Στη σημερινή συμπλήρωση τεσσάρων ετών από την επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία αναφέρθηκε χθες ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης κατά την άφιξή του στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ στις Βρυξέλλες.
«Συμπληρώνονται αύριο τέσσερα χρόνια από την επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία, κατά σαφή παραβίαση κάθε έννοιας διεθνούς δικαίου και του Καταστατικού Χάρτη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ελλάδα θα δηλώσουν τη συνεχιζόμενη βούλησή τους για στήριξη της Ουκρανίας και ταυτόχρονα για στοχευμένες κυρώσεις, οι οποίες θα έχουν ένα ωφέλιμο αποτέλεσμα. Θα πρέπει να δηλώσουμε με κάθε κατηγορηματικότητα ότι οι επιθέσεις κατά αμάχων και κατά ενεργειακών υποδομών αποτελούν σαφέστατη παραβίαση του διεθνούς δικαίου και δεν είναι ανεκτές», δήλωσε σχετικά ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας.
Νωρίτερα, στις αρχές της προηγούμενης εβδομάδας, με αφορμή τη θλιβερή επέτειο, η Ένωση Ουκρανών Γυναικών στην Ελλάδα διοργάνωσε σε συνεργασία με την πρεσβεία της Ουκρανίας και την πρεσβεία του Καναδά δημοσια εκδηλωση στο Ινστιτούτο Γκαίτε με τιτλο, «Ο Πολεμος κατά της Παιδικής Ηλικίας: Βίαιος εκτοπισμός και Εξάελιψη Εθνικής και Πολιτιστικής Ταυτότητας των Ουκρανών Παιδιών από τη Ρωσική Ομοσπονδία».
Μεταξύ των στοιχείων που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, έντονη ανησυχία προκαλεί η αναφορά πως σύμφωνα με επίσημες ουκρανικές αρχές και διεθνή μέσα ενημέρωσης, πάνω από 19.500 Ουκρανόπουλα έχει επαληθευθεί ότι μεταφέρθηκαν ή απελάθηκαν στη Ρωσία ή σε κατεχόμενες από τη Ρωσία περιοχές από την αρχή της πλήρους κλίμακας εισβολής. Από αυτές τις καταγεγραμμένες περιτπώσεις, με επιτυχία έχουν επιστρέψει 1.965 παιδιά.
Σύμφωνα, δε, με ανεξάρτητες εκτιμήσεις – όπως είναι το Humanitarian Research Lab του Yale – ο αριθμός απελαθέντων ή μεταφερθέντων υπολογίζεται ότι μπορεί να φτάνει και τα 35.000 παιδιά. To εν λόγω ερευνητικό κέντρο του Yale έχει επιπλέον εντοπίσει περισσότερες από 200 εγκαταστάσεις στη Ρωσία και τη Λευκορωσία που φέρονται να εμπλέκονται στην κατήχηση, την «επανεκπαίδευση» και την αναγκαστική ρωσοποίηση των Ουκρανών παιδιών.
Οι συγκεκριμένες πρακτικές συνιστούν σοβαρή παραβίαση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, το οποίο απαγορεύει την αναγκαστική μεταφορά αμάχων από κατεχόμενα εδάφη καθώς και σοβαρή παραβίαση της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, η οποία εγγυάται δικαιώματα που σχετίζονται με την ταυτότητα, την οικογενειακή ενότητα και την προστασία από εξαναγκασμό.
Εκπροσωπώντας στην εν λόγω εκδήλωση το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, η διευθύντρια της Α5 Διεύθυνσης Ρωσίας, Λευκορωσιας, Χωρών Καυκάσου και Μάυρης Θάλασσας, Ελένη Τριανταφύλλου, πραγματοποίησε σύντομη παρέμβαση μεταφέροντας προς συμμετέχοντες και διοργανωτές τα θερμά συγχαρητήρια του Γιώργου Γεραπετρίτη για την πραγματοποίηση της συγκεκριμένης συζήτησης που στόχο είχε να ευαισθητοποιήσει γύρω από ένα ζήτημα μεγάλης σοβαρότητας και επείγουσας ανάγκης.
