Σε λαϊκό προσκύνημα τέθηκε από το πρωί της Παρασκευής (20 Φεβρουαρίου 2026) η σορός της Ελένης Γλύκατζη – Αρβελέρ στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών, όπου πραγματοποιήθηκε και η κηδεία της. Από τις 09:00 έως τις 12:00, πολίτες και πολιτικοί προσήλθαν στο παρεκκλήσι της Μητρόπολης για να της πουν το «τελευταίο αντίο».
Το φέρετρο ήταν σκεπασμένο με τις σημαίες της Ελλάδας και της Γαλλίας, ενώ επικήδειο εκφώνησε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας.
Ολοκληρώθηκε η εξόδιος ακολουθία
Ολοκληρώθηκε η εξόδιος ακολουθία, στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών, χοροστατούντος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και με παρουσία εκπροσώπων της πολιτείας, της ακαδημαϊκής κοινότητας και πλήθους πολιτών.
Τασούλας: «Είχε διαγράψει από το λεξιλόγιό της τη λέξη αδύνατο»
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας χαρακτήρισε την Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ «κορίτσι από τον Βύρωνα, ηρωίδα της Εθνικής Αντίστασης και ιστορικό που ήθελε να αναμετρηθεί με την ιστορία». Όπως είπε, «είχε διαγράψει από το λεξιλόγιό της τη λέξη αδύνατο».
Τόνισε ότι δεν εφησύχασε σε στερεότυπα, αλλά προχώρησε κατακτώντας νέα εδάφη, ιδιαίτερα στο πεδίο της Ιστορίας. «Η Αρβελέρ ανέσκαψε και έφερε στο φως αλήθειες του ελληνισμού και του ευρωπαϊκού πνεύματος», σημείωσε.
Ο κ. Τασούλας υπογράμμισε πως η εκλιπούσα απέδειξε ότι το Βυζάντιο βρίσκεται στην καρδιά της Δύσης και πως η ενότητα της Ευρώπης και της Ελλάδας είναι αδιαίρετη. «Μας δίδαξε ότι το Βυζάντιο είναι ελληνική ιστορία», ανέφερε, προσθέτοντας ότι το έργο και η στάση ζωής της μπορούν να αποτελέσουν πρότυπο για κάθε νέο που θέλει να σπάσει στεγανά.
Κλείνοντας, τόνισε πως «τον πόνο μας σήμερα απαλύνει το γεγονός ότι είναι αμέτρητα όσα μας πρόσφερε» και κάλεσε να αναγνωρίσουμε τη σημασία της ενότητας και να «διαγράψουμε από το εθνικό μας λεξιλόγιο τη λέξη αδύνατο».
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αποχαιρέτησε την Αρβελέρ με σημείωμα που του είχε δώσει το 2015
«Έγινε η πρώτη γυναίκα πρύτανης στο πανεπιστήμιο της Σορβόνης. Πέτυχε να γίνει αυτό που αρχικά ήθελε. Να γίνει μία γέφυρα». Με αυτά τα λόγια ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στην πορεία της Ελένης Γλύκατζη – Αρβελέρ, τονίζοντας τη διαχρονική της επιρροή.
Ο ίδιος σημείωσε ότι «ο εφησυχασμός είναι η μεγαλύτερη δειλία», φράση που, όπως είπε, επαναλάμβανε συχνά η αείμνηστη ιστορικός. «Όταν αρνείσαι το δικαίωμα της επιλογής, αρνείσαι την ελευθερία σου. Όποιος διστάζει να αλλάξει δεν πρέπει να αυταπατάται ότι ο ίδιος μένει σταθερός».
«Με ένα μάθημα, θα ήθελα να πω το προσωπικό αντίο στην προσωπική Ελληνίδα. Ήταν σκέψεις γραμμένες στο χέρι στο πολυτονικό, το 2015, όταν με ενθάρρυνε να διεκδικήσω την ηγεσία της ΝΔ», πρόσθεσε ο πρωθυπουργός, παραθέτοντας μέρος του σημειώματος που του είχε δώσει τότε. «Όταν φτωχεύουν οι πλούσιοι δεν πλουταίνουν οι φτωχοί», ήταν μια από τις φράσεις που του είχε γράψει η Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ.
Η κηδεία τελέστηκε δημοσία δαπάνη, έπειτα από κοινή απόφαση των υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη, Εσωτερικών Θεόδωρου Λιβάνιου και Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και Πολιτισμού Σοφίας Ζαχαράκη, ως ελάχιστος φόρος τιμής στην προσωπικότητα και το έργο της.
Συλλυπητήριο μήνυμα από τον Οικουμενικό Πατριάρχη
Κατά την εξόδιο ακολουθία αναγνώστηκε συλλυπητήριο μήνυμα εκ μέρους του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου. Στο μήνυμα επισημάνθηκε ότι, με το έργο της «Γιατί το Βυζάντιο», η Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ αποκατέστησε την ιστορική αλήθεια και τη βυζαντινή κληρονομιά.
