Νομιμοποιήσεις αυθαιρέτων, ηλεκτρονική καταγραφή όλων των κτιρίων - μέσα σε 10 χρόνια - και ξεμπλοκάρισμα των διαδικασιών για τους περίπου 60.000 ιδιοκτήτες που δεν μπορούν σήμερα να τακτοποιήσουν τα αυθαίρετά τους επειδή δεν διαθέτουν δημόσια έγγραφα αποδεικτικά του χρόνου ανέγερσης των κτισμάτων τους προβλέπει το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος, που θα δοθεί σε διαβούλευση εντός των ημερών.
Πλέον νομιμοποιούνται όλες οι μικρές πολεοδομικές παραβάσεις σε κτίρια με οικοδομική άδεια. Νομιμοποιούνται ακόμη και οι παραβάσεις σε κτίρια που βρίσκονται εντός ή εκτός σχεδίου πόλης, οι οποίες συνέβαλαν στην αύξηση του δομημένου χώρου πέραν των όσων προβλέπονται από την οικοδομική άδεια κατά ένα ποσοστό το οποίο ωστόσο, έως αυτή τη στιγμή, δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Για τα υπόλοιπα αυθαίρετα εξακολουθούν να ισχύουν όσα ισχύουν και σήμερα. Την ίδια ώρα, το υπουργείο Περιβάλλοντος αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο για αύξηση των δόσεων στην τακτοποίηση των αυθαιρέτων.
Οπως άλλωστε είχε προαναγγελθεί από τον αναπληρωτή υπουργό Περιβάλλοντος Σταύρο Καλαφάτη, γίνεται μια νέα κατηγοριοποίηση των αυθαιρέτων. Στην πρώτη κατηγορία είναι οι αυθαιρεσίες από τις οποίες δεν προκύπτει νέος δομημένος χώρος σε κτίρια με οικοδομική άδεια. Στη δεύτερη κατηγορία είναι οι αυθαιρεσίες σε κτίρια με οικοδομική άδεια - σε περιοχές εντός και εκτός σχεδίου - όπου τίθεται ένα πλαφόν στην υπέρβαση. Και η τρίτη κατηγορία είναι τα αυθαίρετα κτίρια χωρίς καμία οικοδομική άδεια. «ΤΑ ΝΕΑ» παρουσιάζουν σήμερα τις βασικές αλλαγές που θα ισχύουν για τα αυθαίρετα. Το σχέδιο νόμου με όλες τις νέες ρυθμίσεις αναμένεται να αναρτηθεί μέσα στις επόμενες ημέρες στο Διαδίκτυο για δημόσια διαβούλευση. Το ίδιο θα γίνει και για το Προεδρικό Διάταγμα που θα προβλέπει το «φακέλωμα» όλων των κτιρίων.
1. Οι μικρές πολεοδομικές παραβάσεις
Οπως εξηγούν από το υπουργείο Περιβάλλοντος, «ο ιδιοκτήτης που έχει κάνει μικρές πολεοδομικές παραβάσεις μπορεί όποτε θέλει να πάει να τις δηλώσει και να νομιμοποιηθει». Και τι θεωρούνται μικροπαραβάσεις; Είναι οι αλλαγές στα μπαλκόνια, οι αλλαγές στη θέση της κουζίνας, οι πέργκολες, η αλλαγή ανοιγμάτων, η εξωτερική μόνωση, η οριοθέτηση θέσεων στάθμευσης με φυτά, οι αντλητικές εγκαταστάσεις, η υπέρβαση περίφραξης κ.ά.
Αυτές οι παραβάσεις μπορεί να θεωρούνται «ασήμαντες» για την πλειονότητα των ιδιοκτητών, ωστόσο, σύμφωνα με πηγές του ΥΠΕΚΑ, σήμερα αν δεν δηλωθούν μπλοκάρουν τις μεταβιβάσεις των ακινήτων. Με το σημερινό καθεστώς ο ιδιοκτήτης πλήρωνε 500 ευρώ και ήταν «μπλοκαρισμένος» για 30 χρόνια. Με τα νέα μέτρα θα πληρώνει 500 ευρώ και θα τις νομιμοποιεί.