«Η δεινή θέση των παιδιών από την Ουκρανία που μεταφέρθηκαν βίαια ή απελάθηκαν μακριά από τα σπίτια τους, τις κοινότητές τους, τη χώρα τους, εγείρει βαθιές ανθρωπιστικές, νομικές και ηθικές ανησυχίες, πλήττοντας τα ίδια τα θεμέλια των διεθνών κανόνων που θεσπίστηκαν μετά τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της ιστορίας μας. Η Ελλάδα, μαζί με πολλές άλλες χώρες, έχει ζητήσει την άμεση, ασφαλή και άνευ όρων επιστροφή των παιδιών από την Ουκρανία και έχει καλέσει τη Ρωσική Ομοσπονδία να σταματήσει, χωρίς καθυστέρηση, οποιαδήποτε περαιτέρω πρακτική βίαιης μεταφοράς και διαγραφής ταυτότητας», σημείωσε εκ μέρους του ελληνικού ΥΠΕΞ η Ελένη Τριανταφύλλου.
Όπως ή ίδια επιπλέον επεσήμανε: «Ενόψει της συμπλήρωσης 4 ετών από την απρόκλητη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, θα ήθελα να επαναλάβω την ακλόνητη αλληλεγγύη της Ελλάδας προς τον ουκρανικό λαό και την ακλόνητη υποστήριξή μας για μια δίκαιη, διαρκή και συνολική ειρήνη στην Ουκρανία, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Σε αυτό το πλαίσιο, θα ήθελα να τονίσω ότι η Ελλάδα υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής όλων των πρωτοβουλιών για την Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένου του Ψηφίσματος της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ για την Επιστροφή των Ουκρανών παιδιών που υιοθετήθηκε τον περασμένο Νοέμβριο, και θα παραμείνει στο πλευρό της Ουκρανίας μέχρι να επιστραφεί με ασφάλεια κάθε παιδί. Στο πλαίσιο αυτό, έχουμε συμμετάσχει στην πρωτοβουλία του Προέδρου Ζελένσκι, την οποία συνίδρυσε ο Καναδάς, για την έναρξη του Διεθνούς Συνασπισμού για την Επιστροφή των Ουκρανών παιδιών, μιας πρωτοβουλίας ύψιστης σημασίας για τον σκοπό αυτό και ευρέως υποστηριζόμενης από τη διεθνή κοινότητα».
Ολοκληρώνοντας την ομιλία της, η Διευθύντρια της αρμόδιας διεύθυνσης του ελληνικού ΥΠΕΞ, μεταξύ άλλων, τόνισε: «Ας επιβεβαιώσουμε, επομένως, ότι η προστασία των παιδιών είναι μια ευθύνη που υπερβαίνει συμμαχίες, ιδεολογίες και σύνορα και ότι η λογοδοσία πρέπει να παραμείνει κεντρικός πυλώνας της διεθνούς αντίδρασης σε αναφερόμενες περιπτώσεις αναγκαστικών μεταφορών παιδιών από την Ουκρανία. Άλλωστε, τέτοιες πρακτικές είναι απαράδεκτες, καθώς δεν αποτελούν μόνο παραβίαση του νόμου, αλλά και κατάφωρη επίθεση στην ανθρωπιά μας».
