Αφιέρωμα Διχασμένοι στην αμερικανική πρεσβεία

ΑΡΤΣΕΡ ΜΠΛΑΝΤ

H CIA υποστήριζε τη χούντα επειδή η ηγεσία της είχε προέλθει από τo ελληνικό

παράρτημά της

Ο Άρτσερ Μπλαντ (Archer Blood) όταν εκλήθη για δεύτερη φορά στην Ελλάδα

να εργαστεί ως πολιτικός σύμβουλος στην αμερικανική πρεσβεία της Αθήνας

(1968 – 1970) δεν χάρηκε, όπως αναφέρει: «Ο στρατός εξυπηρετούσε τον

βασιλιά. Γνωρίζαμε τους Έλληνες πολιτικούς. Τους συμπαθούσαμε πολύ. Δεν

αποδεχόμασταν το επιχείρημα ότι αυτοί οι άνθρωποι ήταν κακοί. Όλοι όσοι ξέραμε

πριν αντιτίθεντο έντονα στη χούντα επειδή ήταν πολιτικοί άνθρωποι. Δεν έχω

ξαναβρεθεί σε τόσο διχασμένο πόστο…».

H CIA υποστήριζε τη χούντα, λέει, επειδή «η ηγεσία της χούντας είχε προέλθει

από την ελληνική CIA. Έτσι, ήταν οι φυσιολογικές εργασιακές επαφές της CIA

πριν από το πραξικόπημα. Ξαφνικά οι άνθρωποι που γνώριζαν, ήταν τώρα οι

κυρίαρχοι της χώρας. Προφανώς αυτό ήταν πλεονέκτημα για τη CIA, που της άρεσε

να δουλεύει μαζί με τους συνταγματάρχες». H αμερικανική πρεσβεία, πάντως,

παρέμενε διχασμένη: «Κατ’ αρχάς οι στρατιωτικοί – και υπήρχαν πολλοί

Ελληνοαμερικανοί στη CIA μεταξύ των ακολούθων. Οι Ελληνοαμερικανοί ήταν χωρίς

εξαίρεση, 200% υπέρ της χούντας. Οι άνθρωποι που ήταν αντίθετοι ανήκαν στο

πολιτικό τμήμα…».

Ένας χρόνος χωρίς πρέσβη

Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ άργησαν να διορίσουν νέο πρέσβη στην Αθήνα μετά το

πραξικόπημα (σ.σ.: ο Φίλιπς Τάλμποτ αποχώρησε τον Ιανουάριο του 1969 και ο

Χένρι Τάσκα ανέλαβε καθήκοντα πρέσβη τον Ιανουάριο του 1970) οφείλεται στο ότι

«υπήρχε ένα αίσθημα ότι δεν θέλαμε να δείξουμε μεγάλο ενθουσιασμό για τη

χούντα», θυμάται ο Άρτσερ Μπλαντ. Ο νέος πρέσβης, Χένρι Τάσκα, θα γινόταν

αργότερα γνωστός για τις στενές του σχέσεις με τους συνταγματάρχες: «Είχε την

πολύ δύσκολη θέση να διαχειρίζεται μια πρεσβεία χωρισμένη στα δύο. Ήταν ένας

πικρός αγώνας. Οι συναντήσεις προσωπικού ήταν εχθρικές. Δεν έχω βρεθεί ποτέ σε

θέση που ως Αμερικανός αξιωματούχος δεν μπορούσες να μιλήσεις ειλικρινά για

την τοπική κυβέρνηση. Αλλά αν έκανες το λάθος να πεις κάτι επικριτικό για μέλη

της χούντας, η CIA εκρήγνυτο με οργή. Όσο για τη στάση της Ουάσιγκτον απέναντι

σ’ αυτόν τον διχασμό, ήθελε να βγαίνουν προς τα έξω και οι δύο απόψεις».