2. «Κλεισμένοι» ημιυπαίθριοι, πιλοτές και υπόγεια
Πρόκειται για αυθαιρεσίες σε κτίρια με οικοδομική άδεια σε εντός και εκτός σχεδίου περιοχές. Αυτές οι αυθαιρεσίες περιλαμβάνουν παράνομα κλειστούς ημιυπαίθριους χώρους, παράνομο κλείσιμο πιλοτών, υπόγεια που άλλαξαν χρήση και μετατράπηκαν σε κατοικία. Εδώ μπαίνει ένα ποσοστό υπέρβασης. Ενα πλαφόν δηλαδή. Οποιος δεν υπερβαίνει αυτό το πλαφόν νομιμοποιείται - και παίρνει οριστικό τίτλο - όπως γίνεται και με τους ιδιοκτήτες των κτισμάτων με μικρές παραβάσεις. Οι υπόλοιποι, αφού πληρώσουν το πρόστιμο θα τακτοποιηθούν για 40 χρόνια. Ετσι, σε αυτή την κατηγορία υπάρχουν οι «τυχεροί» και οι «άτυχοι» ιδιοκτήτες.
Και ποιο θα είναι αυτό το ποσοστό; Επισήμως ακόμη δεν έχει καθοριστεί. Ωστόσο, πηγές του υπουργείου Περιβάλλοντος παραπέμπουν εμμέσως στο καθεστώς που ίσχυε με τον ΓΟΚ του 1985. Αρχικά προέβλεπε 40% ημιυπαίθριους και εξώστες και στη συνέχεια προέβλεπε ξεχωριστά 20% ημιυπαίθριους και 20% εξώστες. Εκτιμάται, έτσι, ότι το ποσοστό υπέρβασης θα κυμαίνεται γύρω στο 40%.

3. Παραβάσεις σε πρασιές και ακάλυπτους
Οπως ξεκαθαρίζουν από το ΥΠΕΚΑ, ακόμη και σε κτίρια με οικοδομική άδεια, όταν υπάρχει πολεοδομική παράβαση σε χώρο πρασιάς ή ακάλυπτου, άσχετα αν η παράβαση δεν θα υπερβαίνει το ποσοστό που θα θεσπιστεί, δεν μπορεί να γίνει καμία νομιμοποίηση. Μόνο τακτοποίηση για 40 χρόνια. Για τα κτίρια που δεν διαθέτουν καμία οικοδομική άδεια δεν προβλέπεται καμία αλλαγή. Οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να πληρώσουν πρόστιμο τακτοποίησης. Η τακτοποίηση διαρκεί 30 χρόνια. Εδώ εξακολουθούν να ισχύουν οι προηγούμενες ρυθμίσεις, σύμφωνα με τις οποίες μπορεί να γίνει μεταβίβαση και πώληση του ακινήτου με την καταβολή του 30% του συνολικού προστίμου.
4. Τα ανεγερθέντα πριν το 1975 κτίρια
Σε ό,τι αφορά τα κτίρια που έχουν ανεγερθεί πριν από το 1975 και οι ιδιοκτήτες τους έχουν χάσει την οικοδομική άδεια ή δεν έχει εκδοθεί οικοδομική άδεια ή έχει χαθεί όλος ο φάκελος, αυτά θεωρούνται νομίμως υφιστάμενα. Εδώ η νομιμοποίηση γίνεται με την εφάπαξ καταβολή 500 ευρώ, μια απλή τεχνική έκθεση από τον μηχανικό και την υποβολή μιας αίτησης από την πλευρά του ιδιοκτήτη. Την ίδια ώρα οι ιδιοκτήτες των αυθαιρέτων κτιρίων που ανεγέρθηκαν πριν από το 1983 θα πληρώνουν προκειμένου να νομιμοποιηθούν το 2% του προβλεπόμενου προστίμου.

