Ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν φαίνεται να βρίσκεται στην πιο δύσκολη θέση από την έναρξη του πολέμου, ενώ εν όψει της αυριανής Συνόδου Κορυφής στην Άγκυρα τίθεται το ερώτημα: είναι αυτή η στιγμή που θα επιλέξει να δοκιμάσει πραγματικά τη Συμμαχία;
Όπως αναφέρει το αμερικανικό δίκτυο CNN, ο πόλεμος που ο ίδιος ξεκίνησε επιβαρύνει ολοένα και περισσότερο τη ρωσική οικονομία και πλήττει τη δημοτικότητά του. Την ίδια ώρα, η σύγκρουση εισέρχεται ήδη στο πέμπτο έτος της.
Καθώς η Ουκρανία συνεχίζει επιθέσεις με πυραύλους και drones μεγάλου και μεσαίου βεληνεκούς, προκαλώντας ελλείψεις φυσικού αερίου και εκτεταμένες ζημιές, πληθαίνουν τα ερωτήματα για το πώς μπορεί ή σκοπεύει να αντιδράσει ο Πούτιν απέναντι στις νέες στρατιωτικές δυνατότητες του Κιέβου.
Το βασικό ερώτημα είναι αν ο Ρώσος πρόεδρος θα επιλέξει να κλιμακώσει περαιτέρω τη σύγκρουση, όχι μόνο απέναντι στην Ουκρανία, αλλά και εναντίον των συμμάχων της στο ΝΑΤΟ.
Ανησυχίες για νέα μέτωπα στην Ευρώπη
Εντείνονται οι φόβοι ότι η Ρωσία θα μπορούσε να ανοίξει νέο μέτωπο στην Ευρώπη. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν προειδοποιήσει την Πολωνία για πιθανή περιορισμένη επίθεση ενδεχομένως με drones ή άλλες μορφές υβριδικού πολέμου ένα σενάριο που μέχρι πρόσφατα φάνταζε αδιανόητο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, η Εσθονία έχει αναφέρει Ρώσους άνδρες με στρατιωτική περιβολή κοντά στα σύνορά της, ενώ στη Δανία αεροδρόμια έκλεισαν όταν αγνώστου ταυτότητας drones εισήλθαν στον εναέριο χώρο τους. Το Όσλο εκφράζει ανησυχίες για τον ρωσικό οικισμό Μπάρεντσμπουργκ στο Σβάλμπαρντ, ενώ η απόφαση του Πούτιν να χορηγήσει ρωσικά διαβατήρια στους κατοίκους της Υπερδνειστερίας στη Μολδαβία εγείρει νέους φόβους.
Μετά την απόφαση του Πούτιν να εισβάλει στην Ουκρανία το 2022, μια κίνηση που βασίστηκε σε λανθασμένες πληροφορίες και έναν στρατό κατώτερο των προσδοκιών, πολλοί θεωρούν ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να λάβει ξανά εξαιρετικά ριψοκίνδυνες αποφάσεις.
Η Ρωσία ανάμεσα σε αδυναμία και προσαρμογή
Η σημερινή κατάσταση της Ρωσίας μπορεί να ιδωθεί από δύο πλευρές. Από τη μία, αποτυπώνει τις αδυναμίες της: η Μόσχα βρίσκεται σε διαφορετική θέση από ό,τι το 2022 και δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να κάνει λάθη.
Η χώρα, που στηρίζεται στους υδρογονάνθρακες, αναγκάζεται να εισάγει βενζίνη λόγω των ουκρανικών επιθέσεων στα διυλιστήρια. Ξοδεύει συναλλαγματικά αποθέματα για να περιορίσει τις οικονομικές επιπτώσεις και αδειάζει φυλακές για να καλύψει κενά στο μέτωπο.
Παράλληλα, έχει καταστεί εξαρτημένη από το Πεκίνο και αναζητεί στρατιωτική βοήθεια από τη Βόρεια Κορέα και το Ιράν. Το Κρεμλίνο δίνει προτεραιότητα στην αεράμυνα, ακόμη και για την προστασία της Μόσχας.
Από την άλλη πλευρά, προβάλλεται η εικόνα μιας χώρας που προσαρμόζεται. Τα εργοστάσια τροφοδοτούν αδιάκοπα την πολεμική βιομηχανία, μαθητές συναντούν βετεράνους, και η κρατική τηλεόραση λειτουργεί ως εργαλείο προπαγάνδας.
Η εσωτερική και διεθνής διάσταση
Επίσης, ο πόλεμος έχει εισχωρήσει στην καθημερινότητα των Ρώσων, ενώ για τους πολίτες του ΝΑΤΟ παραμένει μακρινό πρόβλημα. Μια ευρύτερη σύγκρουση με τη Βορειοατλαντική Συμμαχία θα μπορούσε να δώσει στον Πούτιν αφήγημα για το αδιέξοδο στην Ουκρανία και να δικαιολογήσει γενική επιστράτευση.
Τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ διαφωνούν για τις αμυντικές δαπάνες, ενώ η Ρωσία δαπανά ήδη περίπου το 7% του ΑΕΠ της για τον πόλεμο. Κάποιοι αναλυτές θεωρούν ότι τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή για τη Μόσχα να δοκιμάσει τις αντοχές της Συμμαχίας, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπονομεύει τη συνοχή της με τις δηλώσεις του.
Ωστόσο, οι επιλογές της Μόσχας παραμένουν περιορισμένες. Μια χώρα που δυσκολεύεται να επικρατήσει στην Ουκρανία δύσκολα μπορεί να μετατραπεί ξαφνικά σε πανίσχυρο αντίπαλο.
Περιορισμοί και πολιτικοί υπολογισμοί
Οι μεγάλες επιθέσεις κατά του Κιέβου πραγματοποιούνται κάθε 10 έως 15 ημέρες, ένδειξη είτε περιορισμένων αποθεμάτων είτε δυσκολιών στον εντοπισμό στόχων. Η προέλαση των ρωσικών δυνάμεων έχει σχεδόν σταματήσει, ενώ ο Πούτιν ανακοινώνει ανύπαρκτες επιτυχίες, όπως την υποτιθέμενη κατάληψη της Κοστιαντίνιβκα.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι απέρριψε τον ισχυρισμό ως μπλόφα και κάλεσε τον Πούτιν να συναντηθούν για ειρήνη. Το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW) εκτιμά ότι οι ανακοινώσεις του Κρεμλίνου αποσκοπούν στο να επηρεάσουν τις ΗΠΑ και πιθανές διαπραγματεύσεις.
Το να διακηρύσσει κανείς μια ανύπαρκτη νίκη αποτελεί ένδειξη αδυναμίας. Και εκεί εντοπίζεται το δίλημμα του Πούτιν: να συνεχίσει έναν πόλεμο που δεν κερδίζει ή να τον μετατρέψει σε σύγκρουση με το ΝΑΤΟ, όπου η αποτυχία θα μπορούσε να δικαιολογηθεί ως μάχη με ανώτερο αντίπαλο.
Η στάση της Δύσης και το μέλλον
Παρά τις αντιφατικές δηλώσεις του Τραμπ και του υπουργού Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, όσο πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, ενισχύονται οι πιο παραδοσιακές θέσεις της ρεπουμπλικανικής εξωτερικής πολιτικής, όπως τις εκφράζει ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.
Η κρίση που προκάλεσε η αμερικανική επιδίωξη για την κατάληψη της Γροιλανδίας ώθησε τις ευρωπαϊκές χώρες να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνά τους, εξέλιξη δυσμενή για τη Μόσχα.
Θεωρείται επίσης απίθανο η Ρωσία να επιχειρήσει πίεση μέσω πυρηνικών όπλων, καθώς μια τέτοια ενέργεια θα προκαλούσε έντονες αντιδράσεις όχι μόνο από τις ΗΠΑ αλλά και από την Κίνα. Επιπλέον, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος δυσλειτουργίας αυτών των όπλων, καθιστώντας την απειλή πιο αποτελεσματική όσο παραμένει θεωρητική.
Ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός του Πούτιν
Η πρόκληση για τον Πούτιν είναι να αποσταθεροποιήσει τη Δύση χωρίς να οδηγηθεί σε άμεση στρατιωτική σύγκρουση με το ΝΑΤΟ. Η τελευταία δεκαετία είναι γεμάτη από ρωσικές ενέργειες εκφοβισμού, από τη χρήση του νευροτοξικού παράγοντα Novichok στο Σάλσμπερι έως τις παρεμβάσεις σε εκλογές και τις κινήσεις ρωσικών πλοίων κοντά σε υποθαλάσσια καλώδια.
Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του Βλάντιμιρ Πούτιν είναι η μακροχρόνια παραμονή του στην εξουσία, χωρίς τους περιορισμούς των τετραετών εκλογικών κύκλων που δεσμεύουν τους δυτικούς ηγέτες. Μπορεί να περιμένει ώσπου να αλλάξει η γενιά ηγετών του ΝΑΤΟ και να μειωθεί το τεχνολογικό πλεονέκτημα της Ουκρανίας.
Εν κατακλείδι, ο Πούτιν δεν είναι άτρωτος απέναντι στον χρόνο. Ίσως, τελικά, να αποδειχθεί αρκετά ρεαλιστής ώστε να μην επισπεύσει το τέλος της κυριαρχίας του, κλιμακώνοντας έναν πόλεμο που ήδη δυσκολεύεται να κερδίσει.
Με πληροφορίες από CNN
