ΗΠΑ και Κούβα βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο έντασης, μετά τον θάνατο 32 Κουβανών υπηκόων κατά τη διάρκεια της αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης στη Βενεζουέλα, το Σάββατο. Σύμφωνα με ανακοίνωση της κυβέρνησης της Αβάνας, η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε στην πρωτεύουσα Καράκας και σε άλλες πόλεις, οδηγώντας και στην αιχμαλώτιση του προέδρου Νικολάς Μαδούρο.
«Εξαιτίας της εγκληματικής επίθεσης που διαπράχθηκε από τη κυβέρνηση των ΗΠΑ εναντίον της Μπολιβαριανής Δημοκρατίας της Βενεζουέλας (…) έχασαν τη ζωή τους 32 Κουβανοί κατά τη διάρκεια μαχών», ανέφερε η κυβέρνηση του προέδρου Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ σε ανακοίνωση που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση.
Οι Κουβανοί στρατιωτικοί και στελέχη του υπουργείου Εσωτερικών βρίσκονταν στη Βενεζουέλα «κατόπιν αιτήματος των ομολόγων οργάνων» της χώρας, σύμφωνα με την ίδια πηγή. Η Αβάνα ανακοίνωσε διήμερο εθνικό πένθος, τη Δευτέρα 5 και την Τρίτη 6 Ιανουαρίου, ως φόρο τιμής στους πεσόντες, ενώ οι λεπτομέρειες για τις κηδείες θα γνωστοποιηθούν προσεχώς.
Όπως επισημαίνεται, οι στρατιωτικοί «εκπλήρωσαν με αξιοπρέπεια και ηρωισμό το καθήκον τους κι έπεσαν αφού πρόβαλαν σθεναρή αντίσταση, σε μάχη με τους επιτιθέμενους ή εξαιτίας βομβαρδισμών». Ο πρόεδρος Ντίας-Κανέλ έγραψε στην πλατφόρμα X: «Τιμή και δόξα στους γενναίους κουβανούς μαχητές που έπεσαν πολεμώντας τους τρομοκράτες με αυτοκρατορική στολή».
Από την πλευρά του, ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι «πολλά» μέλη του κουβανικού προσωπικού ασφαλείας του Μαδούρο σκοτώθηκαν στην επιχείρηση. «Ξέρετε, σκοτώθηκαν πολλοί Κουβανοί χθες», είπε σε δημοσιογράφους, προσθέτοντας πως υπήρξαν «δυστυχώς πολλοί νεκροί στην άλλη πλευρά».
Μέχρι στιγμής, το Καράκας δεν έχει ανακοινώσει επίσημο απολογισμό θυμάτων. Πηγή της εφημερίδας New York Times στην κυβέρνηση της Βενεζουέλας ανέφερε ότι οι νεκροί ενδέχεται να ανέρχονται σε περίπου σαράντα.
Ιστορικοί δεσμοί και γεωπολιτικές εντάσεις
Η Κούβα και η Βενεζουέλα διατηρούν στενή συμμαχία από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, όταν ο Ούγο Τσάβες ανέλαβε την εξουσία. Το 2002, μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος εναντίον του, Κουβανοί στάλθηκαν στο Καράκας για να εγγυηθούν την ασφάλειά του.
Η Βενεζουέλα αποτελεί τον βασικό προμηθευτή πετρελαίου της Κούβας, η οποία σε αντάλλαγμα παρέχει ιατρικό προσωπικό. Η ενεργειακή αυτή εξάρτηση ενισχύει τη στρατηγική συνεργασία των δύο χωρών.
Ο πρόεδρος Τραμπ έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ «θέλουν το πετρέλαιο της Βενεζουέλας» και εκτίμησε πως η Κούβα είναι «έτοιμη να πέσει». Η κουβανική οικονομία βρίσκεται σε βαθιά κρίση τα τελευταία χρόνια, με ελλείψεις σε καύσιμα και συνάλλαγμα, εξαιτίας των αυστηρών αμερικανικών κυρώσεων, της πτώσης του τουρισμού και των αδυναμιών του κεντρικού σχεδιασμού.
Η στάση της Ουάσιγκτον
Πριν από τις δηλώσεις Τραμπ, ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο χαρακτήρισε την κυβέρνηση της Αβάνας «τεράστιο πρόβλημα». Μιλώντας στο NBC News, τόνισε ότι οι ΗΠΑ «δεν είναι φίλοι του κουβανικού καθεστώτος, που ενίσχυε τον Μαδούρο».
Ο Ρούμπιο, γνωστός επικριτής της επανάστασης των Κάστρο, επιδιώκει εδώ και δεκαετίες σκληρότερη στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στην Αβάνα. Οι σχέσεις ΗΠΑ – Κούβας παραμένουν τεταμένες από το 1959, όταν η επανάσταση του Φιδέλ Κάστρο ανέτρεψε τον Φουλχένσιο Μπατίστα. Η προσπάθεια προσέγγισης που ξεκίνησε ο Μπαράκ Ομπάμα ανεστάλη με την ανάληψη της προεδρίας από τον Ντόναλντ Τραμπ το 2017.