5. Τα πρόστιμα και οι ρυθμίσεις
Σε ό,τι αφορά το ύψος των προστίμων, προς το παρόν τουλάχιστον δεν αναμένεται κάποια μείωση. Ωστόσο, από το ΥΠΕΚΑ εξετάζουν αν μπορούν να γίνουν ευνοϊκότερες ρυθμίσεις για ΑμΕΑ, πολύτεκνους και όσους πληρούν συγκεκριμένα κοινωνικά κριτήρια. Αυτό που θεωρείται σχεδόν σίγουρο είναι η αύξηση του αριθμού των δόσεων για την τακτοποίηση των αυθαιρέτων.
6. Το ηλεκτρονικό «φακέλωμα»
Με το υπό κατάθεση Προεδρικό Διάταγμα καθιερώνεται η ηλεκτρονική ταυτότητα του κτιρίου. Ετσι, σε βάθος δεκαετίας θα «φακελωθούν» όλα τα κτίρια. Και αυτό γίνεται για να υπάρχει μια εκτίμηση του δομημένου χώρου σε όλη την Ελλάδα. Οπως εξηγούν πηγές του ΥΠΕΚΑ, πολλοί ιδιοκτήτες δεν ξέρουν αν υπάρχουν στα σπίτια τους πολεοδομικές μικροπαραβασεις και το μαθαίνουν όταν πάνε, για παράδειγμα, να κάνουν τις μεταβιβάσεις. Με την ηλεκτρονική ταυτότητα θα ξέρουν την πραγματική εικόνα και θα μπορούν να πάνε να νομιμοποιήσουν τις αυθαιρεσίες.
7. Ανάσα για 60.000 ιδιοκτήτες
Στο μεταξύ, ξεμπλοκάρουν οι διαδικασίες για τους περίπου 60.000 ιδιοκτήτες αυθαιρέτων οι οποίοι υπέβαλαν αίτηση τακτοποίησης χωρίς να έχουν δημόσια έγγραφα - όπως είναι οι αεροφωτογραφίες - που πιστοποιούν τον χρόνο κατασκευής του αυθαιρέτου. Γι' αυτούς τους ιδιοκτήτες η διαδικασία της τακτοποίησης είχε παγώσει. Και αυτό έγινε επειδή το Συμβούλιο της Επικρατείας με απόφασή του έχει μπλοκάρει την υποβολή αίτησης για την τακτοποίηση αυθαιρέτων των οποίων οι ιδιοκτήτες δεν μπορούν να αποδείξουν με αεροφωτογραφίες αλλά και δημόσια έγγραφα τον χρόνο αποπεράτωσης και επικαλούνται ιδιωτικά έγγραφα ή υπεύθυνες δηλώσεις.
Και πώς θα γίνει το ξεμπλοκάρισμα; Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Περιβάλλοντος, μέσα σε έξι μήνες θα είναι έτοιμοι όλοι οι ορθοφωτοχάρτες. Ετσι θα υπάρχει αφενός η αποτύπωση όλου του δομημένου χώρου στην Ελλάδα έως τις 28 Ιουλίου 2011 - ημερομηνία εφαρμογής τού υφιστάμενου νόμου για την τακτοποίηση των αυθαιρέτων - και αφετέρου θα μπορούν οι ιδιοκτήτες αυθαιρέτων να προσκομίσουν τα απαιτούμενα δημόσια έγγραφα. Από το υπουργείο Περιβάλλοντος ξεκαθαρίζουν ότι δεν πρόκειται να γίνει καμία τακτοποίηση αυθαιρέτων που ανεγέρθηκαν μετά τις 28 Ιουλίου 2011. «Τώρα με τους νέους επικαιροποιημένους ορθοφωτοχάρτες ενισχύουμε την κόκκινη γραμμή που βάλαμε», εξηγούν στελέχη του υπουργείου. «Μη τακτοποιήσιμα είναι και εκείνα τα αυθαίρετα που έχουν ανεγερθεί σε ρέματα, δασικές εκτάσεις και αρχαιολογικούς χώρους».
Διευκρινίζεται ότι με βάση τα στοιχεία του ΤΕΕ, έως τις 20 Φεβρουαρίου 2012 είχαν υποβληθεί 496.806 αιτήσεις για τακτοποιήσεις αυθαιρέτων και το σύνολο των εσόδων ανέρχεται σε 784.413.000 ευρώ.