Διαβάζοντας πίσω από τις γραμμές των όσων δήλωσαν χθες Μητσοτάκης και Ερντογάν με το πέρας του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας και Τουρκίας που πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα, η διπλωματική αποστολή που προετοίμασαν επί μακρόν και σε κάθε της λεπτομέρεια οι δύο πλευρές φάνηκε να εξετέλεσε τον κυρίαρχο στόχο της: τόσο η συνάντηση των δύο ηγετών και ακολούθως η διυπουργική συνεδρίαση όσο και οι κοινές δηλώσεις στο τέλος ολοκληρώθηκαν με καταγεγραμμένες τις θέσεις, χωρίς εντάσεις και, κυρίως, χωρίς ατύχημα, γεγονός που πάντα έχει τη σημασία του και αξιολογείται θετικά σε τέτοιες περιστάσεις.
Αθήνα και Άγκυρα επιβεβαίωσαν τη συνέχιση των διμερών διαβουλεύσεων ανανεώνοντας την εντολή για δομημένο ελληνοτουρκικό διάλογο στη βάση των τριών πυλώνων (Πολιτικός Διάλογος, Θετική Ατζέντα, ΜΟΕ), με τον πρωθυπουργό να προσκαλεί τον Τούρκο πρόεδρο στην Αθήνα, κάνοντας πρώιμη αναφορά στην 7η συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας.
Με την επαναβεβαίωση της αποφασιστικότητάς τους να καλλιεργήσουν έτι περαιτέρω τη διμερή τους σχέση, εξαλείφοντας αδικαιολόγητες πηγές έντασης, Ελλάδα και Τουρκία εξέπεμψαν χθες σαφές μήνυμα προς τρίτους «παίκτες» που ενδιαφέρονται για την ευρύτερη περιοχή πως δεν υπάρχουν περιθώρια για «έξωθεν παρεμβάσεις» σε ό,τι αφορά τα ελληνοτουρκικά.
Μηνύματα όμως επεφύλασσαν Μητσοτάκης και Ερντογάν και προς τα εσωτερικά τους ακροατήρια με το βλέμμα πάντα στραμμένο στις μελλοντικές κάλπες. Τόσο ο πρωθυπουργός όσο και ο Τούρκος πρόεδρος έθεσαν τα ζητήματα που ήθελαν να θέσουν δημοσίως, χωρίς ωστόσο να υψώσουν τους τόνους. Ο Ερντογάν που μίλησε πρώτος έθιξε το ζήτημα της τουρκικής συμμετοχής στον μηχανισμό SAFE ενώ έκανε αναφορά και σε «τουρκική μειονότητα της Δυτικής Θράκης» με τον Μητσοτάκη που πήρε στη συνέχεια τον λόγο να του θέτει ευθέως το ζήτημα της άρσης του casus belli απαντώντας και για τη μειονότητα στη Θράκη πως σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λωζάνης είναι θρησκευτική.
Συμφωνία φαίνεται να υπήρχε ακόμη και για τις δημόσιες αναφορές σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις που προηγήθηκαν εντός του ΑΣΣ, καθώς ο Ερντογάν επανέλαβε κάτι που του είχε πει νωρίτερα ο πρωθυπουργός, με τον Μητσοτάκη να κάνει το ίδιο αμέσως μετά. Συγκεκριμένα, ο Ερντογάν δήλωσε πως από το παρελθόν υποστηρίζει πως «παρ΄όλο που τα υφιστάμενα ζητήματα είναι ακανθώδη, δεν είναι άλυτα στη βάση του διεθνούς δικαίου αρκεί να υπάρχει καλή θέληση, εποικοδομητικός διάλογος και βούληση για λύση», προσθέτοντας ότι με ικανοποίηση διαπίστωσε ότι με τον πολύτιμο φίλο του Κυριάκο συμφωνούν σε αυτό το θέμα.
Από την πλευρά του, ο Μητσοτάκης, σημειώνοντας πως ναι μεν υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες, με την ελληνική θέση να παραμένει σταθερή για μια διαφορά, την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, η οποία μπορεί να οδηγηθεί «ενώπιον διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου με βάση το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας», στη συνέχεια ανέφερε πως εύχεται ειλικρινά «οι συνθήκες να επιτρέψουν μια εξέλιξη προς αυτήν την κατεύθυνση», συμμεριζόμενος, όπως χαρακτηριστικά είπε, «την αισιοδοξία» του Ερντογάν.