Στη δική της τοποθέτηση, η πρέσβης του Καναδά στην Ελλάδα, Σόνια Θίσσεν, επεσήμανε πως η ρωσική επίθεση κατά της Ουκρανίας δεν αφορά μόνο εδάφη αλλά και ανθρώπους. «Πριν από τέσσερα χρόνια, η Ρωσία εξαπέλυσε μια ολοκληρωτική εισβολή στην Ουκρανία. Αυτή η εισβολή είναι μια παράνομη, απρόκλητη και αδικαιολόγητη πράξη επιθετικότητας. Τέσσερα ολόκληρα χρόνια αργότερα, η επιθετικότητα της Ρωσίας παραμένει αμείλικτη, προκαλώντας τεράστιο ανθρώπινο πόνο και καταστροφικές συνέπειες σε όλη την Ουκρανία. Κι όμως, κατά τη διάρκεια αυτών των τεσσάρων ετών σύγκρουσης, έχουμε γίνει μάρτυρες της βαθιάς ανθεκτικότητας και του θάρρους του ουκρανικού λαού καθώς υπερασπίζεται την κυριαρχία, την εθνική ταυτότητα και την εδαφική του ακεραιότητα. Ο πόλεμος της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας δεν αφορά μόνο το έδαφος – αφορά τους ανθρώπους. Χιλιάδες παιδιά από την Ουκρανία έχουν μεταφερθεί βίαια και απελαθεί παράνομα, αποσπασμένα από τις οικογένειές τους, τις κοινότητές τους και τον πολιτισμό τους. Δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική και διαρκής ειρήνη όσο τα παιδιά παραμένουν χωρισμένα από τις οικογένειες και τις κοινότητές τους. Τα παιδιά αντιπροσωπεύουν την πιο οξεία και επείγουσα ανθρωπιστική αιτία που απαιτεί διαρκή διεθνή συνεργασία και συντονισμό. Αυτά τα παιδιά αντιπροσωπεύουν επίσης την ελπίδα και το μέλλον της Ουκρανίας. Μια βασική διεθνής προτεραιότητα για τον Καναδά είναι η ανθρώπινη διάσταση του πολέμου. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Καναδάς συμπροεδρεύει με την Ουκρανία του Διεθνούς Συνασπισμού για την Επιστροφή των Παιδιών από την Ουκρανία, ο οποίος επικεντρώνεται στην επιστροφή των παιδιών στην πατρίδα τους και στην υποστήριξη της επανένωσης και της αποκατάστασής τους. Από την έναρξή του πριν από δύο χρόνια, 46 μέλη έχουν ενταχθεί στον Συνασπισμό. Ενθαρρύνουμε κάθε χώρα να εξετάσει πώς μπορεί να συμβάλλει, επειδή η επιστροφή των παιδιών δεν είναι πολιτική επιλογή αλλά ανθρωπιστική ευθύνη. Υποστηρίζοντας την Ουκρανία, χτίζουμε έναν πιο ειρηνικό, δημοκρατικό κόσμο και υπερασπιζόμαστε τις αξίες μας», σημείωσε, μεταξύ άλλων, η πρέσβης του Καναδά στην Ελλαδα.
Για το ίδιο θέμα, σύντομη παρέμβαση στην εκδήλωση στο Ινστιτούτο Γκαίτε πραγματοποίησε και η επιτετραμμένη της πρεσβείας της Ουκρανίας στην Ελλάδα, Βίτα Όλετς. «Στις 24 Φεβρουαρίου 2026 συμπληρώνονται 4 χρόνια από τότε που η Ρωσία ξεκίνησε την πλήρους κλίμακας εισβολή της στην Ουκρανία. Όπως μπορείτε να δείτε, συνεχίζουμε τον αγώνα μας για τη δημοκρατία, για την ύπαρξη της Ουκρανίας και των Ουκρανών ως έθνος», τόνισε η ίδια επικεντρώνοντας το υπόλοιπο μέρος της ομιλίας της στο πιο ευάλωτο κομμάτι της κοινωνίας της χώρας της, τα παιδιά της Ουκρανίας. «Χιλιάδες από αυτά σκοτώνονται ή τραυματίζονται ή απαγάγονται από τη Ρωσική Ομοσπονδία. Αλλά μαζί έχουμε ακόμα την ευκαιρία να σώσουμε πολλά από αυτά. Ο Πρόεδρός μας Βολοντίμιρ Ζελένσκι τόνισε ότι η μοίρα των αναγκαστικά εκτοπισμένων παιδιών είναι η νούμερο ένα προτεραιότητα για όλους μας. Χρειαζόμαστε ένα σαφές μητρώο αυτών των παιδιών και εργαζόμαστε πάνω σε αυτό. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να βρούμε πληροφορίες εντός της Ρωσίας σχετικά με το πού βρίσκονται τα παιδιά μας και γι’ αυτό η υποστήριξη των συντρόφων είναι ζωτικής σημασίας για τον εντοπισμό αυτών των παιδιών. Μαζί με τους εταίρους μας από τον Διεθνή Συνασπισμό για την Επιστροφή των Παιδιών της Ουκρανίας, καταφέραμε να επιστρέψουμε στην πατρίδα μας περίπου 1.980 παιδιά. Δεν είναι πάρα πολύ, αλλά κάθε επιστροφή, ακόμα και για 1 ή 3 ή 10 παιδιά είναι μια πραγματική επιτυχία, αλλά και μια πρόκληση, γιατί τα παιδιά πρέπει να επανενταχθούν και να προστατευτούν από το τραύμα που έχουν περάσει. Από αυτή την άποψη, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Καναδά, συμπρόεδρο του Διεθνούς Συνασπισμού για την Επιστροφή των Παιδιών της Ουκρανίας, για την υποστήριξη της αποστολής μας και, φυσικά, για τη συνδιοργάνωση αυτής της εκδήλωσης. Θα ήθελα επίσης να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μας σε όλες τις χώρες που έλαβαν ενεργές θέσεις και συνέβαλαν στην επιστροφή των παιδιών από την Ουκρανία. Η δέσμευση και η αλληλεγγύη σας, δίνουν ελπίδα σε οικογένειες σε όλη την Ουκρανία. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω την Ελλάδα που είναι μαζί μας στον Διεθνή Συνασπισμό, καθώς και για την παροχή προσωρινής προστασίας σε χιλιάδες παιδιά από την Ουκρανία και τις οικογένειές τους».
