Το Ιράν εκτέλεσε τρεις άνδρες την Πέμπτη, οι οποίοι κατηγορούνταν για τη δολοφονία αστυνομικών κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων τον Ιανουάριο. Ακτιβιστές προειδοποιούν για τον κίνδυνο νέου κύματος εκτελέσεων, καθώς ο πόλεμος με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζεται.

Πρόκειται για τις πρώτες εκτελέσεις που συνδέονται με τις πανεθνικές διαδηλώσεις, οι οποίες είχαν κατασταλεί βίαια από τις αρχές. Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων υποστηρίζουν ότι οι τρεις καταδικασθέντες δεν είχαν δίκαιη δίκη και ότι οι ομολογίες τους αποσπάστηκαν υπό βασανιστήρια.

Οι Μεχντί Γκασέμι, Σάλεχ Μοχαμαντί και Σαΐντ Νταβουντί απαγχονίστηκαν στην πόλη Κομ, νότια της Τεχεράνης, αφού κρίθηκαν ένοχοι για το έγκλημα της «κήρυξης πολέμου κατά του Θεού» (moharebeh), σύμφωνα με το πρακτορείο Mizan του δικαστικού σώματος.

Iranhr.net

Καταδικάστηκαν για συμμετοχή στη δολοφονία δύο αστυνομικών και για «επιχειρησιακές ενέργειες» υπέρ του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών. Ιδιαίτερη ανησυχία είχε εκφραστεί για την τύχη του Σάλεχ Μοχαμαντί, εφήβου πρωταθλητή πάλης, ο οποίος σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία στερήθηκε επαρκούς υπεράσπισης και εξαναγκάστηκε σε «ομολογίες» σε διαδικασία που δεν θύμιζε δίκαιη δίκη.

Η οργάνωση Iran Human Rights, με έδρα τη Νορβηγία, δήλωσε ότι οι τρεις είχαν καταδικαστεί σε θάνατο έπειτα από άδικη δίκη, βασισμένη σε ομολογίες που αποσπάστηκαν υπό βασανιστήρια. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο Μοχαμαντί είχε μόλις συμπληρώσει τα 19 του χρόνια.

Η ιρανική νομική οργάνωση Dadban τόνισε ότι οι καταδικασθέντες «στερήθηκαν αποτελεσματική πρόσβαση σε ανεξάρτητη νομική υπεράσπιση», χαρακτηρίζοντας τη χρήση της θανατικής ποινής υπό αυτές τις συνθήκες ως «εξωδικαστική εκτέλεση».

Κίνδυνος μαζικών εκτελέσεων

Μία ημέρα νωρίτερα, οι αρχές είχαν εκτελέσει τον Κουρούς Κεϊβανί, Ιρανοσουηδό υπήκοο, με την κατηγορία της κατασκοπείας υπέρ του Ισραήλ. Η εκτέλεση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από τη Σουηδία και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ήταν η πρώτη δημόσια ανακοίνωση εκτέλεσης μετά τις επιθέσεις του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών στις 28 Φεβρουαρίου, οι οποίες, σύμφωνα με τις αναφορές, σκότωσαν τον ανώτατο ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και πυροδότησαν τον πόλεμο που εξαπλώθηκε στη Μέση Ανατολή.

«Ανησυχούμε βαθιά για τον κίνδυνο μαζικών εκτελέσεων διαδηλωτών και πολιτικών κρατουμένων στη σκιά του πολέμου», ανέφερε η οργάνωση Iran Human Rights, προσθέτοντας ότι οι εκτελέσεις αποσκοπούν στη διάδοση φόβου μέσα στην κοινωνία.

Οι απαγχονισμοί των τριών ήταν οι πρώτες επίσημα ανακοινωμένες εκτελέσεις που σχετίζονται με τις διαδηλώσεις που ξέσπασαν στα τέλη Δεκεμβρίου λόγω της ακρίβειας και εξελίχθηκαν σε πανεθνικές αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις στις 8 και 9 Ιανουαρίου.

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατηγορούν τις δυνάμεις ασφαλείας για τη δολοφονία χιλιάδων ανθρώπων κατά την καταστολή των διαδηλώσεων, τις οποίες οι αρχές απέδωσαν στις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Το πρακτορείο HRANA, με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες, έχει καταγράψει πάνω από 7.000 θανάτους, κυρίως διαδηλωτών, προειδοποιώντας ότι ο πραγματικός αριθμός μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερος.

Η Τεχεράνη έχει αναγνωρίσει ότι περισσότεροι από 3.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια των ταραχών, ανάμεσά τους μέλη των σωμάτων ασφαλείας και άμαχοι, αποδίδοντας τη βία σε «τρομοκρατικές ενέργειες».

Ο επικεφαλής της δικαιοσύνης Γκολαμχοσεΐν Μοχσενί Εζεΐ έχει δηλώσει ότι δεν θα υπάρξει «καμία επιείκεια» για όσους καταδικαστούν για πράξεις βίας στις διαδηλώσεις. Η οργάνωση IHR προειδοποιεί ότι εκατοντάδες άνθρωποι αντιμετωπίζουν κατηγορίες που ενδέχεται να οδηγήσουν σε θανατική ποινή.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε αρχικά προειδοποιήσει ότι η Ουάσιγκτον θα επιτεθεί στο Ιράν εάν εκτελέσει διαδηλωτές, αλλά στη συνέχεια επικέντρωσε την πολιτική του στο πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.

Το Ιράν παραμένει, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η χώρα με τις περισσότερες εκτελέσεις παγκοσμίως μετά την Κίνα. Μόνο πέρυσι εκτέλεσε τουλάχιστον 1.500 άτομα, ενώ 13 άνθρωποι εκτελέστηκαν για υποθέσεις που σχετίζονταν με τον πόλεμο του Ιουνίου 2025 με το Ισραήλ και 12 για τις διαδηλώσεις του 2022-2023.

Πηγές: AFP, France 24