Είναι γνωστό ότι η χρήση και η κατανάλωση των μέσων επικοινωνίας αυξομειώνονται ανάλογα με την ηλικία του κοινού. Ομως ελάχιστη σημασία έχει δοθεί στη σχέση των ηλικιωμένων ατόμων με τα νέα ψηφιακά μέσα. H σχέση των συνανθρώπων μας της τρίτης ηλικίας με το Διαδίκτυο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι διαφορετική σε σύγκριση με τις άλλες ηλικίες και κυρίως του ενεργού πληθυσμού. Δυστυχώς, η προσοχή μας στρέφεται στα ενεργά άτομα, όπως χαρακτηρίζουμε τα παραγωγικά άτομα της κοινωνίας μας, στην καταναλωτική τους συμπεριφορά και στην αγοραστική τους δύναμη και όπως η υπόλοιπη κοινωνία μας αδιαφορούμε για το πώς τα ηλικιωμένα άτομα ζουν και καταναλώνουν τα μέσα επικοινωνίας, παρά το γεγονός ότι οι δυτικές κοινωνίες τείνουν να έχουν περισσότερους μεγάλους και λιγότερους μικρούς.
Η ανάπτυξη του Διαδικτύου στις περισσότερες χώρες του ανεπτυγμένου κόσμου προσεγγίζει υψηλά επίπεδα σε όλες τις κατηγορίες του πληθυσμού, μικρότερης και μεγαλύτερης ηλικίας. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του αμερικανικού ερευνητικού κέντρου Pew όπου συγκεντρώθηκαν τα αποτελέσματα ερευνών σχετικά με τις συνήθειες των Αμερικανών στο Διαδίκτυο τα τελευταία 15 χρόνια, επιβεβαιώνεται ότι τα νεαρά άτομα αποδέχονται πολύ γρήγορα τις νέες τεχνολογίες ανεξαρτήτως εθνικών και κοινωνικών καταβολών. Ομως το ενδιαφέρον στοιχείο από τη διαχρονική εξέταση των δεδομένων είναι ότι και οι μεγαλύτερες σε ηλικία γενιές εμφανίζουν εξαιρετική προσαρμοστικότητα στις νέες τεχνολογίες, ιδίως στο Διαδίκτυο. Για παράδειγμα, το 58% των μεγαλύτερης ηλικίας πολιτών χρησιμοποιούσε το Διαδίκτυο το 2015 σε σύγκριση με το 14% το 2000. Βέβαια, δεν μπορεί να συγκριθεί με την αποδοχή του από τις νεότερες ηλικίες. Λόγου χάρη, το ίδιο διάστημα τα άτομα ηλικίας 18-29 ετών το χρησιμοποίησαν κατά πολύ περισσότερο –το 2000 η διείσδυση ανερχόταν στο 70% των νεαρών χρηστών για να ανέλθει στο 96% το 2015. Το ότι οι νεαροί ενήλικοι υιοθέτησαν πιο γρήγορα το Διαδίκτυο δεν αποτελεί έκπληξη, αφού αυτό γίνεται στις περισσότερες περιπτώσεις των νέων μέσων. Το γεγονός ότι ήδη οι περισσότεροι από τους μισούς πρεσβύτερους πολίτες χρησιμοποιούν μια νέα τεχνολογία όπως το Διαδίκτυο είναι κάτι που δεν καταγράφεται συχνά στην ιστορία των καινοτομιών.
Ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι αντιδρούν στις τεχνολογικές εξελίξεις αντανακλά σε σημαντικό βαθμό και την πορεία και διάδοση του Διαδικτύου. Οπως και σε άλλες περιπτώσεις, διαπιστώνει κανείς την ύπαρξη αυτών που είναι καινοτόμοι και τολμηροί και υιοθετούν πρώτοι μια νέα τεχνολογία και αυτών που είναι πιο προσεκτικοί και επιφυλακτικοί και την υιοθετούν όταν έχει διαδοθεί στο μεγαλύτερο μέρος τους πληθυσμού.
