Το 2023, σε νερά τόσο βαθιά που το φως του ήλιου δεν φτάνει ποτέ, επιστήμονες που χειρίζονταν ένα τηλεκατευθυνόμενο όχημα εντόπισαν ένα μυστηριώδες αντικείμενο στον πυθμένα του ωκεανού. Επρόκειτο για μια σφαιρική, χρυσαφένια μάζα στερεωμένη επάνω σε βράχο, η οποία λαμποκοπούσε κάτω από τους προβολείς του ROV Deep Discoverer και φαινόταν να ανήκει σε κάτι που κανείς δεν είχε ξαναδεί.
Αρχικά, οι ερευνητές υπέθεσαν ότι επρόκειτο για εγκαταλελειμμένη ωοθήκη κάποιου βαθέος θαλάσσιου οργανισμού. Τρία χρόνια αργότερα, η απάντηση ήρθε – και δεν ήταν αυτή που περίμεναν. Το μυστηριώδες αντικείμενο αποδείχθηκε πως ήταν ένα κομμάτι «δέρματος» που είχε αποβάλει μια θαλάσσια ανεμώνη, πιθανότατα κατά τη μετακίνησή της ή στη διαδικασία αναπαραγωγής της.
Μετά από λεπτομερή ανάλυση, οι επιστήμονες εντόπισαν το είδος: Relicanthus daphneae, ένα είδος βαθέων υδάτων του φύλου των κνιδόζωων, με πλοκάμια που μπορούν να φτάσουν σε μήκος πάνω από δύο μέτρα. Η αρχική ανακάλυψη της χρυσής σφαίρας, διαμέτρου περίπου δέκα εκατοστών, προκάλεσε ενθουσιασμό και απορία. Εντοπίστηκε κολλημένη σε βράχο στον Κόλπο της Αλάσκας, σε βάθος περίπου 3.250 μέτρων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Η ανακάλυψη στα βάθη του Κόλπου της Αλάσκας
Σε τέτοια βάθη, η θερμοκρασία είναι εξαιρετικά χαμηλή, το σκοτάδι απόλυτο και η πίεση συντριπτική – παράγοντες που καθιστούν την ανθρώπινη εξερεύνηση εξαιρετικά δύσκολη. Οι επιστήμονες του πλοίου της NOAA Okeanos Explorer παρακολουθούσαν ζωντανά τη ροή εικόνας καθώς χειρίζονταν το τηλεκατευθυνόμενο όχημα Deep Discoverer.
«Δεν ξέρω τι να υποθέσω γι’ αυτό», είπε τότε ένας από τους ερευνητές στη ζωντανή μετάδοση της αποστολής, ενώ ένας άλλος πρόσθεσε: «Έχει σίγουρα μια μεγάλη τρύπα, οπότε κάτι είτε προσπάθησε να μπει είτε να βγει». Ένας τρίτος αστειεύτηκε: «Ελπίζω όταν το αγγίξουμε, να μη βγει κάτι από μέσα. Είναι σαν την αρχή μιας ταινίας τρόμου».
Το δείγμα συλλέχθηκε προσεκτικά με τον ρομποτικό βραχίονα του οχήματος και μεταφέρθηκε σε εργαστήριο για ανάλυση. Οι ερευνητές περίμεναν να ανακαλύψουν ότι πρόκειται για ωοθήκη, νεκρό σφουγγάρι ή κοράλλι. Ωστόσο, η ταυτότητα του ευρήματος αποδείχθηκε πιο περίπλοκη.
Η ταυτοποίηση του «χρυσού ορφάνου»
Ο ζωολόγος Άλεν Κόλινς από το Εθνικό Εργαστήριο Συστηματικής της NOAA εξήγησε ότι η ανάλυση απαιτούσε τη συνεργασία ειδικών σε μορφολογία, γενετική, βιοπληροφορική και βαθιά θαλάσσια οικολογία. Το δείγμα δεν παρουσίαζε την ανατομία ενός τυπικού ζώου, αλλά ήταν ινώδες και γεμάτο κνιδοκύτταρα – κύτταρα που συναντώνται σε κοράλλια και ανεμώνες. Οι τύποι των κυττάρων, γνωστοί ως σπειροκύστες, ανήκουν αποκλειστικά στην κλάση Hexacorallia.
Οι πρώτες δοκιμές DNA δεν έδωσαν σαφή αποτελέσματα λόγω της παρουσίας μικροοργανισμών. Μόνο μετά από πλήρη αλληλούχιση του γονιδιώματος εντοπίστηκε αντιστοιχία με το είδος R. daphneae, που περιγράφηκε για πρώτη φορά το 2006. Το «χρυσό αντικείμενο» ήταν ουσιαστικά ένα απομεινάρι επιδερμίδας, ένα είδος κελύφους που εκκρίνεται από το εξωτερικό στρώμα της ανεμώνης και μπορεί να αποκολληθεί παραμένοντας στον βυθό.
Ένας ζωντανός κύκλος στον πυθμένα του ωκεανού
Η κύρια ουσία του κελύφους φαίνεται να είναι χιτίνη, το ανθεκτικό, ινώδες υλικό που συναντάται και στα κελύφη των εντόμων ή στα κυτταρικά τοιχώματα των μυκήτων. Οι επιστήμονες σημειώνουν ότι το απομεινάρι αυτό μπορεί να συνδέεται με την κίνηση ή την αναπαραγωγή της ανεμώνης, μέσω μιας διαδικασίας που θυμίζει ατελή ασεξουαλική αναπαραγωγή.
Η επιφάνεια του κελύφους φιλοξενούσε μεγάλο αριθμό μικροοργανισμών, γεγονός που υποδηλώνει ότι λειτουργεί ως μικρο-οικοσύστημα, όπου βακτήρια τρέφονται από τα υπολείμματα του ιστού, συμβάλλοντας στον κύκλο του αζώτου στον ωκεανό.
«Αυτός είναι ο λόγος που συνεχίζουμε να εξερευνούμε»
Όπως δήλωσε ο υπηρεσιακός διευθυντής της NOAA Ocean Exploration, πλοίαρχος Γουίλιαμ Μόουιτ, «Αυτός είναι ο λόγος που συνεχίζουμε να εξερευνούμε – για να αποκαλύψουμε τα μυστικά των ωκεανών και να κατανοήσουμε πώς οι πόροι τους μπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξη, να ενισχύσουν την ασφάλεια και να διατηρήσουν τον πλανήτη μας».
Η προδημοσίευση της έρευνας είναι διαθέσιμη στο bioRxiv.
