Ένας άτυπος πόλεμος φαίνεται ότι γιγαντώνεται στην Ευρώπη ανάμεσα στα κινήματα μποϊκοτάζ Ισραηλινών προϊόντων και φιλοϊσραηλινών ομάδων.
Το κίνημα Μποϊκοτάζ, Απόσυρσης Επενδύσεων και Κυρώσεων (BDS) είναι μια εκστρατεία υπό την ηγεσία των Παλαιστινίων που ξεκίνησε το 2005 και ζητά οικονομικό και πολιτιστικό μποϊκοτάζ του Ισραήλ μέχρι να συμμορφωθεί με το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου του τερματισμού της κατοχής της Παλαιστίνης.
Αυτή η πίεση λαμβάνει τη μορφή μποϊκοτάζ «συνεργών ισραηλινών αθλητικών, ακαδημαϊκών και πολιτιστικών ιδρυμάτων», καθώς και ισραηλινών και διεθνών εταιρειών «που εμπλέκονται σε παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Παλαιστινίων». Το κίνημα επιδιώκει επίσης να «ασκήσει πίεση σε τράπεζες, τοπικά συμβούλια, πανεπιστήμια, εκκλησίες, συνταξιοδοτικά ταμεία και κυβερνήσεις για να κάνουν το ίδιο μέσω εκποίησης και κυρώσεων», πρόσθεσε.
Τα πρόσφατα γεγονότα όμως το έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο. Από μεμονωμένες δράσεις υπαλλήλων σε σούπερ μάρκετ που αποθαρρύνουν τους πελάτες να αγοράζουν προϊόντα που έχουν εισαχθεί από το Ισραήλ, μέχρι πρωτοβουλίες που κινητοποιούνται από κυβερνήσεις, το κίνημα διαμαρτυρίας μεγαλώνει. Από την άλλη όμως εντείνουν τις κινήσεις τους και οι φιλοϊσραηλινές ομάδες
Το παράδειγμα της Ιρλανδίας
Ένα απόγευμα στα τέλη Αυγούστου σε μια ήσυχη παραθαλάσσια ιρλανδική πόλη, ένας υπάλληλος σούπερ μάρκετ αποφάσισε ότι δεν μπορούσε πλέον να διαχωρίσει τη δουλειά του ενώ παρακολουθούσε όσα συνέβαιναν στη Γάζα. Η πρώτη του πράξη διαμαρτυρίας ήταν να προειδοποιήσει σιωπηλά τους πελάτες ότι ορισμένα από τα φρούτα και τα λαχανικά προέρχονταν από το Ισραήλ. Αργότερα, καθώς οι άνθρωποι στη Γάζα λιμοκτονούσαν, αρνήθηκε να σκανάρει ή να πουλήσει προϊόντα που καλλιεργούνται στο Ισραήλ.Μέσα σε λίγες εβδομάδες, το σούπερ μάρκετ Tesco τον απέλυσε, όμως οι αυξανόμενες αντιδράσεις ανάγκασαν την εταιρεία να τον επαναφέρει αλλά σε άλλο πόστο που δεν θα χρειαζόταν να διαχειριστεί Ισραηλινά προϊόντα.
Σε όλη την Ευρώπη, υπάρχει πίεση από τους εργαζόμενους για διακοπή του εμπορίου με το Ισραήλ. Συνδικάτα στην Ιρλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Νορβηγία έχουν ψηφίσει προτάσεις που δηλώνουν ότι οι εργαζόμενοι δεν πρέπει να υποχρεούνται να χειρίζονται ισραηλινά προϊόντα.
Και εδώ δημιουργείται το ερώτημα: Μπορούν οι μεμονωμένοι εργαζόμενοι να μετατρέψουν την ηθική τους αγανάκτηση σε δράση στον χώρο εργασίας ή σε μια κρατική απόφαση;
Η Ιρλανδία προσπαθεί από το 2018 ( όταν εισήχθη για πρώτη φορά σχετικό νομοσχέδιο ) να προωθήσει νομοθέτημα το οποίο θα απαγορεύει το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών από παράνομους οικισμούς σε κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, συμπεριλαμβανομένης της Δυτικής Όχθης.
Ο Paul Murphy, Ιρλανδός φιλοπαλαιστινιακός βουλευτής, ο οποίος, τον Ιούνιο, επιχείρησε να περάσει στη Γάζα, δήλωσε στο Al Jazeera ότι η καθυστέρηση ισοδυναμεί με «έμμεση πίεση από το Ισραήλ μέσω των ΗΠΑ». Κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι «αψηφά τα μέτρα», καθώς αναζητά περαιτέρω νομικές συμβουλές.
Κινησεις κρατών – Ιστορικά παραδείγματα και αντιδράσεις
Το 1984, οι εργαζόμενοι στην αλυσίδα λιανικής Dunnes Stores στην Ιρλανδία αρνήθηκαν να χειριστούν προϊόντα από τη Νότια Αφρική του απαρτχάιντ. Η δράση διήρκεσε σχεδόν τρία χρόνια και συνέβαλε στο να γίνει η Ιρλανδία η πρώτη χώρα στη Δυτική Ευρώπη που απαγόρευσε το εμπόριο με τη Νότια Αφρική.
Για πολλούς το ίδιο μπορεί να γίνει και για το Ισραήλ. Βέβαια βρισκόμαστε σε μια πολύ διαφορετική εποχή.
Από την άλλη πλευρά υπάρχουν τα παραδείγματα της Ισπανίας, της Σλοβενίας και της Ολλανδίας:
– Τον Αύγουστο του 2025, η κυβέρνηση της Σλοβενίας απαγόρευσε τις εισαγωγές αγαθών που παράγονται σε κατεχόμενα από το Ισραήλ εδάφη, καθιστώντας την ένα από τα πρώτα ευρωπαϊκά κράτη που υιοθέτησαν ένα τέτοιο μέτρο.
