Ένα στα τέσσερα παιδιά ηλικίας 7-9 ετών στην Ευρώπη είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Η Ελλάδα κατατάσσεται στη 2η θέση ως προς την παχυσαρκία και στην 3η ως προς την υπερβαρότητα, ενώ το 18% των γονέων ή φροντιστών φαίνεται να υποεκτιμά την κατάσταση των παιδιών τους.
Τα δεδομένα για την παιδική παχυσαρκία στη χώρα δεν αποτελούν έκπληξη. Από το 2010, το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος (ΔΙΠΑΕ) συμμετέχει στο πρόγραμμα του ΠΟΥ για την παρακολούθηση της παιδικής παχυσαρκίας στην Ευρώπη, καταγράφοντας σταθερά υψηλά ποσοστά στις χώρες του Νότου, με την Ελλάδα να βρίσκεται στις πρώτες θέσεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, το ποσοστό υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών στην Ελλάδα κυμαίνεται τα τελευταία χρόνια από 30% έως 42%, με το 15%-20% να αφορά παχύσαρκα παιδιά. Στις μικρότερες ηλικίες, τα ποσοστά είναι σχεδόν ίσα μεταξύ αγοριών και κοριτσιών, ωστόσο μειώνονται στα κορίτσια όσο μεγαλώνουν. Παράλληλα, υψηλότερα ποσοστά εντοπίζονται σε κοινωνικά και οικονομικά ευάλωτες περιοχές.
Τα στοιχεία αυτά παρουσίασε η καθηγήτρια του Τμήματος Επιστημών Διατροφής και Διαιτολογίας του ΔΙΠΑΕ, Μαρία Χασαπίδου, σε συνέντευξη Τύπου στην Αλεξάνδρεια Πανεπιστημιούπολη στη Σίνδο. Η παρουσίαση έγινε με αφορμή την ολοκλήρωση των δράσεων του προγράμματος «Τροφή για Δράση», που αποτελεί πυλώνα της Εθνικής Δράσης κατά της παιδικής παχυσαρκίας.
Η αυξημένη κατανάλωση ροφημάτων και χυμών με ζάχαρη, η μειωμένη πρόσληψη νερού, η παράλειψη πρωινού και η κατανάλωση μη υγιεινών σνακ, σε συνδυασμό με τη χαμηλή φυσική δραστηριότητα και τον παρατεταμένο χρόνο μπροστά σε οθόνες, συνδέονται άμεσα με την εμφάνιση παιδικής παχυσαρκίας.
Το πρόγραμμα «Τροφή για Δράση»
Η πρωτοβουλία «Τροφή για Δράση», στην οποία συμμετέχουν 13 ελληνικά πανεπιστήμια, ανέπτυξε τέσσερις εργαλειοθήκες με εκπαιδευτικό υλικό για όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης. Οι δράσεις επικεντρώνονται στην επαρκή κατανάλωση νερού, στη μείωση ροφημάτων με ζάχαρη, στην κατανάλωση πρωινού και υγιεινών σνακ, στην ενίσχυση της σωματικής δραστηριότητας και στη μείωση του χρόνου καθιστικής ζωής.
Στην Κεντρική Μακεδονία, το πρόγραμμα υλοποιήθηκε από το ΔΙΠΑΕ και το ΑΠΘ σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής (ΙΚΠΙ) και τη UNICEF, στο πλαίσιο του Εθνικού Δικτύου Συνεργαζόμενων Φορέων της Γενικής Γραμματείας Δημόσιας Υγείας. Το Δίκτυο ιδρύθηκε στο πλαίσιο της Εθνικής Δράσης κατά της παιδικής παχυσαρκίας, που υλοποιείται από το Υπουργείο Υγείας και τη UNICEF, με χρηματοδότηση από το πρόγραμμα Ελλάδα 2.0 της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU.
Οι δράσεις περιλάμβαναν ενημερωτικά σεμινάρια για 1.025 εκπαιδευτικούς, γονείς και φροντιστές, δύο φεστιβάλ υγείας και άσκησης, καθώς και έναν διαγενεακό μαραθώνιο με συμμετοχή 460 μαθητών και 150 ενηλίκων. Επιπλέον, δημιουργήθηκαν δύο σχολεία-κόμβοι σε Θεσσαλονίκη και Κιλκίς, όπου υλοποιήθηκαν δράσεις για περίπου 500 μαθητές, ενώ πραγματοποιήθηκαν θερινά βιωματικά προγράμματα, χαρτογράφηση δημόσιων χώρων άθλησης και σύνταξη οδηγών καλών πρακτικών.
«Η ολοκλήρωση του προγράμματος σηματοδοτείται με μεγάλη επιτυχία, έχοντας ευαισθητοποιήσει μαθητές, εκπαιδευτικούς και την ευρύτερη κοινότητα μέσω πολυάριθμης συμμετοχής από όλες τις περιοχές», ανέφεραν οι εκπρόσωποι της επιστημονικής ομάδας του ΔΙΠΑΕ. Όπως σημείωσαν, η συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση, την εκπαιδευτική κοινότητα και την κοινωνία των πολιτών δημιουργεί μια σημαντική παρακαταθήκη για το μέλλον.
Η Εθνική Δράση κατά της παιδικής παχυσαρκίας
Η Εθνική Δράση για την αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας είναι το πρώτο ολοκληρωμένο πρόγραμμα πρόληψης και αντιμετώπισης του φαινομένου, με στόχο την προώθηση υγιεινών συνηθειών διατροφής και άσκησης. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν ακαδημαϊκοί, εκπαιδευτικοί, επαγγελματίες υγείας, παιδίατροι, διαιτολόγοι, σεφ, γονείς, παιδιά, αθλητικά σωματεία και τοπικοί φορείς.
Το πρόγραμμα καλύπτει όλη την επικράτεια και απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 0-17 ετών και τις οικογένειές τους, παρέχοντας υποστήριξη σε επίπεδο πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας πρόληψης. Οι οικογένειες μπορούν, μέσω επισκέψεων σε γιατρούς, να λάβουν εκτίμηση για την ανάπτυξη, τη διατροφική κατάσταση και τους παράγοντες κινδύνου των παιδιών.
Για παιδιά που αντιμετωπίζουν προβλήματα παχυσαρκίας, παρέχονται δωρεάν συμβουλευτικές συνεδρίες σχετικά με τη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα και τις συμπεριφορές υγείας, από κατάλληλα εκπαιδευμένους επαγγελματίες υγείας.