Τα στάδια της εξοικείωσης. Συνήθως ακολουθούνται τέσσερα στάδια που συνδέονται με την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών. Αυτά είναι: α) η γνώση σχετικά με μια νέα τεχνολογία, β) η πειθώ για την απόκτησή της, γ) η αποδοχή και δ) η επιβεβαίωση ότι η υιοθέτησή της είναι προς το συμφέρον του καταναλωτή. Αυτή η ακολουθία προσεγγίζει και την πορεία ανάπτυξης του Διαδικτύου στη σύγχρονη δυτική κοινωνία αν κι όπως συμβαίνει πάντοτε οι μεγαλύτεροι είναι πιο επιφυλακτικοί και πείθονται αργότερα σε σχέση με τους νεότερους. Για παράδειγμα, σε αντίστοιχη έρευνα του Pew που διενεργήθηκε το 2013 είχε διαπιστωθεί ότι 15% των αμερικανών ενηλίκων δεν χρησιμοποιούσαν καθόλου το Ιντερνετ. Οι ερωτηθέντες ανέφεραν ανάμεσα στους λόγους την έλλειψη συνάφειας, τις δυσκολίες στη χρήση, το οικονομικό κόστος, την κατοχή ή όχι ηλεκτρονικού υπολογιστή, τη μηνιαία συνδρομή για σύνδεση στο Διαδίκτυο καθώς και την έλλειψη χρόνου.
Εάν η τηλεόραση θεωρείται παράθυρο στον κόσμο, τότε το Διαδίκτυο είναι μια πύλη συνεχούς ενημέρωσης και ψυχαγωγίας παίζοντας ρόλο υποκατάστατου απέναντι στη μείωση των διαπροσωπικών επαφών. Οπως όλοι γνωρίζουμε, ο μέσος όρος των ηλικιωμένων δεν βγαίνει συχνά έξω από την οικογενειακή του εστία για κοινωνικές επισκέψεις, εκτός ίσως της εκκλησίας. Μπορεί οι ηλικιωμένοι να είναι το πιστότερο κοινό της τηλεόρασης, η τηλεόραση όμως δεν προσέχει το πιστότερο κοινό της, καθώς τα περισσότερα προγράμματά της αναφέρονται σε άλλες ηλικιακές κατηγορίες. Το Διαδίκτυο όμως μπορεί να ανταποκριθεί στα επιμέρους ενδιαφέροντά τους. Ισως δεν είναι τυχαίο ότι όσοι ηλικιωμένοι εισέρχονται στον κόσμο του Διαδικτύου γίνονται φανατικοί χρήστες του.
Αγκάθι τα ολοένα και πιο έξυπνα κινητά
Ενώ οι ηλικιωμένοι είναι οι πιο σταθεροί πελάτες (και καλοπληρωτές) της κινητής τηλεφωνίας, τα κινητά εξελίσσονται με τέτοιους ρυθμούς που γίνονται δύσχρηστα για τους ηλικιωμένους συμπολίτες μας με αποτέλεσμα να στερούνται ένα σημαντικό μέσο επικοινωνίας (ιδίως για τις δύσκολες στιγμές) και αφετέρου οι εταιρείες να χάνουν σημαντικά έσοδα. Δεν προβλέπεται επίσης το γεγονός ότι πολλοί ηλικιωμένοι δεν δέχονται να τα χρησιμοποιούν. Αλλά αυτό οφείλεται κυρίως στο ότι δεν μπορούν να κατανοήσουν τη χρήση τους. Καθώς τα κινητά γίνονται όλο και πιο έξυπνα, στην πράξη μικροί ηλεκτρονικοί υπολογιστές, στην ουσία αποκλείουν τους μεγαλύτερους σε ηλικία συμπολίτες μας (όχι αποκλειστικά τους γέροντες) καθώς αναφέρονται σε άλλες γενιές με άλλες ανάγκες και βιώματα. Αυτό βέβαια ισχύει και για άλλες τεχνολογίες, αλλά είναι άξιο απορίας γιατί οι κατασκευαστές δεν λαμβάνουν υπόψη την τρίτη ηλικία, αφού όλοι μας προς τα εκεί οδεύουμε (στην καλύτερη περίπτωση)!