Βαρύνουσα σημασία είχε και το σημείο που ο Τούρκος πρόεδρος – και ενώ ο Τραμπ την ίδια ώρα προσπαθεί να εξουδετερώσει τον ΟΗΕ συστήνοντας το δικό του αμφιλεγόμενο Συμβούλιο Ειρήνης – επικαλέστηκε το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και το γεγονός της συμμετοχής της Ελλάδας ως μη μόνιμο μέλος έως το τέλος του 2026 για τη διατήρηση της ατζέντας προοπτικής λύσης δύο κρατών, με φόντο τη Γάζα. Ανάλογη αναφορά υπήρξε και στο ΝΑΤΟ από πλευράς Ερντογάν, οργανισμό που επίσης οι ΗΠΑ δεν έχουν σε πρώτο πλάνο από την έναρξη της δεύτερης θητείας Τραμπ.
Έμμεση αναφορά στην ελληνική πρωτοβουλία για παράκτιο φόρουμ «5Χ5» έκανε ο πρωθυπουργός λέγοντας προς τον Τούρκο πρόεδρο πως αποδίδει μεγάλη σημασία στις δράσεις πολιτικής προστασίας όχι μόνο γιατί αφορούν την αντιμετώπιση κοινών κινδύνων από την κλιματική κρίση αλλά και γιατί θα μπορούσαν να αποτελέσουν ένα μοντέλο «γενικότερης περιφερειακής συνεργασίας». Υπενθυμίζεται πως η Πολιτική Προστασία ήταν μία εκ των πέντε θεματικών επί των οποίων η Ελλάδα είχε καλέσει σε διάλογο Τουρκία, Λιβύη, Κύπρο, Αίγυπτο.
Μέσα από την υπογραφή των επτά νέων κειμένων χθες, κατέστη ξεκάθαρο πως οι δύο χώρες επιδιώκουν την αναπαραγωγή του μοντέλου που εγκαθίδρυσαν οι δύο υπουργοί Εξωτερικών (για διατήρηση ανοιχτών διαύλων που αποσυμπιέζουν εντάσεις προτού μετατραπούν σε κρίσεις) και σε άλλα σημεία ελληνοτουρκικής επαφής και συνεργασίας, στη βάση της ενίσχυσης των συνεργειών επί της χαμηλής ατζέντας.
Περισσότερο από άλλους τομείς, Αθήνα και Άγκυρα έδειξαν χθες να επενδύουν στην ενίσχυση της συνεργασίας στο διμερές εμπόριο με (φιλόδοξο) στόχο την αύξησή του στα 10 δις έως το τέλος της δεκαετίας καθώς και στο Μεταναστευτικό με επιδίωξη την συνέχιση της μείωσης των παράτυπων ροών στο Ανατολικό Αιγαίο, που – όπως τόνισε ο πρωθυπουργός – έχουν μειωθεί τον τελευταίο χρόνο κατά σχεδόν 60%.
Καθόλου τυχαία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε ειδική αναφορά στην κοινή επιθυμία για ανανέωση του προγράμματος βίζας εξπρές για Τούρκους πολίτες σε 12 ελληνικά νησιά, ανακοινώνοντας και την Κοινή Δήλωση για τη δρομολόγηση ακτοπλοϊκής σύνδεσης ανάμεσα στα λιμάνια Θεσσαλονικης και Σμύρνης, πρωτοβουλία που εντάσσεται στο πεδίο της διπλωματίας των ανθρώπων όπως και το επιτυχημένο πρόγραμμα με τα δώδεκα ελληνικά νησιά που η Κομισιόν θα κληθεί να ανανεώσει τον Μάρτιο.
Με την πραγματοποίηση του χθεσινού ΑΣΣ στην Άγκυρα, οι δύο πλευρές απέδειξαν πως αντιλαμβάνονται τις συνθήκες και τους κινδύνουν που καραδοκούν στο εξωτερικό από αυτές περιβάλλον και δίνουν ψήφο εμπιστοσύνης στην ενίσχυση της μεταξύ τους λειτουργικής σχέσης, αγοράζοντας παράλληλα χρόνο έως τις εσωτερικές τους πολιτικές διαδικασίες έχοντας αποφασίσει για το διάστημα αυτό να κρατήσουν τα ελληνοτουρκικά κάτω από τα αμερικανικά ραντάρ.
Έτσι όπως είχε προετοιμαστεί ο χθεσινός διάλογος των δύο ηγετών, το (αναγκαίο) θετικό κλίμα δεν κατάφεραν να επηρεάσουν ούτε οι αναφορές σε Ισραήλ και Κυπριακό. Μητσοτάκης και Ερντογάν, έχοντας ωριμάσει στο τιμόνι της ηγεσίας της χώρας τους, έδωσαν χθες το σύνθημα για συνέχιση του διμερούς διαλόγου, διατήρηση των «ήρεμων νερών», βελτίωση των διαύλων επικοινωνίας και πολλαπλασιασμό των διμερών τομέων συνεργασίας.
