Πρωτοφανή χαρακτηρίζει ο Ευθύμης Λέκκας, ομότιμος Καθηγητής Δυναμικής, Τεκτονικής, Εφαρμοσμένης Γεωλογίας και Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας, τα φαινόμενα που εκδηλώθηκαν με τους σεισμούς 7.2 και 7.5 Mw (USGS) στη Βενεζουέλα, σύμφωνα με τις καταγραφές της ελληνικής αποστολής. Η αποστολή, στην οποία συμμετείχε και ο ομότιμος Καθηγητής Αντισεισμικής Τεχνολογίας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Παναγιώτης Καρύδης, είχε στόχο την επιστημονική, τεχνική, επιχειρησιακή και ανθρωπιστική συνδρομή στην πληγείσα χώρα.
Στις 24 Ιουνίου σημειώθηκαν δύο ισχυροί σεισμοί μεγέθους 7,2 και 7,5, στην παράκτια ζώνη της Βενεζουέλας, προκαλώντας χιλιάδες θύματα και τραυματίες. Οι δονήσεις είχαν σοβαρές επιπτώσεις στο δομημένο περιβάλλον και στα έργα υποδομής, ενώ οι κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες εκτιμάται ότι αγγίζουν το 5% του ΑΕΠ της χώρας.
Ασυνήθιστη διπλή σεισμική δόνηση
Η ελληνική αποστολή κατέγραψε γεωδυναμικά φαινόμενα χωρίς προηγούμενο. Οι δύο ισχυροί σεισμοί εκδηλώθηκαν με χρονική διαφορά μόλις 39 δευτερολέπτων, κάτι που δεν έχει παρατηρηθεί ποτέ ξανά. Σε άλλες περιπτώσεις, όπως οι δίδυμοι σεισμοί στην Τουρκία το 2023, η χρονική απόσταση ήταν τουλάχιστον έξι ώρες ή ακόμη και ημέρες.
Η ρηξιγενής ζώνη που ενεργοποιήθηκε έχει μήκος περίπου 300 χιλιομέτρων (San Sebastian Fault) και εκτείνεται κατά μήκος της βόρειας ακτογραμμής της Βενεζουέλας. Οριοθετεί την πλάκα της Νότιας Αμερικής από εκείνη της Καραϊβικής, με καθαρά δεξιόστροφη οριζόντια ολίσθηση.
Αντίστροφη γεωγραφία των ζημιών
Παρά τη σφοδρότητα των σεισμών, καμία βλάβη δεν παρατηρήθηκε στη στενή επικεντρική περιοχή (San Felipe, Morón, Valencia), όπου ακόμη και παλαιές κατασκευές παρέμειναν άθικτες. Αντίθετα, εκατοντάδες καταρρεύσεις και σοβαρές ζημιές σημειώθηκαν 200 χιλιόμετρα ανατολικά, στις περιοχές La Guaira, Catia La Mar και Caraballeda, που αποτέλεσαν το μακροσεισμικό επίκεντρο των επιπτώσεων.
Οι καταρρεύσεις αφορούσαν τόσο μικρά όσο και πολυώροφα κτήρια, ύψους έως και 30 ορόφων. Στην περιοχή του Caracas, ωστόσο, οι ζημιές ήταν περιορισμένες, με καταρρεύσεις περίπου δέκα μεγάλων κτηρίων. Οι ρηξιγενείς ζώνες που διατρέχουν την πρωτεύουσα εκτιμάται ότι δεν ενεργοποιήθηκαν.
Γεωτεχνικοί παράγοντες και συντονισμός δονήσεων
Σημαντικό ρόλο στην καταστροφή έπαιξαν οι χαλαρές παράκτιες αποθέσεις, πάνω στις οποίες θεμελιώνονταν πολλά από τα κατεστραμμένα κτήρια. Οι αποθέσεις αυτές συντονίστηκαν με τη μεγάλη ιδιοπερίοδο των σεισμικών κυμάτων, εντείνοντας την ταλάντωση των κατασκευών. Η μικρή χρονική απόσταση μεταξύ των δύο σεισμών σήμαινε ότι οι δομές δεν πρόλαβαν να αποσβεστούν από τον πρώτο κραδασμό πριν δεχθούν τον δεύτερο, ακόμη εντονότερο.
Αντίθετα, στις γειτονικές περιοχές με βραχώδεις σχηματισμούς δεν παρατηρήθηκαν συστηματικές καταρρεύσεις. Ακόμη και σε φαβέλες με φτωχή ποιότητα κατασκευών και υψηλή πυκνότητα δόμησης, οι ζημιές ήταν μηδενικές, λόγω της διαφορετικής γεωδυναμικής συμπεριφοράς του εδάφους.
Συνέχιση της επιστημονικής ανάλυσης
Η ανάλυση των δεδομένων που συγκεντρώθηκαν από την ελληνική αποστολή θα συνεχιστεί το επόμενο διάστημα. Τα αποτελέσματα θα παρουσιαστούν στο ειδικό επιστημονικό τεύχος «Newsletter of Environmental, Disaster, and Crises Management Strategies», που εκδίδεται υπό την αιγίδα του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Στρατηγικές Διαχείρισης Περιβάλλοντος, Καταστροφών και Κρίσεων» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