Ο εκπρόσωπος του Πατριάρχη ανέφερε πως υπήρξε «πνευματική πηγή» που «υπηρέτησε την επιστήμη, εργάστηκε ακατάπαυστα και δεν κράτησε τη γνώση ως κτήμα ολιγομελές, αλλά τη διέχυσε στην κοινωνία». Τόνισε ακόμη ότι το έργο της αποτελεί γέφυρα μεταξύ Ανατολής και Δύσης.
Στη Μητρόπολη Αθηνών έφτασαν ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, ο Ευάγγελος Αποστολάκης, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας και η τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου.
Η άφιξη του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Μητρόπολη Αθηνών
Ακόμα στην Μητρόπολη Αθηνών έχει φτάσει η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Σέβη Βολουδάκη, ο Θανάσης Μαρτίνος, ο καθηγητής Δημοσίου Δικαίου και πρώην πρύτανης Θεόδωρος Φορτσάκης, η Μαριάννα Λάτση, η Άντζελα Γκερέκου, ο Νίκος Χαρδαλιάς, η Μιμή Ντενίση, ο ομότιμος καθηγητής Γλωσσολογίας Γιώργος Μπαμπινιώτης, η Λίνα Μενδώνη, ο Γιώργος και η Άννα Νταλάρα, η Θεοδώρα Τζάκρη και η Φάνη Πάλλη.
Η πορεία και το έργο της Ελένης Γλύκατζη – Αρβελέρ
Η Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ υπήρξε εμβληματική μορφή της βυζαντινής ιστοριογραφίας. Γεννημένη στην Αθήνα από μικρασιατική οικογένεια, σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και εργάστηκε στο Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, προτού εγκατασταθεί στο Παρίσι το 1953 για μεταπτυχιακές σπουδές.
Η ακαδημαϊκή της πορεία αναπτύχθηκε στο CNRS και στη Σορβόννη, όπου διακρίθηκε για τη συμβολή της στη μελέτη της βυζαντινής ιστορίας και του μεσογειακού κόσμου.
Το 1976 εξελέγη πρύτανης του Πανεπιστημίου Paris 1 Panthéon-Sorbonne, γράφοντας ιστορία ως η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε το αξίωμα σε έναν θεσμό με αιώνες διαδρομής.
Παράλληλα, υπηρέτησε σε κορυφαίες θέσεις σε ακαδημαϊκά και πολιτιστικά ιδρύματα σε Γαλλία και Ελλάδα, ενώ συμμετείχε ενεργά στον δημόσιο διάλογο για τα ζητήματα της ελληνικής κοινωνίας.
Αποχαιρετισμοί από την πολιτεία και τον ακαδημαϊκό κόσμο
Ο πρόεδρος της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης, μίλησε για την σπουδαία βυζαντινολόγο. «Ήρθα να αποχαιρετήσω με διακριτικότητα και τον προσήκοντα σεβασμό μια διαπρεπή επιστήμονα, μια πολύ σημαντική γυναίκα, μια μεγάλη Ελληνίδα. Η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ άφησε με την εμβληματική προσωπικότητά της μεγάλο αποτύπωμα στην ιστορία της νεότερης Ελλάδος. Αιωνία της η μνήμη», δήλωσε ο πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης έξω από το παρεκκλήσιο της Μητρόπολης Αθηνών.
Παράλληλα ο πρώην ΠΤΔ, Προκόπης Παυλόπουλος μίλησε για την παρακαταθήκη της ιστορικού δηλώνοντας
«Η παρακαταθήκη της για τον ευρωπαϊκό και ελληνικό πολιτισμό θα είναι για πάντα κοντά μας. Αυτή είναι η αιωνιότητα που ανήκει στους ανθρώπους», ανέφερε ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος.
Ο αποχαιρετισμός ενός Βυζαντινολόγου
Ο Μιχάλης Κακούρης περιέγραψε με θέρμη την προσωπικότητα της εκλιπούσας και τον ρόλο της στην ακαδημαϊκή ζωή της Ευρώπης. «Είμαι Βυζαντινολόγος στο Παρίσι και σήμερα ήρθα για την κηδεία της αγαπητής και σεμνής αδέλφου Ελένης Γλύκατζη – Αρβελέρ», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι «πραγματικά ήταν ο φάρος του Βυζαντινισμού στη Γαλλία επί σειρά ετών, για να μην πω για δεκαετίες».
Αναφερόμενος στη δική του παρουσία στο λαϊκό προσκύνημα, τόνισε ότι «σήμερα είναι ο ελάχιστος φόρος τιμής να παραστούμε εδώ πέρα». Όπως εξήγησε, η παρουσία του έχει θεσμικό χαρακτήρα, καθώς «αντιπροσωπεύω τους Γάλλους Βυζαντινολόγους και το Comité Français des Études Byzantines».
Η κληρονομιά της Ελένης Γλύκατζη – Αρβελέρ
Η διαδρομή της Ελένης Γλύκατζη – Αρβελέρ υπήρξε συνώνυμη με την ακαδημαϊκή αριστεία και τον ανθρωπισμό. Με έργο που γεφύρωσε την ελληνική και τη γαλλική πνευματική παράδοση, άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη μελέτη του Βυζαντίου και στη διεθνή προβολή του ελληνικού πολιτισμού.