Κλείνοντας την τοποθέτησή της, η επιτετραμμένη της ουκρανικής πρεσβείας στην Ελλάδα έκανε λόγο για ανάγκη λογοδοσίας: «Οι υπεύθυνοι για εγκλήματα κατά των παιδιών της Ουκρανίας πρέπει να λογοδοτήσουν για τις πράξεις τους ενώπιον του νόμου. Και κάθε παιδί της Ουκρανίας αξίζει να επιστρέψει στο σπίτι».
Παρούσα στην εκδήλωση ήταν και η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου η οποία στη δική της τοποθέτηση υπογράμμισε πως «η προστασίά των παιδιών σε συνθήκες πολέμου είναι νομική και ηθική υποχρέωση».
Όπως η ίδια επεσήμανε: «Η αναγκαστική μεταφορά και η διαγραφή ταυτότητας παιδιών συνιστούν κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και των θεμελιωδών αρχών προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η Ευρώπη οφείλει να παραμείνει σταθερά προσηλωμένη στο κράτος δικαίου και να ενεργεί συλλογικά, με συντονισμό και συνέπεια, για την προστασία των παιδιών που πλήττονται από τον πόλεμο. Η συμμετοχή της Ελλάδας στη Διεθνή Συμμαχία για την Επιστροφή των Ουκρανών Παιδιών συμβάλλει σε ένα συντονισμένο διεθνές μήνυμα: τα δικαιώματα των παιδιών δεν διαπραγματεύονται και η ενότητα της οικογένειας και η ταυτότητά τους πρέπει να γίνονται σεβαστά. Σε εθνικό επίπεδο, συνεχίζουμε να ενισχύουμε το σύστημα παιδικής προστασίας, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς, ώστε κάθε παιδί που βρίσκεται σε ανάγκη να λαμβάνει την κατάλληλη φροντίδα και υποστήριξη. Η Ελλάδα παραμένει έτοιμη να συνεργαστεί εποικοδομητικά με τους διεθνείς εταίρους της για την προστασία και την ευημερία των παιδιών που πλήττονται από ένοπλες συγκρούσεις, υπερασπιζόμενη την αρχή ότι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν μπορεί ποτέ να αντιμετωπίζεται ως παράπλευρη απώλεια».
Όσον αφορά το συγκεκριμένο ζήτημα, τον Δεκέμβριο του 2025 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ υιοθέτησε ψήφισμα που απαιτεί την άμεση, ασφαλή και χωρίς όρους επιστροφή όλων των παιδιών που έχουν μεταφερθεί ή απελάθηκαν παράνομα από την Ουκρανία στη Ρωσία. Η Ελλάδα συνυπέβαλε και υπερψήφισε το ψήφισμα το οποίο έλαβε 91 ψήφους υπέρ, 12 κατά 57 αποχές.
Η χώρα μας προσχώρησε στη Διεθνή Συμμαχία για την Επιστροφή των Ουκρανών Παιδιών, την οποία ξεκίνησαν η Ουκρανία και ο Καναδάς με στόχο τη διευκόλυνση της ασφαλούς επιστροφής παιδιών που έχουν μεταφερθεί λόγω πολέμου, το 2024.
