Εταιρεία, παρουσιάζοντας τα νεότερα δεδομένα και τα μέτρα προστασίας για τους καρδιοπαθείς.
Αυξημένος ο κίνδυνος θανάτου
Ο καύσωνας δεν είναι απλώς πηγή δυσφορίας. Για όσους πάσχουν από καρδιαγγειακά νοσήματα, αποτελεί αποδεδειγμένο παράγοντα κινδύνου με μετρήσιμες συνέπειες. Μετα-ανάλυση 54 επιδημιολογικών μελετών σε 20 χώρες, που δημοσιεύτηκε στο The Lancet Planetary Health, έδειξε ότι οι καύσωνες αυξάνουν τη θνητότητα από καρδιαγγειακά νοσήματα κατά περίπου 15% σε σχέση με περιόδους φυσιολογικών θερμοκρασιών.
Ο κίνδυνος εντείνεται όσο παρατείνεται η διάρκεια του καύσωνα. Μελέτη στο BMC Public Health κατέδειξε ότι όταν η μέγιστη θερμοκρασία υπερβαίνει τους 35°C για τέσσερις συνεχόμενες ημέρες, η καρδιαγγειακή θνητότητα αυξάνεται κατά 10%, ενώ από την πέμπτη ημέρα μπορεί να φτάσει έως και το 51%.
Τα άτομα άνω των 65 ετών κινδυνεύουν περισσότερο, καθώς σε παρατεταμένους καύσωνες διάρκειας πέντε ή περισσότερων ημερών η θνητότητα στην ηλικιακή αυτή ομάδα αυξάνεται κατά 24%, έναντι 18% στον γενικό πληθυσμό.
Η ατμοσφαιρική ρύπανση ως επιβαρυντικός παράγοντας
Ένας συχνά υποτιμημένος παράγοντας είναι η ατμοσφαιρική ρύπανση, η οποία επιδεινώνεται σημαντικά τους θερινούς μήνες. Οι υψηλές θερμοκρασίες ενισχύουν τον σχηματισμό τροποσφαιρικού όζοντος και αυξάνουν τις συγκεντρώσεις λεπτών αιωρούμενων σωματιδίων (PM2.5).
Μελέτες στο Journal of the American College of Cardiology δείχνουν ότι η έκθεση στα PM2.5 προκαλεί φλεγμονή του αγγειακού τοιχώματος, ενδοθηλιακή δυσλειτουργία και οξειδωτικό στρες — μηχανισμούς που επιταχύνουν την αθηροσκλήρωση και αυξάνουν τον κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού και καρδιακής ανεπάρκειας.
Η Ελλάδα δεν εξαιρείται από το φαινόμενο. Τα αστικά κέντρα καταγράφουν συχνά υψηλές συγκεντρώσεις ρύπων κατά τους καλοκαιρινούς καύσωνες, ενισχυμένες από την κυκλοφοριακή συμφόρηση και τις δασικές πυρκαγιές. Για τους καρδιοπαθείς, ο συνδυασμός καύσωνα και ρύπανσης λειτουργεί συνεργικά, πολλαπλασιάζοντας τον κίνδυνο.
(EUROKINISSI/ΜΟΤΙΟΝΤΕΑΜ/ΒΕΡΒΕΡΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ)
Καύσωνας: Γιατί η καρδιά δοκιμάζεται στη ζέστη
Όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει, ο οργανισμός αυξάνει τη ροή αίματος στο δέρμα για να αποβάλει θερμότητα. Αυτό επιβαρύνει την καρδιά, η οποία πρέπει να αντλεί περισσότερο αίμα με ταχύτερους παλμούς, ενώ η αρτηριακή πίεση πέφτει. Παράλληλα, η εφίδρωση οδηγεί σε απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών, γεγονός που μπορεί να αποσταθεροποιήσει τον καρδιακό ρυθμό και να επηρεάσει τη δράση φαρμάκων, όπως τα διουρητικά και οι αντιαρρυθμικοί παράγοντες.
Η φαρμακευτική αγωγή προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο πολυπλοκότητας. Οι β-αποκλειστές περιορίζουν την αντιρροπιστική αύξηση των παλμών, τα διουρητικά επιτείνουν την αφυδάτωση, ενώ τα αντιυπερτασικά φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν επικίνδυνη πτώση πίεσης. Η κατανόηση αυτών των αλληλεπιδράσεων απαιτεί εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση πριν από κάθε καλοκαίρι.
Στις ομάδες υψηλού κινδύνου περιλαμβάνονται ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, ιστορικό εμφράγματος ή εγκεφαλικού, αρρυθμίες όπως η κολπική μαρμαρυγή, κακώς ρυθμισμένη υπέρταση, ηλικία άνω των 65 ετών και πολυφαρμακία.
(EUROKINISSI/ΜΟΤΙΟΝΤΕΑΜ/ΒΕΡΒΕΡΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ)
Οδηγίες προστασίας για τους καρδιοπαθείς
1. Πίνετε νερό ακόμη κι αν δεν διψάτε. Η αίσθηση δίψας μειώνεται με την ηλικία. Στοχεύστε 6-8 ποτήρια ημερησίως, εκτός αν υπάρχει ιατρικός περιορισμός. Αποφύγετε αλκοόλ και καφεΐνη που προκαλούν αφυδάτωση.
2. Μην κυκλοφορείτε τις ώρες αιχμής (12:00-17:00). Παραμείνετε σε κλιματιζόμενο χώρο ή σε δημόσιο κτίριο αν δεν διαθέτετε κλιματισμό.
3. Ελέγχετε τον Δείκτη Ποιότητας Ατμοσφαιρικού Αέρα. Τις ημέρες υψηλής ρύπανσης ή πυρκαγιών, αποφύγετε κάθε περιττή μετακίνηση.
4. Ντυθείτε ελαφριά, με ανοιχτόχρωμα ρούχα από φυσικά υφάσματα και φορέστε καπέλο για να μειώσετε την απορρόφηση θερμότητας.
5. Μην αλλάζετε φάρμακα χωρίς ιατρική καθοδήγηση. Η αυθαίρετη μείωση διουρητικών λόγω φόβου αφυδάτωσης είναι επικίνδυνη.
6. Μετράτε συχνότερα την αρτηριακή σας πίεση. Η ζέστη μπορεί να προκαλέσει διακυμάνσεις. Κρατήστε ημερολόγιο και ενημερώστε τον καρδιολόγο σας για τυχόν αποκλίσεις.
7. Προτιμήστε ελαφρά γεύματα και επαρκή ύπνο. Τα βαριά φαγητά επιβαρύνουν το κυκλοφορικό, ενώ η έλλειψη ύπνου εντείνει την καταπόνηση της καρδιάς.
8. Αναγνωρίστε τα σημάδια κινδύνου και καλέστε άμεσα το 166. Συμπτώματα όπως δύσπνοια, βάρος στο στήθος, ζάλη, λιποθυμία, πρήξιμο στα κάτω άκρα ή έντονη κόπωση απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία τονίζει ότι ο καύσωνας και η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελούν πραγματικούς και μετρήσιμους παράγοντες κινδύνου για την καρδιαγγειακή υγεία. Ωστόσο, με σωστή πρόληψη και στενή επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό, ο κίνδυνος μπορεί να παραμείνει απολύτως διαχειρίσιμος.