– Η Ισπανία προχώρησε σε ανάλογη απόφαση λίγους μήνες αργότερα, με διάταγμα που απαγορεύει την εισαγωγή προϊόντων από παράνομους ισραηλινούς οικισμούς. Το μέτρο τέθηκε επίσημα σε ισχύ στις αρχές του 2026.
– Στην Ολλανδία, ένα κύμα φιλοπαλαιστινιακών διαμαρτυριών και δημόσιων διαδηλώσεων στις πανεπιστημιουπόλεις το 2025 άλλαξε τον πολιτικό διάλογο. Τα αιτήματα των φοιτητών για ακαδημαϊκή και εμπορική αποδέσμευση έγιναν μέρος ευρύτερων εκκλήσεων για αλλαγή εθνικής πολιτικής. Μέλη του ολλανδικού κοινοβουλίου, δεν άργησαν να καλέσουν την κυβέρνηση να απαγορεύσει τις εισαγωγές από παράνομους ισραηλινούς οικισμούς.
Οι κινήσεις του Ισραήλ μέσω οργανώσεων
Φιλοϊσραηλινές οργανώσεις, από την άλλη πλευρά, και πιθανότατα με κρατική χρηματοδότηση, εργάζονται για να αντιταχθούν σε πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην οικονομική πίεση του Ισραήλ.
Η B’nai B’rith International είναι μια φιλοισραηλινή οργάνωση που φαίνεται να κινείται προς την «ακύρωση» κινημάτων μποϊκοτάζ. Καταδικάζει τα φιλοπαλαιστηνιακά κινήματα και υποστηρίζει ότι ενισχύει την «παγκόσμια εβραϊκή ζωή», καταπολεμά τον αντισημιτισμό και τάσσεται «απερίφραστα στο πλευρό του Κράτους του Ισραήλ».
Τον Ιούλιο του 2025, υπέβαλε ένα υπόμνημα 18 σελίδων στους Ιρλανδούς νομοθέτες, προειδοποιώντας ότι το νομοσχέδιο που προσπαθούν να περάσουν από το 2018 θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τις αμερικανικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Ιρλανδία.
Η B’nai B’rith International «καταδικάζει επίσης έντονα» την αναγνώριση της παλαιστινιακής κρατικής υπόστασης από το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι επικριτές της υποστηρίζουν ότι οι παρεμβάσεις αυτού του είδους υπερβαίνουν την υπεράσπιση και αντικατοπτρίζουν συντονισμένες προσπάθειες για την άσκηση επιρροής στη χάραξη ευρωπαϊκής πολιτικής για το Ισραήλ και την Παλαιστίνη από το εξωτερικό.
Την ίδια στιγμή αρθρογραφία στα διεθνή μέσα αναφέρει ότι τέτοιου είδους οργανώσεις χρηματοδοτούνται από μυστικά προγράμματα που αποφασίζονται από κοινού από τα ισραηλινά Υπουργεία Δικαιοσύνης και Στρατηγικών Υποθέσεων. Σκοπός των κονδυλίων αυτών η πρόσληψη δικηγορικών γραφείων έτσι ώστε να παρακολουθούν τις κινήσεις κινημάτων που σχετίζονται με το μποϊκοτάζ ισραηλινών προϊόντων που επιχειρούν κινήματα ανά την Ευρώπη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα έγγραφα που επικαλείται το The Ditch, ιρλανδικό μέσο ενημέρωσης. Σύμφωνα με αυτά το Ισραήλ προσέλαβε ένα δικηγορικό γραφείο για να «διερευνήσει τα βήματα που έχει στη διάθεσή του το Ισραήλ κατά της Martina Anderson», πρώην ευρωβουλευτής του Sinn Fein, η οποία υποστηρίζει το κίνημα BDS .
Την ίδια στιγμή το 2019, το γερμανικό κοινοβούλιο, η Μπούντεσταγκ, υιοθέτησε ένα μη δεσμευτικό ψήφισμα που καταδίκαζε το κίνημα BDS ως αντισημιτικό, ζητώντας την απόσυρση της δημόσιας χρηματοδότησης από ομάδες που το υποστηρίζουν.
Οι παρατηρητές λένε ότι η ψηφοφορία έχει έκτοτε χρησιμοποιηθεί για να συγχέει την κριτική κατά του Ισραήλ με τον αντισημιτισμό.
Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ηγεσίας (ELNET), μια εξέχουσα φιλοϊσραηλινή οργάνωση υπεράσπισης που δραστηριοποιείται σε όλη την ήπειρο, χαιρέτισε την κίνηση και δήλωσε ότι το γερμανικό του παράρτημα είχε ζητήσει περαιτέρω νομοθετικά βήματα. Φέρεται επίσης να είναι η ίδια οργάνωση που έχει χρηματοδοτήσει ταξίδια στο Ισραήλ για πολιτικούς του Εργατικού Κόμματος της Βρετανίας και το προσωπικό τους.
Όπως και να έχει στο περιθώριο των όσων συμβαίνουν στο πεδίο της μάχης ο άτυπος πόλεμος στην Ευρώπη έχει κηρυχθεί και σιγοκαίει. Όμως ο κίνδυνος να «εκραγεί» ελλοχεύει καθώς όλα θα εξαρτηθούν από τις τελικές ανακοινώσεις για την πολύπαθη λωρίδα της Γάζας και τι αντιδράσεις αυτές οι ανακοινώσεις θα προκαλέσουν .
