Ξέσπασμα ιλαράς σε σχολεία του βόρειου Λονδίνου έχει προκαλέσει ανησυχία στις υγειονομικές αρχές, καθώς τουλάχιστον 34 παιδιά έχουν προσβληθεί από τη νόσο, σύμφωνα με ανακοίνωση της Υπηρεσίας Υγειονομικής Ασφάλειας του Ηνωμένου Βασιλείου (UKHSA).
Τα περιστατικά εντοπίστηκαν στην περιοχή του Enfield και επιβεβαιώθηκαν εργαστηριακά τον Ιανουάριο. Το φαινόμενο χαρακτηρίζεται από τις αρχές ως «ταχέως εξαπλούμενο» και αφορά αρκετά σχολεία της περιοχής.
Το τοπικό ιατρείο NHS Ordnance Unity Centre For Health ανέφερε ότι το ξέσπασμα έχει επηρεάσει τουλάχιστον επτά σχολεία στο Enfield και στο γειτονικό Haringey. Περίπου ένα στα πέντε παιδιά που νόσησαν χρειάστηκε νοσηλεία, ενώ κανένα από αυτά δεν είχε πλήρη εμβολιαστική κάλυψη.
Η UKHSA σημείωσε πως τα 34 περιστατικά στο Enfield αντιστοιχούν σε περισσότερο από το ένα τρίτο των 96 συνολικών κρουσμάτων που καταγράφηκαν στην Αγγλία τον πρώτο μήνα του έτους. Οι αρχές καλούν τους γονείς να διασφαλίσουν ότι τα παιδιά τους είναι πλήρως εμβολιασμένα κατά της ιλαράς, μιας εξαιρετικά μεταδοτικής ασθένειας με πιθανές σοβαρές επιπλοκές.
Ανησυχία για χαμηλά ποσοστά εμβολιασμού
Η δημοτική σύμβουλος του Enfield, Alev Cazimoglu, δήλωσε ότι η επιδημία έχει επηρεάσει κυρίως παιδιά, με ορισμένα να χρειάζονται νοσηλεία μικρής διάρκειας. Τόνισε ότι ο εμβολιασμός αποτελεί «τον πιο αποτελεσματικό τρόπο προστασίας» και κάλεσε όσους δεν έχουν εμβολιαστεί πλήρως να το πράξουν άμεσα.
Το δημοτικό συμβούλιο του Enfield συνεργάζεται στενά με την UKHSA, το NHS και άλλους τοπικούς φορείς για τον περιορισμό της εξάπλωσης, σύμφωνα με τις εθνικές οδηγίες δημόσιας υγείας.
Έκκληση των ειδικών για εμβολιασμό
Η Δρ Vanessa Saliba από την UKHSA ανέφερε ότι η «μεγάλη» αυτή έξαρση επηρεάζει κυρίως ανεμβολίαστα παιδιά κάτω των 10 ετών σε σχολεία και παιδικούς σταθμούς. Όπως επισήμανε, η ιλαρά μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνιες επιπλοκές ή ακόμη και θάνατο, αν και προλαμβάνεται εύκολα με δύο δόσεις του εμβολίου MMRV (ιλαρά, παρωτίτιδα, ερυθρά, ανεμοβλογιά).
Η ίδια κάλεσε τους γονείς των παιδιών που έχασαν κάποια δόση να «κλείσουν ραντεβού το συντομότερο δυνατό», ώστε να προστατεύσουν τόσο τα παιδιά τους όσο και εκείνα που δεν μπορούν να εμβολιαστούν για λόγους υγείας. Παράλληλα, συνέστησε σε όσους σκοπεύουν να ταξιδέψουν στο εξωτερικό κατά τις διακοπές του Πάσχα να ελέγξουν το εμβολιαστικό τους ιστορικό, καθώς η ιλαρά παραμένει διαδεδομένη σε ορισμένες χώρες με στενούς δεσμούς με το Ηνωμένο Βασίλειο και συνεχίζει να προκαλεί εξάρσεις σε περιοχές της Ευρώπης.
Η απώλεια του καθεστώτος εξάλειψης
Τα κρούσματα ιλαράς αυξάνονται τόσο στο Ηνωμένο Βασίλειο όσο και διεθνώς, εξέλιξη που αποδίδεται εν μέρει στη μειωμένη συμμετοχή στα προγράμματα εμβολιασμού. Σύμφωνα με τα στοιχεία της UKHSA, μόλις το 64,3% των παιδιών πέντε ετών στο Enfield είχαν λάβει και τις δύο δόσεις του εμβολίου MMR για το 2024/25, ποσοστό από τα χαμηλότερα στη χώρα.
