Φυσητήρες καταγράφηκαν για πρώτη φορά σε βίντεο να χτυπούν μεταξύ τους με το κεφάλι, επιβεβαιώνοντας θρύλους που διηγούνταν ναυτικοί του 19ου αιώνα. Η ανακάλυψη, που τεκμηριώθηκε επιστημονικά από το Πανεπιστήμιο St Andrews, δίνει νέα διάσταση σε μαρτυρίες πως οι φυσητήρες χρησιμοποιούσαν το κεφάλι τους για να σπρώχνουν ή να χτυπούν αντικείμενα — ακόμη και πλοία. Οι αφηγήσεις αυτές ενέπνευσαν τον Χέρμαν Μέλβιλ για το μυθιστόρημα Μόμπι Ντικ.
Νέα συμπεριφορά αποκαλύπτεται μέσω drone
Με τη βοήθεια τεχνολογίας drone, οι επιστήμονες κατάφεραν να καταγράψουν όχι μόνο τα χτυπήματα με το κεφάλι, αλλά και τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις γύρω από αυτά. Το υλικό συλλέχθηκε μεταξύ 2020 και 2022 κατά τη διάρκεια ερευνών στις Αζόρες και τις Βαλεαρίδες Νήσους, προσφέροντας σπάνια εναέρια θέαση της συμπεριφοράς των φυσητήρων κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας.
Οι νεαροί φυσητήρες πρωταγωνιστές στα χτυπήματα
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στις 23 Μαρτίου στο περιοδικό Marine Mammal Science, αποκάλυψε ότι οι υποενήλικοι φυσητήρες είναι εκείνοι που εμπλέκονται στη συμπεριφορά αυτή — και όχι τα μεγάλα αρσενικά όπως θεωρούσαν οι επιστήμονες. Το εύρημα προκαλεί νέα ερωτήματα σχετικά με τον σκοπό αυτής της πρακτικής και τη σχέση της με τη δομή των κοινωνικών ομάδων.
Ο επικεφαλής συγγραφέας της έρευνας, δρ. Alec Burslem, ο οποίος εργάστηκε στο Πανεπιστήμιο St Andrews μαζί με συνεργάτες από το Πανεπιστήμιο των Αζορών και την οργάνωση Asociación Tursiops στις Βαλεαρίδες, δήλωσε: «Ήταν πραγματικά συναρπαστικό να παρατηρούμε αυτή τη συμπεριφορά, που είχε υποτεθεί εδώ και καιρό αλλά δεν είχε τεκμηριωθεί συστηματικά».
Γιατί οι φυσητήρες χτυπούν με το κεφάλι;
Οι επιστήμονες σημειώνουν πως απαιτούνται περισσότερες παρατηρήσεις για να κατανοηθεί ο λόγος αυτής της συμπεριφοράς. Η αυξανόμενη χρήση drones αναμένεται να διευκολύνει την παρακολούθηση τέτοιων φαινομένων, καθώς και άλλων που συμβαίνουν κοντά στην επιφάνεια και παραμένουν δύσκολο να παρατηρηθούν.
Κάποιοι ερευνητές θεωρούν ότι τα χτυπήματα με το κεφάλι ίσως προέρχονται από φυσικές αντιπαραθέσεις μεταξύ φυσητήρων, πιθανώς συνδεδεμένες με ανταγωνισμό μεταξύ αρσενικών. Άλλοι υποστηρίζουν ότι η χρήση του κεφαλιού ως «όπλο» ενέχει κινδύνους, καθώς μπορεί να προκαλέσει βλάβες σε ζωτικές δομές για την ηχοεντόπιση και την επικοινωνία.
Αντηχήσεις από ιστορικά ναυάγια
Αφηγήσεις για φυσητήρες που εμβολίζουν αντικείμενα καταγράφονται ήδη από τον 19ο αιώνα, την εποχή του παραδοσιακού φαλαινοθηρικού κυνηγιού. Το πιο γνωστό περιστατικό αφορά το πλοίο Essex, που βυθίστηκε το 1820 κοντά στα Γκαλαπάγκος έπειτα από δύο ισχυρά χτυπήματα από μεγάλο αρσενικό φυσητήρα — γεγονός που ενέπνευσε τον Μόμπι Ντικ.
Ο πρώτος αξιωματικός του πλοίου, Owen Chase, περιέγραψε τότε τη σύγκρουση λέγοντας: «I turned around and saw him about one hundred rods [approx. 500 m] directly ahead of us, coming down with twice his ordinary speed of around 24 knots, and it appeared with tenfold fury and vengeance in his aspect. The surf flew in all directions about him with the continual violent thrashing of his tail. His head about half out of the water, and in that way he came upon us, and again struck the ship.»
Άλλες αναφορές της ίδιας περιόδου μιλούν για παρόμοιες επιθέσεις που βύθισαν τα πλοία Ann Alexander και Kathleen.
Η τεχνολογία drone αλλάζει την έρευνα για τις φάλαινες
Ο δρ. Burslem, που σήμερα εργάζεται στο Πανεπιστήμιο της Χαβάης, τόνισε πως η νέα τεχνολογία μεταμορφώνει την επιστημονική παρατήρηση: «Αυτή η μοναδική εναέρια προοπτική για την καταγραφή συμπεριφορών κοντά στην επιφάνεια είναι μόνο ένα παράδειγμα του πώς η τεχνολογία drone αλλάζει τη μελέτη της άγριας ζωής. Είναι συναρπαστικό να σκεφτόμαστε ποιες ακόμη άγνωστες συμπεριφορές μπορεί σύντομα να αποκαλυφθούν».
Η έρευνα, με τίτλο “Headbutting Behavior Between Sperm Whales Documented Using Unoccupied Aerial Vehicles”, συντάχθηκε από τους Alec Burslem, Marga Cerdà, Txema Brotons, Luke Rendell, Mónica A. Silva και Rui Prieto και δημοσιεύθηκε στις 23 Μαρτίου 2026 στο περιοδικό Marine Mammal Science.