Αρχικά ο Λευκός Οίκος ακολουθούσε την προσέγγιση της μη εμπλοκής. «H στάση

ήταν, “ας περιμένουμε να δούμε τι θα γίνει”. Αλλά σιγά σιγά φαινόταν ότι οι

Ηνωμένες Πολιτείες μετακινούνταν από μια μάλλον ψύχραιμη στάση σε θερμό

εναγκαλισμό με τη χούντα. Ήταν την περίοδο της προεδρίας Νίξον που κινηθήκαμε

σε στενότερη σχέση με τη χούντα». Ο Άρτσερ Μπλαντ δεν έλαβε ποτέ οδηγία ότι

για να δει κάποιον σε υψηλή θέση θα έπρεπε να μεσολαβήσει άνθρωπος της CIA.

Ωστόσο, σημειώνει, “το μοτίβο ήταν ότι το έκανε η CIA”, ενώ υπήρχε ένας

άνθρωπος, “ο Πίτερ Πίτερσον (Peter Peterson), ο οποίος ήταν γενικός

πρόξενος, Ελληνοαμερικανός, και είχε πολύ στενές σχέσεις με τον Παττακό, το

νούμερο 2 της χούντας. Συχνά τον χρησιμοποιούσαμε γι’ αυτό…».

ΜΠΑΡΙΝΓΚΤΟΝ ΚΙΝΓΚ

Έβλεπαν σαν απειλή τον Ανδρέα και την Αριστερά

H περιγραφή της κατάστασης που επικρατούσε στην Ελλάδα, την Ουάσιγκτον, αλλά

και τις αμερικανικές πρεσβείες στην Αθήνα και τη Λευκωσία το 1967, από την

πλευρά του Μπάρινγκτον Κινγκ (Barrington King), υπαλλήλου στο πολιτικό

τμήμα της πρεσβείας στη Λευκωσία (1964-67) είναι χαρακτηριστική: «Υπήρχε μια

πόλωση της άποψης και μέσα στην πρεσβεία κατ’ αρχάς, αλλά και μέσα στην

αμερικανική κυβέρνηση. H μια πλευρά έβλεπε μια μεγάλη απειλή, τον Ανδρέα

Παπανδρέου στην Αριστερά. Και η άλλη πλευρά ήταν πολύ αντίθετη με την

επιβεβλημένη δικτατορία στη δεξιά. Και τα πέντε χρόνια που ήμουν εκεί, υπήρχε

κάποια εσωτερική διάσταση μέσα στην πρεσβεία για το ποια θα έπρεπε να είναι η

αμερικανική πολιτική».

Διαφωνούσαν μεταξύ τους

Τρεις διαφορετικοί παράγοντες, το πολιτικό τμήμα, η CIA και ο αμερικανικός

στρατός, επηρέαζαν τα πράγματα δημιουργώντας έντονες διαφωνίες μέσα στην

αμερικανική πρεσβεία επί Χένρι Τάσκα: «Ήμασταν πολύ υποστηρικτικοί στη χούντα

με την εξαίρεση κάποιων ανθρώπων στο πολιτικό τμήμα της πρεσβείας. Υπήρχε

κάποια ανησυχία στην πρεσβεία γιατί, τουλάχιστον από την πλευρά του πρέσβη και

της CIA, και σ’ ένα βαθμό από τον στρατό υπήρχε μια σιωπηρή αποδοχή των

αυξανόμενων στενών μας σχέσεων με τους συνταγματάρχες. Υπήρχαν μεταπτώσεις.

Εξηρτάτο από το τι συνέβαινε. Συνέβαινε κάτι που κάποιοι άνθρωποι στην

πρεσβεία το θεωρούσαν ύβρι και άλλοι προσπαθούσαν να το δικαιολογήσουν. H

αίσθησή μου είναι ότι ο Χένρι Κίσινγκερ, του οποίου το βασικό ενδιαφέρον ήταν

να μην κάνει τίποτα που θα απομάκρυνε την Τουρκία, ήθελε σταθερότητα στην

Ελλάδα, την οποία υποτίθεται ότι είχαμε με τους συνταγματάρχες. Αποδείχθηκε

ότι δεν ήταν όσο σταθερή όσο νόμιζαν. Και επίσης, ο Ανδρέας Παπανδρέου

αποδείχθηκε ότι δεν ήταν όσο μεγάλη απειλή νόμιζαν».

Επιμέλεια αφιερώματος: Αριστοτελία Πελώνη Επιμέλεια ύλης: Χρήστος

Λιάλιος