Σε εθνικό επίπεδο στο ΗΒ, το ποσοστό ανέρχεται σε 84,4%, όταν ο συνιστώμενος στόχος είναι 95%. Η κάλυψη ήταν 84,5% το 2023-24, μειωμένη από το 88,8% που είχε επιτευχθεί το 2014-15. Τον Ιανουάριο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανακοίνωσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο έχασε το καθεστώς εξάλειψης της ιλαράς μετά τα πρόσφατα ξεσπάσματα του 2024.
Τι είναι η ιλαρά
Η ιλαρά είναι ιογενής λοίμωξη υψηλής μεταδοτικότητας που οφείλεται στον ιό της ιλαράς.
Κλινικές εκδηλώσεις
Σύμφωνε με τον ΕΟΔΥ, διακρίνονται 3 στάδια της νόσου: το πρόδρομο (καταρροϊκό), το εξανθηματικό και το στάδιο της αποδρομής (1,2,3,4,5,6,7,8).
Το πρόδρομο (καταρροϊκό) στάδιο, διαρκεί 2-4 ημέρες, χαρακτηρίζεται από πυρετό, έντονα καταρροϊκά συμπτώματα (δακρύρροια, ρινόρροια, πταρμό), βήχα, επιπεφυκίτιδα και φωτοφοβία. 1-2 ημέρες πριν ή μετά την εμφάνιση του εξανθήματος εμφανίζονται οι κηλίδες του Koplik που είναι παθογνωμονικές της νόσου και είναι μικρά λευκωπά στίγματα που περιβάλλονται από ερυθρά άλω και εντοπίζονται στο βλεννογόνο της παρειάς αντίστοιχα προς τους κάτω γομφίους.
Το εξανθηματικό στάδιο διαρκεί 5-6 ημέρες και χαρακτηρίζεται από έκθυση κηλιδοβλατιδώδους εξανθήματος το οποίο στην αρχή είναι αραιό, ροδαλό και τα στοιχεία αφορίζονται σαφώς μεταξύ τους ενώ στη συνέχεια γίνονται ερυθρά και συρρέουν αλλά εξακολουθούν να αφορίζονται μεταξύ τους με υγιές δέρμα. Η έκθυση του εξανθήματος γίνεται κατά ώσεις και συνήθως αρχίζει πίσω από τα αυτιά, γρήγορα εξαπλώνεται στο πρόσωπο, τον κορμό και τα άκρα.
Το στάδιο της αποδρομής (ανάρρωσης) χαρακτηρίζεται από πτώση του πυρετού και εξαφάνιση του εξανθήματος σταδιακά με τη σειρά έκθυσης δηλαδή σβήνει πρώτα από το πρόσωπο και τελικά από τα άκρα. Σε μερικές περιπτώσεις παρατηρείται λεπτή απολέπιση του δέρματος εκτός από τις παλάμες και τα πέλματα.
Επιπλοκές
Περίπου 30% των περιπτώσεων ιλαράς έχουν μια ή περισσότερες επιπλοκές που είναι συχνότερες σε παιδιά <5 ετών και ενήλικες >20 ετών (1,2,6). Οι συχνότερες επιπλοκές εμφανίζονται από το πεπτικό, αναπνευστικό και το ΚΝΣ. Από το πεπτικό εμφανίζεται διάρροια (8%) και σπανίως παροδική ηπατίτιδα. Σοβαρότερες επιπλοκές είναι η πνευμονία ιογενής (γιγαντοκυτταρική) ή δευτεροπαθής από μικρόβια (συχνότητα 6%) η οποία αποτελεί και τη συχνότερη αιτία θανάτου, η οξεία μέση πυώδης ωτίτιδα (7%), η οξεία εγκεφαλίτιδα (0,1%) που προβάλλει με υπερπυρεξία, ανησυχία, διέγερση, θόλωση της διάνοιας, σπασμούς και κώμα. Η υποξεία σκληρυντική πανεγκεφαλίτις (SSPE), είναι σπάνια επιπλοκή, εμφανίζεται μετά παρέλευση κατά μέσο όρο 7 ετών από την εκδήλωση της ιλαράς και οφείλεται σε βλάβη των εγκεφαλικών κυττάρων από τον ιό της ιλαράς που παραμένει και πολλαπλασιάζεται μετά την αποδρομή της νόσου (1,2,6). Οι ενήλικες νοσούν σπάνια από ιλαρά αλλά σοβαρότερα από τα παιδιά. Οι επιπλοκές αφορούν κυρίως το αναπνευστικό: πνευμονία (30%), μέση πυώδης ωτίτιδα (29%), ιγμορίτιδα (25%) (6). Η νόσηση κατά την εγκυμοσύνη σχετίζεται με αποβολή του εμβρύου, πρόωρο τοκετό, χαμηλού βάρους γέννησης νεογνό (1,6).
Θάνατοι από ιλαρά έχουν αναφερθεί σε ανεπτυγμένες χώρες σε 1-2‰ των κρουσμάτων (1,2,7). Η θνητότητα στις αναπτυσσόμενες χώρες αγγίζει το 25% (1).
